សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ៖កម្ពុជា ប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍មិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងផងគ្នា សម្រាប់បញ្ហាមីយ៉ាន់ម៉ា
21-September-2026 / ផ្សេងៗ
ឥណ្ឌូនេស៊ី៖ ថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានក្រៅផ្លូវការ នៅទីក្រុងហ្សាការតា សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី នាថ្ងៃទី២៤ មេសា សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែននាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានប្រាប់មេដឹកនាំអាស៊ានថា កម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍មិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងផងគ្នា។
បញ្ហាមីយ៉ានម៉ាសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ថា ក្នុងនាមជាគ្រួសារអាស៊ានតែមួយ កម្ពុជា បានតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់អំពីស្ថានការណ៍នៅមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលកាន់តែមានសភាពស្រួចស្រាវ និងស្មុគ្រស្មាញគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។ កម្ពុជាគាំទ្រសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ប្រធានអាស៊ាន កាលពីថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ និងក្រោយពីកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន ថ្ងៃទី២ ខែមីនា ដែលអំពាវនាវឲ្យគ្រប់ភាគី រក្សាការអត់ធ្មត់ ចៀសវាងអំពើហិង្សា និងធ្វើការចរចារកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី។
អំពីនីតីវិធីដោះស្រាយសម្តេចតេជោ បានលើកឡើងថា “កម្ពុជា គាំទ្រដល់តួនាទីសម្របសម្រួលរបស់ប្រធានអាស៊ាន ក៏ដូចជាអគ្គលេខាធិការអាស៊ាន និងសមាជិកអាស៊ានផ្សេងទៀត ដែលអាចដើរតួនាទីជាបេសកជនពិសេសរបស់អាស៊ាន ក្នុងការបង្កើតបរិយាកាសអនុគ្រោះ ដើម្បីជំរុញឲ្យមានការចរចាប្រកបដោយលក្ខណ:ស្ថាបនា ដើម្បីជួយមីយ៉ាន់ម៉ា ដោះស្រាយវិបត្តិ និងទប់ស្កាត់កុំឲ្យ ស្ថានការណ៍ធ្លាក់កាន់តែដុនដាប ពោលគឺយើងអាចពិចារណា ប្រើយន្តការអាស៊ានត្រីភាគី (ASEAN Troika) ដើម្បីជួយសម្របសម្រួលរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីជំរុញការចរចាដោយស្ងាត់ៗ រវាងភាគីពាក់ព័ន្ធ។ បើមានការជួយសម្របសម្រួលនោះភាគី ដែលកំពុងប្រឈមមុខដាក់គ្នា អាចងាកមករកការដោះស្រាយ ដោយសន្តិវិធីវិញ ពោលគឺគ្មានភាគីណាចង់ ឃើញការបង្ហូរឈាម និងបាត់បង់ ជីវិតប្រជាជននោះទេ”។សម្តេចតេជោបញ្ជាក់ថាថា ក្នុងនាមជាសមាជិកនៃគ្រួសារអាស៊ាន កម្ពុជាត្រៀមខ្លួន ជានិច្ចក្នុងការចូលរួមជាមួយប្រទេសអាស៊ានផ្សេងទៀត ដើម្បីជួយមីយ៉ាន់ម៉ា ត្រឡប់ទៅរកភាពប្រក្រីឡើងវិញ ក្នុងតួនាទី និងតាមទម្រង់ណាមួយ ដែលអាចធ្វើទៅបាន អនុលោមតាមគោលការណ៍អាស៊ាន ហើយគ្រប់ភាគីទាំងអស់ អាចទទួលយកបាន។
សម្រាប់ ការរៀបចំទស្សនវិស័យសហគមន៍អាស៊ាន ក្រោយឆ្នាំ២០២៥ សម្តេចវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះដំណើរទៅមុខក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែង រៀបចំផែនទីបង្ហាញផ្លូវ អនុវត្តការងារ និងការដាក់ចេញ នូវលក្ខខណ្ឌប្រតិបត្តិ សម្រាប់ការចាត់តាំងក្រុមការងារជាន់ខ្ពស់ ដើម្បីរៀបចំទស្សនវិស័យ សមាគមន៍អាស៊ានក្រោយឆ្នាំ២០២៥ ខណ: ដែលយើងបន្តខិតខំ អនុវត្តឲ្យបានពេញលេញនូវ ទស្សន វិស័យសហគមន៍អាស៊ានឆ្នាំ២០២៥ ទោះបីមានបញ្ហាកូវីដ-១៩។
លើការរក្សាសន្តិភាព សន្តិសុខ និងវិបុលភាពតំបន់ សម្តេចតេជោ បានថ្លែងថា ការរក្សាសាមគ្គី ភាព នឹងបន្តពង្រឹងតួនាទីស្នូលរបស់អាស៊ាន មានសារ:សំខាន់ស្លាប់រស់ ពុំនោះទេ ការកសាង សហគមន៍អាស៊ាន មិនអាចបន្តទៅមុខបានឡើយ។
