ក្រសួងវប្បធម៍និងក្រសួងដែនដីសហការគ្នាស៊ើបអង្កេតរឿងវាយកំទេចកុដិបុរាណដើម្បីសង់ចេតីយ៍សម្តេចសង្ឃនៅវត្តឧណ្ណាលោម
21-September-2026 / ព័ត៌មានជាតិ
ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានឱ្យដឹងថា ករណីវាយកម្ទេចកុដិបុរាណចំនួន ៣(លេខ៤៣, ៤៤ និង៤៥) ដែលបានកសាងនាកំឡុងឆ្នាំ១៩៣០ ក្នុងបរិវេណវត្តឧណ្ណាលោម រហូតដល់បាត់បង់រូបភាពដើមទាំងស្រុង កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២នោះ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ នឹងសហការជិតស្និទ្ធជាមួយអាជ្ញាធរដែនដី និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីធ្វើការស៊ើបអង្កេត និងដោះស្រាយតាមវិធានការច្បាប់ ដោយរក្សាទីតាំងនោះមិនឲ្យមានការសាងសង់សំណង់អ្វីថ្មី រហូតដល់នីតិវិធីនានាដែលមានជាធរមានត្រូវបានដោះស្រាយបញ្ចប់រួចរាល់។
ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈតាមសេចក្តីជូនដំណឹងចុះថ្ងៃទី២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ បានបញ្ជាក់ថា ការបើកការស៊ើបអង្កេតនេះដោយស្របតាម សារាចរលេខ ០៨ សសរ ចុះថ្ងៃទី១២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ ស្តីពីការទប់ស្កាត់ ការវាយកម្ទេច និងបំផ្លិចបំផ្លាញសំណង់អគារបេតិកភណ្ឌនិង ក៏ស្របទៅនឹង ព្រះរាជក្រម នស/រកម/០១៩៦/២៦ ចុះថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩៦ ស្ដីពីកិច្ចការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ផងដែរ។
សូមបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ មានករណីវាយកម្ទេចកុដិបុរាណចំនួន ៣(លេខ៤៣, ៤៤ និង៤៥) ដែលបានកសាងនាកំឡុងឆ្នាំ១៩៣០ ក្នុងបរិវេណវត្តឧណ្ណាលោម ដើម្បីសាងសង់ព្រះចេតិយ។ ការណ៍នេះ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបានចេញលិខិតជូនដំណឹងមួយទៅសម្តេចសង្ឃរាជសំដែងនូវការសោកស្តាយចំពោះទង្វើនេះ ដែលផ្ទុយទៅនឹងសារាចរណែនាំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលស្តីពី ការទប់ស្កាត់ការវាយកម្ទេច និងបំផ្លិចបំផ្លាញសំណង់អគារបេតិកភណ្ឌ។
ក្រសួងសូមបញ្ជាក់ថា សកម្មភាពរើរុះ និងកម្ទេចកុដិចាស់នេះ មិនបានសិក្សាពិគ្រោះ និងការអនុញ្ញាតពីក្រសួងធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ដែលជាទង្វើដែលផ្ទុយនឹងច្បាប់ ព្រមទាំងចរាចររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលដែលជាឯកសារគតិយុត្តិជាធរមានដោយ ដែលបានបញ្ជាក់ថា រាល់ការជួសជុលព្រះវិហារ ឬសំណង់អគារបេតិកភណ្ឌ ត្រូវស្នើសុំការអនុញ្ញាតពី ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ដែលជាក្រសួងជំនាញ។តែទោះជាមានលិខិតស្នើសុំពីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក្រាបបង្គំទូលថ្វាយដល់សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ ទេព វង្ស សូមមេត្តាបញ្ឈប់ សកម្មភាពវាយបំផ្លិចបំផ្លាញ សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាតិទាំង៣នេះក៏ដោយ គ្រឿងចក្រនៅតែបន្តសកម្មភាព វាយកម្ទេចសំណង់កុដិបុរាណទាំង៣ ក្នុងវត្តឧណ្ណាលោម (កុដិលេខ៤៣, ៤៤ និង៤៥) បើ ។
បុរសជាកម្មករម្នាក់ដែលកំពុងបំពេញការងារវាយកម្ទេចកុដិបុរាណទាំង៣នោះ បានប្រាប់កាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ថា ការវាយកម្ទេចកុដិទាំង៣នេះ គឺមានការអនុញ្ញាតពីមន្ត្រីសង្ឃធំៗ នៅក្នុងវត្តនេះ[វត្តឧណ្ណាលោម] ជាពិសេសពីសម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ ទេព វង្ស។«គ្មាននរណាម្នាក់ ហ៊ានចូលមកវាយកម្ទេចកុដិនៅក្នុងវត្តនេះទេ បើគ្មានការអនុញ្ញាតពីមន្ត្រីសង្ឃធំៗ ពិសេសបើគ្មានការឯកភាពពីសម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ ទេព វង្ស ដែលគង់នៅនិងដឹកនាំលើកិច្ចការងារនេះដោយផ្ទាល់ទេនោះ»។
