ការបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូសរបស់អាមេរិកប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរបន្ថែមទៀតដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក?

មជ្ឈឹមបូពារ៍៖កងកម្លាំង CENTCOM បានបញ្ជាឱ្យបិទផ្លូវកងទ័ពជើងទឹកលើកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ទាំងអស់ ដោយចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា វេលាម៉ោង ១០ ព្រឹក ម៉ោងភាគខាងកើត ដោយគ្របដណ្តប់លើនាវាទាំងអស់នៃប្រទេសទាំងអស់នៅលើឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ និងឈូងសមុទ្រអូម៉ង់។ 

កងកម្លាំង IRGC បានព្រមានកាលពីថ្ងៃអាទិត្យថា កប៉ាល់យោធាណាមួយដែលចូលទៅជិតច្រកសមុទ្រ Hormuz នឹងត្រូវចាត់ទុកថាជាការរំលោភលើបទឈប់បាញ់ ហើយនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងការឆ្លើយតបយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងម៉ឺងម៉ាត់។

បញ្ជាការកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសនៅថ្ងៃអាទិត្យថា កងកម្លាំងអាមេរិកនឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្តការបិទផ្លូវកងទ័ពជើងទឹកទាំងស្រុងលើកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ទាំងអស់ ដែលមានប្រសិទ្ធភាពចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា វេលាម៉ោង ១០ព្រឹក ម៉ោងភាគខាងកើត ដោយធ្វើសកម្មភាពក្រោមសេចក្តីប្រកាសរបស់ប្រធានាធិបតីដែលចេញដោយប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ។

បញ្ជាការដ្ឋាន​កណ្តាល​អ៊ីរ៉ង់ (CENTCOM) បាន​បញ្ជាក់ថា «ការបិទផ្លូវនេះនឹងត្រូវបានអនុវត្តដោយមិនលំអៀងប្រឆាំងនឹងនាវានៃប្រទេសទាំងអស់ដែលចូល ឬចាកចេញពីកំពង់ផែ និងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រអ៊ីរ៉ង់ រួមទាំងកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ទាំងអស់នៅលើឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ និងឈូងសមុទ្រអូម៉ង់»។ បញ្ជាការនេះមានភាពច្បាស់លាស់លើចំណុចសំខាន់មួយ៖ កងកម្លាំងអាមេរិក «នឹងមិនរារាំងសេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរណ៍សម្រាប់នាវាដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូសទៅ និងមកពីកំពង់ផែមិនមែនអ៊ីរ៉ង់ទេ» ដែលជាការកាត់បន្ថយជាក់ស្តែងពីការគំរាមកំហែងពីមុនរបស់ប្រធានាធិបតី Trump ក្នុងការបិទផ្លូវសមុទ្រទាំងមូល។

សូមបញ្ជាក់ថាប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បាននិយាយនៅក្នុងការបង្ហោះសារថា យោធាសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងចាប់ផ្តើមបិទផ្លូវនាវាចរណ៍សមុទ្រទាំងអស់ដែលព្យាយាមចូល និងចេញពីច្រកសមុទ្រហ័រមូស និងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រអ៊ីរ៉ង់ ដែលចូលជាធរមាននៅថ្ងៃចន្ទដើមសប្តាហ៍នេះ បន្ទាប់ពីកិច្ចចរចាកាលពីចុងសប្តាហ៍មុនបានបរាជ័យក្នុងការឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់បទឈប់បាញ់រយៈពេលពីរសប្តាហ៍។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ CENTCOM។

