អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស លើកបញ្ហាថៃរំលោភសិទ្ធមនុស្សក្នុងជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា និងក្នុងប្រទេសថៃមុបថ្ងៃបោះឆ្នោតមកដល់

បាងកក៖ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស (Human Rights Watch) បានវាយតម្លៃថា រដ្ឋាភិបាលថៃ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុទីន ចាន់វីរៈគុល បានអនុវត្តវិធានការតិចតួចបំផុត ក្នុងការកែលម្អការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេស ខណៈការគាបសង្កត់សេរីភាព និងការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សនៅតែបន្តកើតមាន។ 

ការវាយតម្លៃនេះ ត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុង របាយការណ៍ពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស ដែលបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ មុនការបោះឆ្នោតសកលនៅប្រទេសថៃ ដែលគ្រោងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខ។

អង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិនេះ បានលើកឡើងថា ក្តីបារម្ភសំខាន់ៗនៅក្នុងប្រទេសថៃ រួមមាន អន្តរាគមន៍របស់តុលាការក្នុងវិស័យនយោបាយ ការរឹតត្បិតសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងការជួបជុំដោយសន្តិវិធី ព្រមទាំងកំណត់ត្រាដែលមានភាពចម្រុះ និងបញ្ហាជាច្រើនទាក់ទងនឹងជនភៀសខ្លួន និងអ្នកស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោន។

លោកស្រី Elaine Pearson នាយិកាប្រចាំតំបន់អាស៊ី នៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស បានមានប្រសាសន៍ថា «លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុទីន គួរតែចាត់វិធានការជាក់ស្តែង និងមានន័យ ដើម្បីបញ្ច្រាស់និន្នាការធ្លាក់ចុះនៃសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសថៃ»។ លោកស្រីបន្ថែមថា «រដ្ឋាភិបាលថៃបានសន្យាជាបន្តបន្ទាប់ថានឹងលើកកម្ពស់ និងការពារសិទ្ធិមនុស្ស ប៉ុន្តែការគាបសង្កត់ និងការរំលោភបំពាននៅតែបន្តឥតឈប់ឈរ»។

របាយការណ៍ពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស មានចំនួន ៥២៩ ទំព័រ និងជាការបោះពុម្ពលើកទី៣៦ បានពិនិត្យឡើងវិញអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសជាង ១០០ ទូទាំងពិភពលោក។ នៅក្នុងអត្ថបទណែនាំ នាយកប្រតិបត្តិ Philippe Bolopion បានសរសេរថា រលកនៃការកើនឡើងនៃលទ្ធិផ្តាច់ការកំពុងក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមធំមួយសម្រាប់មនុស្សជំនាន់នេះ។ លោកបានអំពាវនាវឲ្យប្រទេសលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសង្គមស៊ីវិល បង្កើតសម្ព័ន្ធភាពយុទ្ធសាស្ត្រ ដើម្បីការពារសេរីភាព និងសិទ្ធិជាមូលដ្ឋាន ខណៈប្រព័ន្ធសិទ្ធិមនុស្សពិភពលោកកំពុងរងការគំរាមកំហែងពីមហាអំណាចនានា រួមទាំងរដ្ឋបាលរបស់លោក Donald Trump ផងដែរ។

អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស បានរំលឹកថា បន្ទាប់ពីការគ្រប់គ្រងរបស់យោធាអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ រដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតនៅប្រទេសថៃភាគច្រើនមានអាយុកាលខ្លី ដោយសារអន្តរាគមន៍ពីតុលាការ។ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ តុលាការធម្មនុញ្ញថៃ បានដកហូតតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនាពេលនោះ គឺលោកស្រី ប៉ាតុងតាន ស៊ីណាវ៉ាត្រា ដោយអះអាងថា ការសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទដែលលេចធ្លាយរបស់លោកស្រីជាមួយប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ក្នុងអំឡុងពេលតានតឹងព្រំដែន រួមមានហានិភ័យជម្លោះយោធា គឺជាការរំលោភបំពានសីលធម៌។

អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស បានចោទប្រកាន់ថា អាជ្ញាធរថៃបានដាក់កំហិតយ៉ាងតឹងរ៉ឹងលើសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងការតវ៉ាដោយសន្តិវិធី ដោយមានមនុស្សជិត ២០០០ នាក់ ត្រូវប្រឈមមុខនឹងការចោទប្រកាន់ព្រហ្មទណ្ឌ។ គណបក្សភូមិចៃថៃ ដែលដឹកនាំដោយលោក អនុទីន ត្រូវបានគេចោទថា ប្រឆាំងនឹងការកែទម្រង់ច្បាប់ប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ និងការផ្តល់អភ័យទោសដល់អ្នកដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសបែបនេះ។

បន្ថែមពីនេះ អាជ្ញាធរថៃត្រូវបានគេរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង ចំពោះការចាប់ខ្លួន និងបញ្ជូនអ្នកស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោន និងជនភៀសខ្លួនត្រឡប់ទៅប្រទេសដើម ដែលពួកគេអាចប្រឈមមុខនឹងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញវិញ ដោយមិនអើពើនឹងការព្រួយបារម្ភពីអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ក្នុងនោះ រួមមានការបញ្ជូនបុរសជនជាតិអ៊ុយហ្គួរ ចំនួន ៤០ នាក់ទៅប្រទេសចិន នៅថ្ងៃទី២៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ និងការបញ្ជូនសកម្មជនសាសនាម៉ុងតាញ៉ាដ៏ល្បីល្បាញ អ៊ី ឃ្វីន បដាប ត្រឡប់ទៅប្រទេសវៀតណាមដោយបង្ខំ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥។

យ៉ាងណាមិញ របាយការណ៍បានកត់សម្គាល់ពីជំហានវិជ្ជមានមួយចំនួន ដូចជាការអនុញ្ញាតឲ្យជនភៀសខ្លួនមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលរស់នៅក្នុងជំរំតាមព្រំដែន ចាប់ផ្តើមធ្វើការដោយស្របច្បាប់ ចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ តទៅ។

អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស ក៏បានរាយការណ៍អំពីផលប៉ះពាល់សិទ្ធិមនុស្សពីការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតាមព្រំដែនថៃ–កម្ពុជា ក្នុងខែកក្កដា និងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដែលបានបណ្ដាលឲ្យជនស៊ីវិល រួមទាំងកុមារ ស្លាប់ និងរងរបួស ព្រមទាំងការខូចខាតដល់មណ្ឌលសុខភាព និងទីតាំងសាសនា និងវប្បធម៌។

អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស បានអំពាវនាវឲ្យប្រទេសថៃ ប្រើប្រាស់សមាជិកភាពរបស់ខ្លួននៅក្នុង ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីលើកកម្ពស់ និងការពារសិទ្ធិមនុស្ស ទាំងនៅក្នុងប្រទេស និងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ៕អត្ថបទCamscope