ស្រីលង្ការបោះឆ្នោតសភាក្រោយពីប្រធានាធិបតីថ្មីលោកឌីសាណាយ៉ា សន្យាស្តារសេដ្ឋកិច្ចជាតិឡើងវិញបន្ទាប់ពីស្បថចូលកាន់តំណែង
21-September-2026 / ព័ត៌មានអន្តរជាតិ
ស្រីលង្កា៖ ជាងមួយខែក្រោយបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីថ្មី ប្រជាជនស្រីលង្កា ទាំង១៧លាននាក់ ត្រូវសម្រេចចិត្តបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកសភា ទាំង២២៥អាសនៈនាថ្ងៃទី១៤វិច្ឆិកា។ ជាការបោះឆ្នោតដែលត្រូវរៀបចំឡើង ក្រោយលោកប្រធានាធិបតីថ្មី លោកAnura Kumara Daissayake បានរំលាយសភាចាស់ចោល ដើម្បីរៀបចំសមាសភាពសភាសាជាថ្មី ដែលសង្ឃឹមថានឹងបានសំឡេងភាគច្រើន។ លទ្ធផល គេអាចនឹងដឹងចាប់ពីថ្ងៃសុក្រទី ១៥វិច្ឆិកាទៅ។
ផ្អែកតាមការរំពឹងទុក គឺក្រុមសម្ព័ន្ធគណបក្សឆ្វេងនិយម NPP ដែលដឹកនាំដោយគណបក្សសមរភូមិរំដោះប្រជាជន( JVP )របស់លោកប្រធានាធិបតី លោកអានូរ៉ាគូមារ៉ាដីសាយ៉ាកេ( Anura Kumara Daissayake) អាចនឹងទទួលបានសំឡេងភាគច្រើនក្នុងសភា។លោក Kusal Perera អ្នកវិភាគនយោបាយស្រីលង្កាម្នាក់ បានលើកប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP ថាកាលពី ក្នុងអាណត្តិសភាចាស់ គឺក្រុមសម្ព័ន្ធបក្សឆ្វេងនិយមមានតែ៣អាសនៈទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្នុងការបោះឆ្នោតលើកនេះ គឺសម្ព័ន្ធបក្សឆ្វេងនិយមរបស់លោកប្រធានាធិបតីថ្មី ប្រាកដជានឹងឈ្នះប្រមូលបានសំឡេងភាគច្រើនក្នុងសភា ស្របពេលដែលក្រុមបក្សប្រឆាំងបែកបាក់គ្នាអស់។
សូមបញ្ជាក់ថា លោក Anura Kumara Daissayake អាយុ៥៥ឆ្នាំ គឺជាមនុស្សឆ្វេងនិយមទំនោរម៉ាកស៊ីសត៍ ទីមួយហើយ ដែលបានក្លាយជាប្រធានាធិបតីស្រីលង្កា។ ថ្វីបើគណបក្សរបស់លោកនៅបន្តប្រើទង់មានរូបញញួរនិងកណ្តៀវជានិម្មិតរូប តែគោលគំនិតនយោបាយរបស់លោក ត្រូវបានគេសង្កេតឃើញថាមានការផ្លាស់ប្តូរច្រើន ងាកទៅរកសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី។ប្រទេស ស្រីលង្កាបានប្រកាសក្ស័យធននៅខែកក្កដាឆ្នាំ២០២២។ ជាមួយនឹងបំណុលសាធារណៈប្រមាណ៤៦ពាន់លានដុល្លារ សេដ្ឋកិច្ចស្រីលង្កាបានដួលរំលំទាំងស្រុង ដោយរដ្ឋគ្មានលទ្ធភាពសងការប្រាក់ និងចំណាយចាយវាយក្នុងស្រុក។ វិបតិ្តសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបានញ៉ាំងឲ្យប្រជាជនស្រីលង្កាធ្វើបាតុកម្ម ទម្លាក់លោកប្រធានាធិបតី រ៉ាចាប៉ាក់សេដែលកាន់កាប់ប្រទេសដោយសាច់ញាតិ។
ក្រោយមកនៅឆ្នាំ២០២៣ អតីតរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក Wickremesinghe បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ ដើម្បីបានប្រាក់ចំនួន ២៩០០លានដុល្លារយកមកចាយ ជាថ្នូរនឹងការសន្យាមួយចំនួន ដូចជាការដំឡើងការប្រមូលពន្ធ និងកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់រដ្ឋជាដើម។លោកប្រធានាធិបតីថ្មី Anura Kumara បានអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលលោកនឹងសហការជាមួយមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ ដើម្បីអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។ តែលោកនឹងព្យាយាមចរចាសើរើឡើងវិញនូវលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន ដែលចងធ្វើបាបស្រីលង្កាពេក។ មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិបានលើកឡើងថា គេមិនបិទផ្លូវចរចាទេ ដើម្បីជ្រើសរើសរកយន្តការថ្មីជួយស្រីលង្ការ។
អ្នកនយោបាយម៉ាក្សនិយម និងជាប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោតឆ្វេងនិយម អនុរ៉ា គូម៉ារ៉ា ឌីសសាណាយ៉ាកេ (Anura Kumara Dissanayake) បានស្បថចូលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីស្រីលង្កា កាលពីព្រឹកថ្ងៃចន្ទ ទី២៣ខែកញ្ញា ក្រោយពីឈ្នះឆ្នោត លោកឌីសសាណាយ៉េកេ (Dissanayake) បានដណ្តើមតំណែងយ៉ាងជោគជ័យពីលោក រ៉ានីល វិក្រឹមសិង្ហេ (Ranil Wickremesinghe) និងមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង សាជីត ព្រីម៉ាដាសា (Sajith Premadasa) ។
មជ្ឈដ្ឋានក្នុងដែនកោះស្ថិតនៅឯតំបន់អាស៊ីខាងត្បូងមួយនេះ រំពឹងថា លោក ឌីសសាណាយ៉ាកេ (Dissanayake) នឹងធ្វើតាមសន្យាក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយ និងជំរុញដល់ការស្ទុះងើបវិញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចចេញពីភាពផុយស្រួយ បន្ទាប់ពីប្រឈមវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុដ៏អាក្រក់បំផុតមិនធ្លាប់មាន ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ។លោក ឌីសសាណាយ៉ាកេ (Dissanayake) សន្យាថានឹងរំលាយសភា ក្នុងរយៈពេល ៤៥ ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីចូលកាន់តំណែងសម្រាប់អាណត្តិថ្មី ក្រោយទទួលបានជ័យជម្នះក្នុងការបោះឆ្នោតជាតិ កាលពីចុងសប្តាហ៍ ។
កាលពីថ្ងៃពុធ ទី២៥ ខែកញ្ញា សារព័ត៌មានក្នុងស្រុករបស់ប្រទេសស្រីលង្កា បានផ្សព្វផ្សាយនៅទំព័រមុខអំពីសេចក្តីសម្រេចរំលាយសភាយ៉ាងតក់ក្រហល់ របស់ប្រធានាធិបតីទើបជាប់ឆ្នោតថ្មី លោកអនុរ៉ា គូម៉ារ៉ា ឌីសសាណាយ៉ាកេ (Anura Kumara Dissanayake) ដើម្បីត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការរៀបចំ បោះឆ្នោតបន្ទាន់មុនអាណត្តិ ដែលញ៉ាំងឱ្យពលរដ្ឋភាគច្រើនសម្តែងការយល់ឃើញផ្ទុយៗគ្នា។
នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ លោក ឌីសសាណាយ៉េកេ (Dissanayake) បានដាក់សំណើរសម្រាប់ការកាត់បន្ថយពន្ធ និងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធបំណុល ២៥ ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក ដែលធ្វើឱ្យវិនិយោគិនមានក្តីព្រួយបារម្ភ ។