លោកត្រាំថាបទបញ្ជារបស់លោកគឺជាការឆ្លើយតបទៅនឹងអ៊ីរ៉ង់ ដែលបរាជ័យក្នុងការបើកច្រកសមុទ្រ ហ័រមូសឡើងវិញ។ នៅពេលសួរថាតើលោកត្រាំនឹង បំផ្លាញអ៊ីរ៉ង់បន្ថែមទៀតទេ ប្រសិនបើប្រទេសនេះមិនបោះបង់ចោលកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន លោកត្រាំថា៖ «មែនហើយ ខ្ញុំនឹងធ្វើ» ដោយនិយាយថាលោកនឹងការវាយប្រហារលើរោងចក្រអគ្គិសនី កន្លែងផលិតមីស៊ីល ស្ពាន និងសូម្បីតែរោងចក្របន្សាបទឹកប្រៃទៅជាទឹកសាប ក៏អាចធ្វើទៅបានដែរ។ បទបញ្ជានេះបានកើតឡើងប៉ុន្មានម៉ោងបន្ទាប់ពីការចរចាការទូតនៅទីក្រុងអ៊ីស្លាម៉ាបាដបានបញ្ចប់ដោយគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀង ដោយបានបំផ្លាញក្របខ័ណ្ឌបទឈប់បាញ់ដ៏ផុយស្រួយដែលមានរយៈពេលប្រហែលពីរសប្តាហ៍។

អ៊ីរ៉ង់ពឹងផ្អែកលើការប្រព័ន្ធបន្សាបទឹកប្រៃទៅជាទឹកសាប សម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹករបស់ខ្លួន។ រដ្ឋអារ៉ាប់នៅឈូងសមុទ្រពឹងផ្អែកលើវាភាគច្រើនលើសលប់ ដោយរោងចក្រចម្រុះទឹកប្រៃរាប់រយកន្លែងស្ថិតនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រឈូងសមុទ្រពែរ្ស បានផ្គត់ផ្គង់ទឹកសាបដល់មនុស្សរាប់លាននាក់។ បើគ្មានពួកគេទេ ទីក្រុងធំៗដូចជាទីក្រុងឌូបៃ និងអាប៊ូដាប៊ីនៅអារ៉ាប់រួម ឬទីក្រុងដូហា រដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសកាតា មិនអាចមានទឹកទ្រទ្រង់ចំនួនប្រជាជនបច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួនទេ។

លោកក៏បានព្រមានផងដែរថា កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិកនឹង បាញ់កប៉ាល់អ៊ីរ៉ង់ណាមួយដែលវាយប្រហារពួកគេ ហើយនឹងហាមឃាត់កប៉ាល់ណាមួយដែលត្រូវបានរកឃើញថា បានបង់ប្រាក់ទៅឱ្យអ៊ីរ៉ង់ដើម្បីឆ្លងកាត់តាមសមុទ្រ។ ថ្លែងក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានFOX លោកត្រាំថា លោកធ្វើនេះគឺដើម្បីច្របាច់កអ៊ីរ៉ង់លើប្រាក់ចំណូលដែលបានមកពីប្រេង និងបំផ្លាញសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់ ខណៈទីក្រុងតេអេរ៉ង់បានតាក់តែងច្បាប់មួយក្នុងការបង្កើនប្រាក់ចំណូល តាមរយៈការបង់ថ្លៃលើនាវាដឹកប្រេង ដែលឆ្លងកាត់តាមច្រកសមុទ្រដោយសុវត្ថិភាព។

ផែនការរបស់លោកត្រាំ ពិតជាអាចមានគ្រោះមហន្តរាយសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់ ដែលត្រូវបានបំផ្លាញរួចហើយដោយសារទណ្ឌកម្មជាច្រើនឆ្នាំ និងសង្គ្រាមថ្មី។ ប៉ុន្តែវាក៏គំរាមកំហែងដល់ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិក និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកផងដែរ។ ក្រៅពីអ៊ីរ៉ង់អាចនឹងរងទុក្ខវេទនាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចច្រើនជាងគេ ចលនានេះអាចក្លាយជាការវាយប្រហារដល់ពិភពលោកទាំងមូលផងដែរ ជាពិសេសប្រទេសនានានៅអាស៊ី ដែលពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើប្រេង និងឧស្ម័ន គីមីឥន្ធនៈ និងទំនិញចាំបាច់ផ្សេងទៀតដែលដឹកជញ្ជូនពីឈូងសមុទ្រពែរ្ស។