សំណង់កុដិបុរាណទាំង៣នោះ ត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣០ និងត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាតិ នៃមន្ទីរវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈរាជធានីភ្នំពេញនាឆ្នាំ២០១៧ ដែលត្រូវការពារដោយច្បាប់ស្ដីពី កិច្ចការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងសារាចរណែនាំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលស្ដីពីការទប់ស្កាត់ ការវាយកម្ទេច និងបំផ្លិចបំផ្លាញអគារបេតិកភណ្ឌ។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោកស្រីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ រាល់ការជួសជុលព្រះវិហារ ឬសំណង់អគារបេតិកភណ្ឌនានា ត្រូវស្នើសុំការអនុញ្ញាត និងការសិក្សាពិគ្រោះយោបល់ ពីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ដែលជាក្រសួងជំនាញ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកស្រី បានស្នើសូមឱ្យ«សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ ទេព វង្ស »មេត្តាបញ្ឈប់ការរុះរើ ឬវាយកម្ទេចអគារបុរាណនៅក្នុងវត្តនេះទៀត។
ព្រះតេជគណ ឃឹម សន ព្រះមេគុណរាជធានីភ្នំពេញ មានថេរដីកាប្រាប់កាសែតដោយបន្ទោសថា កង្វះការផ្សព្វផ្សាយ អំពីប្រភេទនៃសំណង់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ក្នុងទីអារាម ដោយមន្ត្រីនៃក្រសួង មន្ទីរជំនាញ បានធ្វើឱ្យសំណង់ក្នុងទីអារាមនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវរងការបំផ្លិចបំផ្លាញជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈទីអារាមភាគច្រើនត្រូវបានអភិវឌ្ឍ កែលម្អសោភណភាពឱ្យស្របតាមស្ដង់ដានៃយុគសម័យសាសនាភាវូបនីយកម្ម។
ព្រះអង្គមានថេរដីកាថា៖«ការពិតទៅ មន្ត្រីសង្ឃក្នុងវត្តឧណ្ណាឡោមទាំងអស់មិនបានដឹងថា កុដិដ៏ចាស់ទ្រុឌទ្រោមទាំង៣នោះ ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាតិនោះទេ ហើយអាត្មាក៏ទើបតែបានដឹងក្រោយទទួលបានលិខិតពីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែវាហួសពេលទៅហើយ»។បើតាមព្រះថេរដីការបស់ព្រះតេជគុណ ឃឹម សន មុនពេលរុះរើកុដិទាំង៣នោះ មន្ត្រីសង្ឃជាន់ខ្ពស់សំខាន់ៗនៅក្នុងវត្តនោះ បានជូនដំណឹងដល់ព្រះអង្គថា សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ ទេព វង្ស បានអនុញ្ញាត ហើយក្រុមព្រះសង្ឃ ដែលគង់ក្នុងកុដិទាំង៣នោះក៏យល់ព្រមឱ្យមានការុះរើ ដើម្បីរៀបចំកសាងព្រះមហាចេតិយ សម្រាប់សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជផងដែរ។
លោក ឈត ប៊ុនថង សាស្ត្រាចារ្យទស្សនវិជ្ជានៃវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃកម្ពុជា ត្រុវបានកាសែតយកសម្តីមកផ្សាយថា ថ្វីបើមានការអនុញ្ញាតពីផ្នែករដ្ឋបាលនៃមន្ត្រីសង្ឃ ឱ្យរុះរើកុដិទាំង៣នោះ ប៉ុន្តែវាមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ បើគ្មានការយល់ព្រមពីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ព្រោះកុដិទាំង៣នោះ គឺជាកុដិបុរាណ ដែលត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាតិ ដើម្បីការពារនិងអភិរក្ស។ វត្តឧណ្ណាលោម ជាវត្តដ៏មានវ័យចំណាស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការកកើតរាជធានីចតុមុខ សំណង់ព្រះវិហារ ប្រាសាទ កុដិ និងចេតិយ នៅក្នុងវត្តនេះមួយចំនួន សុទ្ធតែមានអាយុកាលរាប់រយឆ្នាំមកហើយ ហើយកុដិខ្លះទៀតក៏ត្រូវបានសាងសង់ក្នុងសម័យអាណានិគមន៍បារាំងផងដែរ ៕
