ក្រសួងធម្មការក្រសួងវប្បធម៍ទួញសោកចំពោះសកម្មភាពយោធាថៃដែលតម្កល់ព្រះពុទ្ធប្បដិមារំលោភបំពានលើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជានិងសង់ផ្លូវទៅប្រាសាទតាក្របី

ភ្នំពេញ៖ក្រសួងធម្មការនិងសាសនានៅថ្ងៃទី២២មករាបានចេញលិខិតមួយតវ៉ាប្រឆាំងយ៉ាងដាច់ខាតចំពោះសកម្មភាពរំលោភបំពានរបស់យោធាថៃ ដែលបានកសាងព្រះពុទ្ធប្បដិមា នៅភូមិអានសេះ ឃុំជាំក្សាន្ត ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារជំនួសបដិមាព្រះវិសណ្នុដែលថៃវ៉ៃចោល។ 

 សេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦របស់ក្រសួងធម្មការនិងសាសនា បានសម្តែងការទួញសោកថា ការតម្កល់រូបសំណាកព្រះពុទ្ធប្បដិមានៅលើទីតាំងរូបសំណាកបដិមាព្រះវិស្ណុ ដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយយោធាថៃ នៅតំបន់អានសេះ ខេត្តព្រះវិហារ គឺជាការរំលោភបំពានមកលើ ដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ផ្ទុយទៅនឹងគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋាននៃច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលហាមឃាត់ការកាន់កាប់ យកទឹកដីដោយប្រើប្រាស់កម្លាំង ។

សម្លេងទួញសោករបស់ក្រសួងធម្មការបានចាត់ទុកទង្វើរបស់ថៃថាផ្ទុយស្រឡះទៅនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ថៃ ក្នុងការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ នាថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ កំណត់ហេតុនៃកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការ ព្រំដែនទូទៅ នាពេលកន្លងមក សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីសន្តិភាពនិងដំណោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី ចុះថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ និងសេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដែលបញ្ជាក់ជារួមអំពីកាតព្វកិច្ចរបស់ភាគីទាំងពីរ ក្នុងការមិនអនុវត្តវិធានការជាឯកតោភាគី និងសូមឱ្យ យោធាថៃចូលរួមគោរពដោយស្មោះត្រង់ចំពោះលក្ខខណ្ឌនិងស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀង គោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្រោមសន្ធិសញ្ញានិងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់។

ដូចគ្នាដែរនៅថ្ងៃទី២២មករាក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈក៏ចេញថ្លែងការណ៍ សុំភាគីថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពបំផ្លិចបំផ្លាញ ក៏ដូចជាគម្រោងនានានៅជុំវិញ ប្រាសាទតាក្របី ដែលជាកម្មសិទ្ធិស្ថិតក្នុងដែនដីអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា និងងាកមករកការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន ដោយសន្តិវិធី និងគោរពទៅតាមសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និង១៩០៧។ ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈនៅថ្ងៃទី២២មករា បញ្ជាក់ជាថ្មីថា ប្រាសាទតាក្របី ដែលថ្មីៗនេះទទួលរងការបាញ់បំផ្លាញ ពីយោធាថៃស្ទើរតែខ្ទេចរូបរាងទាំងស្រុង គឺជាទីតាំងបុរាណស្ថានអភិរក្សយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដោយស្ថាប័នវប្បធម៌កម្ពុជា ជាទីតាំងគោរពសក្ការៈទៅតាមជំនឿ ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់របស់ប្រជាជនកម្ពុជាតាំងពីដើមរៀងមក។

ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ចាត់ទុកថាសកម្មភាពឈ្លានពាននេះគឺជាការរំលោភបំពានទាំងស្រុងទៅនឹងគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋាន និងមិនអាចបដិសេធបាននៃច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលហាមឃាត់ការកាន់កាប់ទឹកដីដោយប្រើប្រាស់កម្លាំង។ ក្រសួងវប្បធម៌ស្នើភាគីថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពបំផ្លិចបំផ្លាញ ក៏ដូចជាគម្រោងនានានៅជុំវិញ ប្រាសាទតាក្របី ដែលជាកម្មសិទ្ធិស្ថិតក្នុងដែនដីអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា។

