បទពិសោធាន៍លើវិស័យការពារជាតិរបស់សឹង្ហបុរីដែលកម្ពុជាត្រូវយល់ដឹង!

ប្រទេសសឹង្ហបុរី៖ប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះគឺពីឆ្នាំ២០០៨ដល់២០១១និងនៅឆ្នាំ២០២៥កន្លងមកដល់ពេលនេះ កម្ពុជាដែលជាប្រទេសតូចបានរងការវាយប្រហារពីប្រទេសថៃដែលជាប្រទេសធំជាងខ្លួននោះចំនួន២ដង។ដោយឡែកសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៥គឺកើតឡើង ២ដង គឺនៅខែកក្កដាសង្គ្រាម៥ថ្ងៃ និងខែធ្នូសង្គ្រាម២០ថ្ងៃ។សម្រាប់ការឈប់បាញ់មិនមែនខ្មែរយើងខ្លាំងបង្ខំឲ្យថៃឈប់បាញ់ទេគឺបានបរទេសជួយអន្តរាគមន៍ទាំងពីរលើក។

ខុសពីប្រទេសខ្មែរទេ សាំងកាពួរដែលជាប្រទេសតូចតែងតែមានសតិអារម្មណ៍ថា ខ្លួនជាប្រទេសតូច គឺងាយរងការរំលោភបំពានពីប្រទេសធំ។ចឹងយុទ្ធសាស្ត្រដែលសាំងកាពួរប្រើដើម្បីការពារខ្លួនពីប្រទេសធំគឺពង្រឹងខ្លួនឯង។ លោក លី ស៊ានឡុង (Lee Hsien Loong) និងអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីសាំងកាពួរដែលកូនប្រុសស្ថាបនិក្សាំងការពួគឺលោកលីខ្វាន់យូបានឆ្លើយសំណួរថា៖ «តើយើងអាចធ្វើយ៉ាងម៉េចដើម្បីអោយខ្លួនយើង[សាំងកាពួរ]មានសុវត្ថិភាព? (What can we do to keep ourselves safe?)»។ លោកលី ស៊ានឡុង លោកបានថ្លែងនៅថ្ងៃទី៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ នៅវិទ្យាស្ថានសិក្សាអាស៊ីអាគ្នេយ៍យូសូហ្វអ៊ីសាក់ (ISEAS Yusof Ishak Institute)ដែលមានខ្លឹមសាថា៖

«ទី១. គឺធ្វើអោយប្រាកដថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសទទួលបានជោគជ័យ ពីព្រោះថា ប្រសិនបើអ្នកដាច់យ៉ៃ និងក្រីក្រ, ក្រីក្រ ឬក៏ដាច់យ៉ៃ នោះអ្នកនឹងធ្វើអ្វីមិនចេញទេ។ ទី២. ពិនិត្យមើលការការពារជាតិ។ យើងបានចំណាយទឹកប្រាក់ប្រហែល ៣% នៃទំហំសេដ្ឋកិច្ចរបស់យើងជារៀងរាល់ឆ្នាំលើវិស័យការពារជាតិជាយូរមកហើយ ដែលកាលពីមុន[ចំណាយ]ខ្ពស់ជាងនេះទៀត ហើយបានកសាងកងទ័ពសាំងកាពួរមួយដែលអាចជឿជាក់បាន។ ហើយយើងនឹងបន្តធ្វើបែបនេះ មិនមែនដើម្បីគម្រាមកំហែងប្រទេសណាទេ ប៉ុន្តែដើម្បីអោយយើងខ្លួនឯងមានសុវត្ថិភាព។ ទី៣. ធ្វើកិច្ចការជាមួយដៃគូក្នុងតំបន់ដោយសហការណ៍គ្នារហូតអស់ចំណុចដែលយើងអាចធ្វើបាន ហើយក៏ប្រើ[កិច្ចសហការនេះ] ជាមូលដ្ឋានដើម្បីបង្កើតដៃគូជាមួយពិភពសេដ្ឋកិច្ចដទៃទៀត និងមជ្ឈមណ្ឌលនៃភាពរុងរឿងដទៃទៀតនៅក្នុងពិភពលោក មិនថានោះជាឥណ្ឌា មិនថានោះជាចិន មិនថាសហគមន៍អឺរ៉ុប មិនថាសម្ព័ន្ធអាស៊ាន-អឺរ៉ុប ឬមិនថាសម្ព័ន្ធអាស៊ាន-ឥណ្ឌានោះទេ។