ប្រជាជនស្រីលង្កា បានបង្ហាញភាពត្រេកអរចំពោះជ័យជម្នះរបស់ប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោតវ័យ ៥៥ ឆ្នាំ លោក អនុរ៉ា គូម៉ារ៉ា ឌីសសាណាយ៉ាកេ (Anura Kumara Dissanayake) ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី ដើម្បីដឹកនាំប្រទេសរយៈពេល ៥ ឆ្នាំទៅមុខ។តាមរយៈលទ្ធផលឆ្នោត បង្ហាញថា លោក ឌីសសាណាយ៉ាកេ (Dissanayake) ទទួលបានសំឡេងគាំទ្រប្រមាណជា ៥.៦ លានសំឡេង ឬស្មើនឹង ៤២.៣% ជាការកើនឡើងដ៏ធំបំផុតចំនួន ៣% ក្រោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៩ ខណៈមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង លោក ព្រីម៉ាដាសា (Premadasa) ឈរនៅលំដាប់លេខរៀងទី២ ឬ ៣២.៨% ។
ពលរដ្ឋស្រីលង្កាមួយរូបផ្សេងទៀត បានលើកឡើងថា «នេះជាអ្វីដែលយើងទាំងអស់គ្នា ប្រាថ្នាចង់បាន ក្រោយរយៈពេល ៧៦ ឆ្នាំ ដែលអ្នកនយោបាយមុនៗ បានធ្វើរឿងអាក្រក់ណាស់ទៅហើយសម្រាប់ជាតិរបស់យើង ហើយជ័យជម្នះរបស់លោក ឌីសសាណាយ៉ាកេ (Dissanayake) គឺជាការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំធេងមួយដែលពួកយើងទាំងអស់គ្នា ពិតជាត្រូវការខ្លាំងណាស់នាពេលនេះ» ។
ជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេល 76 ឆ្នាំចាប់តាំងពីស្រីលង្កាទទួលបានឯករាជ្យពីចក្រភពអង់គ្លេស NPP គឺជាសម្ព័ន្ធម៉ាក្សនិយម-លេនីននិយមបានឈ្នះ។ ក្រុមសង្គមស៊ីវិល អ្នកជំនាញ បព្វជិត និងនិស្សិត ព្រមទាំង JVP ដែលជាបក្សកុម្មុយនិស្តប្រដាប់អាវុធ ដែលបានបះបោរប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលស្រីលង្កាពីរដងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 និង 1980 ហើយបានចូលរួមនៅក្នុងកុបកម្ម អំពើហឹង្សា និងការធ្វើឃាតដែលនាំឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានស្លាប់។ រវាងឆ្នាំ 1987 និង 1989 ។
បច្ចុប្បន្ន JVP មានត្រឹមតែបីអាសនៈក្នុងសភា មេដឹកនាំថ្មីរបស់ប្រទេសស្រីលង្កាអាយុ 55 ឆ្នាំបានចូលរួមជាមួយ JVP ក្នុងនយោបាយ ដោយត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាគណៈកម្មាធិការកណ្តាលនៃគណបក្សស្រីលង្កាក្នុងឆ្នាំ 1997 និងបានបម្រើការជាប្រធានគណបក្ស JVP ក្នុងឆ្នាំ 2008 ។ក្នុងចំណោមឥស្សរជននយោបាយនៃគណបក្សនយោបាយ Sinhalese សំខាន់ពីរគឺគណបក្សសេរីភាពស្រីលង្កា (SLFP) និងគណបក្សជាតិរួបរួមជាតិ (UNP) អង្គការកណ្តាលឆ្វេង និងកណ្តាលស្តាំ ដែលបានប្តូរវេនឈ្នះ និងចាញ់រហូតដល់ឆ្នាំ 2016។ ប្រទេសស្រីលង្កាត្រូវបានជាប់គាំងនៅក្នុងជម្លោះជនជាតិភាគតិចរវាងជនជាតិ Sinhalese និង Tamils ។ វាបានផ្ទុះឡើងពីការសម្លាប់ទាហាន 13 នាក់ នៅចុងខែកក្កដា ឆ្នាំ 1983 ដោយក្រុមបំបែកខ្លួន Liberation Tigers of Tamil Eelam នៅភាគខាងជើងនៃប្រទេស។