សម្តេចតេជោផ្តល់អនុសាសន៍ថា៖ អាស៊ាន ត្រូវតែខិតខំជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូខាងក្រៅ ដើម្បីអនុវត្តឲ្យបានជោគជ័យនូវផែនការ សកម្មភាព ក្នុងក្របខណ្ឌស្តារឡើងវិញនូវទូលំទូលាយរបស់អាស៊ាន (ASEAN Comprehensive Recovery Framework) ។ លើការលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងអាស៊ាន ជាមួយដៃគូខាងក្រៅ សម្តេចតេជោថ្លែងថា អាស៊ានគួរតែលើកកម្ពស់ និងពង្រីកទំនាក់ទំនងជាមួយដៃគូខាងក្រៅ ព្រោះវា សំខាន់សម្រាប់ ជំរុញដំណើរការអាស៊ាន ទាំងវិស័យនយោបាយ និងសន្តិសុខ ក៏ដូចជាការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម នៅក្នុងតំបន់ ពិសេសការសិក្សាវាយតម្លៃឲ្យបានល្អិតល្អន់ រាល់សំណើរសុំតម្លើងកម្រិតទំនាក់ទំនង និងបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយអាស៊ាន ក្នុងនោះ រួមមានពីចិន អូស្ត្រាលី និងអង់គ្លេស។
កិច្ចប្រជុំក្រៅផ្លូវការនៅទីក្រុងហ្សាការតារវាង ប្រមុខរដ្ឋ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល នៃប្រទេសអាស៊ាន លើកលែងតែប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន នាយករដ្ឋមន្ត្រី ឡាវ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបញ្ជូនតំណាងឲ្យចូលរួមក្រោមគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ លោក យូកូ វីដូដូ ប្រធានាធិបតី នៃ សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី និងព្រះចៅស៊ុលតង់ ហាជី ហាសសាណាល់ បុលគីយ៉ាស់ មុយអ៊ីហ្សាឌីន វ៉ាឌូឡាហ៍ នៃប្រទេសប្រុយណេ ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន។ កិច្ចប្រជុំកំពូលពិសេសក្រៅផ្លូវការនេះ ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ត្រូវបានអញ្ជើញចូលរួមដោយ ឧត្តមសេនីយ៍ មីន អោង ហ្លេង ប្រមុខយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា។ មានរបៀបវារ:សំខាន់ៗចំនួន៣ រួមមានទី១ ការកសាងសហគមន៍អាស៊ាន ទី២ ទំនាក់ទំនងខាងក្រៅ និងទី៣ ការផ្លាស់ប្តូរយោបល់លើបញ្ហាតំបន់ និងអន្តរជាតិ បានប្រារព្វធ្វើឡើងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានពិសេសក្រៅផ្លូវការ នាទីស្នាក់ការថ្មី នៃលេខាធិការអាស៊ាន ក្នុងទីក្រុងហ្សាការតា សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី រសៀលថ្ងៃទី២៤មេសានេះ។
សូមបញ្ជាក់ថាមានអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា និងអង្គការថ្នាក់តំបន់ចំនួន៧ផ្សេងទៀត បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនៅថ្ងៃទី២២មេសា ដោយថ្កោលទោសសមាគមប្រជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហៅកាត់ថាអាស៊ាន។ ថ្កោលទោសក៏ព្រោះតែអាស៊ានអញ្ជើញតែមេដឹកនាំយោធាភូមាដែលបានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល ឲ្យចូលទៅអង្គុយតុប្រជុំពិសេសមួយនៅថ្ងៃនេះ ស្តីពីបញ្ហាភូមា តែមិនបានអញ្ជើញតំណាងរដ្ឋាភិបាលស្រមោលរបស់លោកស្រី ស៊ូជី នោះឡើយ។
តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពីទីក្រុងបាងកក នៅថ្ងៃទី២២មេសា ក្រុមបណ្តាញអង្គការសង្គមស៊ីវិលថ្នាក់តំបន់ដែលធ្វើការផ្នែកសិទ្ធិមូលដ្ឋាន ហៅកាត់ថា LOCOA បានហៅកិច្ចប្រជុំពិសេសមួយនៅថ្ងៃនេះរបស់មេដឹកនាំអាស៊ានស្តីពីបញ្ហាភូមា ថាជាការគាំទ្រដោយបើកចំហចំពោះការលួចប្លន់អំណាចដោយរដ្ឋប្រហារខុសច្បាប់ពីសំណាក់ពួកយោធា និងបានធ្វើឱ្យខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់អាស៊ាននិងំពាវនាវកុំឲ្យទទួលស្គាល់របរបយោធានេះថែមទៀតផង។
ក្រុមបណ្តាញអង្គការសង្គមស៊ីវិលថ្នាក់តំបន់ដែលមានសមាជិកនៅប្រទេស ឥណ្ឌា ហ្វីលីពីន ឥណ្ឌូនេស៊ី កូរ៉េខាងត្បូង ថៃ បង់ក្លាដែស ភូមា និងកម្ពុជា បានគូសបញ្ជាក់ថា ចាប់តាំងពីមានរដ្ឋប្រហារនៅថ្ងៃទី០១ កុម្ភៈមក ក្រុមអ្នកតវ៉ាដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យជាង ៤.០០០ នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ក្នុងនោះជាង ៣.០០០ នាក់កំពុងជាប់ឃុំនៅឡើយ។ ធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះទៀត គឺប្រជាជនភូមាយ៉ាងតិច ៧៣៨ នាក់ត្រូវបានបាញ់សម្លាប់យ៉ាងសាហាវពីសំណាក់ពួកយោធា រាប់ទាំងជនរងគ្រោះខ្លះមានអាយុត្រឹមតែ៥ឆ្នាំ។