គួរឱ្យដឹងថា កាសែតក្នុងប្រទេសថៃបានផ្សាយថា កងកម្លាំងយោធានិងអ្នកជ្រុលនិយមថៃមួយចំនួន កំពុងសម្រុកសាងសង់ផ្លូវបេតុងឡើងជណ្តើរប្រាសាទតាក្របី ក្នុងទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់អន្តរជាតិនិងថែមទាំងបាននឹងកំពុងសាងសង់សំណង់រឹងនិងសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធ័ផ្សេងៗទៀតនៅលើទឹកដីខ្មែរដែលថៃបានដណ្តើមកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ពីកម្ពុជាតាមរយៈសង្រ្គាម២១ថ្ងៃ។

កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍តវ៉ាចំពោះការរំលោភបំពានរបស់ថៃ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា ការបន្តឈរជើង និងកាន់កាប់ជាក់ស្តែងដោយកងកម្លាំងយោធាថៃលើទឹកដីកម្ពុជា ដែលនៅតំបន់ខ្លះគឺហួសពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនតាមជំហថៃទៅទៀត គឺជាការបន្តកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ និងគ្មានមូលដ្ឋានទាល់តែសោះក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ។ ការកាន់កាប់ និងបន្តកាន់កាប់ តាមរយៈការគំរាមកំហែង និងការប្រើប្រាស់កម្លាំងនេះ គឺផ្ទុយទៅនឹងគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋាន និងមិនអាចបដិសេធបាននៃច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលហាមឃាត់ការកាន់កាប់យកទឹកដីដោយប្រើប្រាស់កម្លាំង។

ការកាន់កាប់ទឹកដី ដែលទទួលបានពីការគំរាមកំហែង និងប្រើប្រាស់កម្លាំង គឺផ្ទុយទៅនឹងគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋាន និងដាច់ខាតនៃច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលហាមឃាត់នូវការដណ្តើមយកទឹកដីដោយប្រើប្រាស់កម្លាំង។ ការគ្រប់គ្រងទឹកដី សកម្មភាពរដ្ឋបាល ឬការអនុវត្តសិទ្ធិអំណាចដែលកើតចេញពីទង្វើបែបនេះ គឺគ្មានតម្លៃតាមផ្លូវច្បាប់ និងមិនអាចបង្កើតសិទ្ធិស្របច្បាប់ណាមួយបានឡើយ។

សូមបញ្ជាក់ថាក្នុងសង្គ្រាមឈ្លានពានកម្ពុជាពីរលើកពិសេសលើកទីទីរយៈពេល២០ថ្ងៃយោធាថៃបានវាយកាន់កាបើ់ទឹកដីកម្ពុជាតាមបណ្តោយព្រុំដែនជាង៨០០គីឡូម៉ែត្របាន៣៩ចំណុចតែកម្ពុជាប្រកាសទទួលស្គាល់ថាថៃយកបានតែ១៤ចំនុចប៉ុណ្ណោះ។យ៉ាងណាក្នុងសម័យភូមិសាស្ត្រនយោបាយនិងចរន្តកម្លាំងក្នុងពិភពលោកបាននិងកំពុងផ្លាស់ប្តូរកម្ពុជាមិនដឹងថាតើមានប្រទេសណាដែលជួយដេញថៃដូចជំនាន់បារាំងដេញថៃយកខេត្ត៤មកឲ្យខ្មែរវិញកាលពីឆ្នាំ១៩៤៦និងក្រោយពេលឈ្នះក្តីប្រសាទព្រះវិហ៊ារឆ្នាំ១៩៦២នោះទេ?។ជាងនេះទទៀតនៅក្រោមនយោបាយឈ្នះៗកម្ពុជាមានសន្តិភាពជាង២០ឆ្នាំតែដោយសប្បាយនិងសន្តិភាពកម្ពុជាមិនបានពង្រឹងសមត្តភាពយោធារបស់ខ្លួនឲ្យរឹងមាំនោះទេបើទោះជាធ្លាប់ត្រូវថៃវ៉ៃឈ្លានពានកាលពីឆ្នាំ២០០៨ជាមេរៀនក៏ដោយ។