គួរកត់សម្គាល់ថា ជាទូទៅ នៅក្នុងពិភពលោកនេះ ប្រទេសនានាតែងតែចំណាយថវិកាប្រហែល ២.៥% ធៀបនឹងទំហំសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសរបស់ខ្លួន (GDP) ទៅលើវិស័យកងទ័ព។ ការដែលសាំងកាពួរចំណាយលើកងទ័ពខ្លួនរហូតដល់ ៣% នៃទំហំសេដ្ឋកិច្ចខ្លួន មានន័យថា សាំងកាពួរបានចំណាយលើកងទ័ពខ្ពស់ជាងប្រទេសភាគច្រើន។ បើគិតជាតួលេខ នៅឆ្នាំ២០២៥កន្លងមកនេះ សាំងកាពួរបានចំណាយលុយលើកងទ័ពខ្លួនរហូតដល់ ១៧.៤ពាន់លានដុល្លា ($17.4 billion) ដែលជាការចំណាយច្រើនជាងប្រទេសណាៗទាំងអស់នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងធៀបនឹងប្រទេសធំៗ ដូចជាឥណ្ឌូនេស៊ី និងវៀតណាមជាដើម។ បច្ចុប្បន្ននេះ សាំងកាពួរត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសដែលមានកងទ័ពជើងទឹក និងកងទ័ពជើងអាកាសដែលខ្លាំងជាងគេបំផុតនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ចុះហេតុអីកម្ពុជាយើងគ្មានអាវុធអីខ្លាំងសម្រាប់ការពារប្រទេសចឹង?។

ទាក់ទងបញ្ហាទឹកដីបើនិយាយពីវៀតណាមកម្ពុជាបានដោះស្រាយបញ្ហាព្រុំដែនគោកបាន៨៥ភាគរយទោះបីមានការចោទប្រកាន់ថាបាត់បង់ទឹកដីខ្លះក៏ដោយ។សម្រាបព្រុំដែនជាមួយថៃវិញជាព្រុំដែនរសើបនិងមិនទាន់ដោះស្រាយលើកលែងតែប្រាសាទព្រះវិហ៊ារដែលមានសាលក្រមតុលាការក្រុងឡាអេ។តែកម្ពុជាសំណាងមានអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា(MOU)ជាមួយថៃឆ្នាំ២០០០ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហា។តែកម្ពុជាបានទុកវាចោលមិនព្រមយកមកអនុវត្តដោះស្រាយរហូតដល់ពេលមានសង្គ្រាមដោយសំអាងថាថៃដូមេដឹកនាំរហូតបើទោះជាក្នុងសម័យលោកប្រាយុទ្ធចាន់អូចាជានាយករដ្ឋមន្ត្រីស្និទ្ធជាមួយយោធាកម្ពុជាមានភាពល្អូនល្អឺនជាមួយជាមួយថៃក៏ដោយ។។សង្គ្រាមជាមួយថៃលើកទី១នៅតំបន់ប្រសាទព្រះវិហារពីឆ្នាំ២០០៨ដល់២០១១បានឈប់គឺជាបទពិសោធន៍មួយដែលកម្ពុជាត្រូវពង្រឹងវិស័យការពារជាតិហើយ។

ក្នុងរយៈកាលនេះកម្ពុជាបានលុបចោលកិច្ចសហការយោធាជាមួយអាមេរិកហើយងាកមកសហការជាមួយចិនវិញរាប់តាំងពីការហ្វឹកហាត់ធ្វើល្បែងសង្គ្រាមជាមួយគ្នាជាបន្តបន្ទាប់។តែវិស័យការពារជាតិតាំងពីឆ្នាំ២២១១មកដល់ឆ្នាំ២០២៥គឺរយៈពេល១៤ឆ្នាំនៅតែមិនខ្លាំង។ជាក់ស្តែងនៅខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៥កម្ពុជាមានសង្គ្រាមជាមួយថៃចំនួន៥ថ្ងៃបើកុំតែមានអន្តរាគមន៍ពីអាមរិកនិងអាស៊ានប្រហែលថៃមិនឈប់ទេ។បន្ទាប់មកទោះបីមានកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់៦សីហានិងសេចក្តីថ្លែងការណ៍សន្តិភាពជាមួយគ្នាថ្ងៃទី២៦តុលាមានប្រធានាធិបតីអាមេរិកជាសាក្សីក៏ដោយក៏នៅថ្ងៃទី៧ធ្នូថៃរកលេសវ៉ៃកម្ពុជាម្តងទៀតអស់រយៈពេល២០ថ្ងៃបានឈប់ដោយទន្រានឈ្លានពានបានទឹកដីកម្ពុជាបានជាច្រើនតាមព្រុំដែនក្នុងខេត្តតាមព្រុំដែនចំនួន៤។នេះបើតាយោងតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រសួងការបរទេស។

ឡូវនេះបើយោងតាមកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ធ្នូរវាងមេទព័កម្ពុជាថៃ(GBC)។កិច្ចព្រមព្រៀងដែលរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិកម្ពុជាថៃចុះហត្ថលេខាបានយល់ព្រមឈប់បាញ់តាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃយោធា។ចឹងបើនិយាយពីប្រៀបយោធាថៃមានប្រៀបជាងកម្ពុជាបើតាតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង។កម្ពុជានៅសល់តែប្រៀបខាងវិស័យយុត្តាធិការដែលទាមទាឲ្យប្រើនយោបាយការទូតនិងច្បាប់ដើម្បីដោះស្រាយដើម្បីទាមទារយកទីតាំងដែលបានបាត់បង់មកវិញ។នេះជាបទពិសោធជាក់ស្តែងដែលកម្ពុជាត្រូវយល់ដឹងសម្រាប់វិស័យការពារជាតិបន្តទៅមុខទៀត។