អ្នកវិភាគនិយាយថា ប្រេងរហូតដល់ពីរលានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃអាចប្រឈមនឹងហានិភ័យ ប្រសិនបើការដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូសនៅតែបន្តរំខាន។ តម្លៃប្រេងបានកើនឡើងម្តងទៀតភ្លាមៗបន្ទាប់ពីមានព័ត៌មានអំពីការបិទផ្លូវទឹក ដោយតម្លៃប្រេងឆៅមួយបារ៉ែលកើនឡើង ៨% ដល់ ១០៤ ដុល្លារ។ លោកត្រាំ បានទទួលស្គាល់ថា តម្លៃប្រេង និងឧស្ម័នអាចបន្តកើនឡើងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

ប្រទេសនៅអឺរ៉ុប ដែលពឹងផ្អែកលើថាមពលនាំចូល ទំនងជាមានអារម្មណ៍ថាមានសម្ពាធកាន់តែច្រើនលើកំណើន និងការចំណាយ ខណៈពេលដែលអ្នកនាំចេញមានការព្រួយបារម្ភអំពីការធ្លាក់ចុះនៃតម្រូវការ។

ទាក់និងការបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូស លោក Guo Jiakunអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន បានប្រាប់សន្និសីទសារព័ត៌មានជាប្រចាំមួយ ថា ការរក្សាផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់នេះឱ្យមានសុវត្ថិភាព ស្ថិរភាព និងមិនមានឧបសគ្គ បានបម្រើផលប្រយោជន៍របស់សហគមន៍អន្តរជាតិ។ លោកថា ប្រទេសចិនសង្ឃឹមថា ភាគីពាក់ព័ន្ធនឹងគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្ន នៅតែប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះតាមរយៈមធ្យោបាយនយោបាយ និងការទូត និងជៀសវាងការបន្តអរិភាព។

គួរឱ្យដឹងថា ប្រទេសចិនគឺជាប្រភពគាំទ្រដ៏លេចធ្លោបំផុតមួយរបស់អ៊ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែមកទល់ពេលនេះនៅមិនមានរបាយការណ៍ផ្លូវការណាមួយអំពីទីក្រុងប៉េកាំងដែលផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកយោធា ឬហិរញ្ញវត្ថុដល់ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ឡើយ ចាប់តាំងពីការចាប់ផ្តើមនៃអរិភាពនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែកុម្ភៈ។ អ្នកស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់ផ្នែកសិក្សាអំពីប្រទេសចិននៅក្រុមប្រឹក្សាទំនាក់ទំនងការបរទេស បានឱ្យដឹងថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងនៅតែពឹងផ្អែកជាមូលដ្ឋានលើការនាំចេញតាមផ្លូវទឹក ហើយដូច្នេះសេដ្ឋកិច្ចនឹងងាយរងគ្រោះ បណ្តាលមកពីការបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូស រយៈពេលយូរ។

នៅឆ្នាំ ២០២៥ ទីក្រុងប៉េកាំងត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានទិញប្រេងជាង៨០ភាគរយរបស់អ៊ីរ៉ង់ នេះបើយោងតាមការប៉ាន់ស្មានពីក្រុមហ៊ុនស៊ើបការណ៍សម្ងាត់សមុទ្រ Kpler។ ក្នុងនាមជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់មួយរបស់អ៊ីរ៉ង់ នាវាដឹកប្រេងដែលមានទង់ជាតិចិននៅឈូងសមុទ្រពែរ្ស ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាស្ថិតក្នុងចំណោមនាវាមួយចំនួនតូចដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូស ចាប់តាំងពីការចាប់ផ្តើមសង្រ្គាម។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ចាប់តាំងពីការបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូស របស់ទីក្រុងតេអេរ៉ង់មក តម្លៃប្រេងសាំងនៅក្នុងប្រទេសចិននៅតែកើនឡើងប្រហែល ១១ភាគរយ នេះបើយោងតាមតួលេខពីគណៈកម្មការអភិវឌ្ឍន៍ និងកំណែទម្រង់ជាតិរបស់ប្រទេសចិន៕