ក្រោយមកក៏មានការសងសឹកពីពួកស៊ីនហាលេសដែលជាប្រជាជនភាគច្រើនក្នុងប្រទេស។ នេះបានបណ្តាលឲ្យប្រជាជនតាមីលបានស្លាប់ចន្លោះពី ៤០០ ទៅ ៣០០០ នាក់ ដែលនាំឲ្យមានសង្គ្រាមស៊ីវិលដែលអូសបន្លាយជិត ៣០ ឆ្នាំ ដែលក្រោយមកត្រូវបានគេស្គាល់ថា Black July សង្គ្រាមស៊ីវិលបានបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ដោយសារការចាញ់របស់ជនជាតិតាមីលក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ ព្រឹត្តិការណ៍ហិង្សាដែលកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលដែលគេហៅថា 'រដូវកាលនៃការភ័យខ្លាច' “យើងនៅតែមានការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះរឿង។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ 2019 គាត់បានបោះឆ្នោតនៅក្រោមគណបក្ស JVP ហើយទទួលបានសម្លេងត្រឹមតែ 3 ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែល Gotabaya Rajapaksa និងគណបក្សប្រជានិយមស្តាំនិយមដូចជា Podujana Peramuna (Sri Lanka Podujana Peramuna: SLPP) នៃគ្រួសារ Rajapaksa ដែលបានបំបែកចេញពីគណបក្ស SLFP និងទទួលបានសំឡេងគាំទ្រយ៉ាងច្រើនលើសលប់នៅក្នុងស្លាយដីមួយ។
វិធានការប្រឆាំងអំពើពុករលួយកាន់តែតឹងរ៉ឹង កម្មវិធីសុខុមាលភាពទូលំទូលាយ និងការសន្យានៃការផ្តាច់ពន្ធ វាគួរតែជាបញ្ហាចម្បង។ ដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនបោះឆ្នោតឲ្យគណបក្សឆ្វេងនិយម ហើយវាគឺជាក្តីសង្ឃឹមនៃការដោះស្រាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយរបស់ប្រទេស បន្ទាប់ពីលោក Ranil Wickremesinghe មេដឹកនាំមុនដែលត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសដោយសភាក្នុងឆ្នាំ 2022 មិនទទួលបានជោគជ័យ ប្រទេសស្រីលង្កាបានប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2019 ឬមុនការផ្ទុះឡើងនៃ COVID-19 រហូតដល់ឆ្នាំ 2022 ទុនបំរុងបរទេសរបស់ប្រទេសស្រីលង្កាត្រូវអស់។ នេះធ្វើឱ្យវាមិនអាចនាំចូលទំនិញសំខាន់ៗដូចជាប្រេងឥន្ធនៈ។
លើសពីនេះ បំណុលសាធារណៈបានកើនឡើងដល់ 83 ពាន់លានដុល្លារ ខណៈដែលអតិផរណាបានកើនឡើងដល់ 70 ភាគរយ និងបានខកខានក្នុងការសងបំណុលទៅ IMF ។ ជាលទ្ធផល ប្រជាជនមានការខឹងសម្បារ និងបានចេញមកបណ្តេញប្រធានាធិបតី Gotabaya Rajapaksa រហូតដល់គាត់ត្រូវភៀសខ្លួនទៅសិង្ហបុរី មុនពេលស្នើសុំស្នាក់នៅក្នុងប្រទេសថៃ និងជាប្រភពនៃរដ្ឋាភិបាល Wickremesinghe ដែលអាណត្តិជិតផុតកំណត់។ បន្ទាប់ពីស្បថចូលកាន់តំណែងនៅថ្ងៃ២៣ កញ្ញា ប្រទេសស្រីលង្កានឹងក្លាយជាប្រទេសទី ៥ លើពិភពលោក ដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលបក្សកុម្មុយនិស្ត ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវមនោគមវិជ្ជាម៉ាក្សនិយម-លេនីន ។ប៉ុន្តែស្រីលង្កាអះអាងថានឹងគោរពតាមគោលការណ៍ណែនាំរបស់ Juche បង្កើតឡើងដោយ Marx-Lenin ឯកសារយោង៖ BBC1, BBC2, NPR, Aljazeera @highlight
