នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ចង់ឱ្យអាស៊ានចាំបាច់ត្រូវតែដើរតួនាទីគន្លឹះ ក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិមីយ៉ាន់ម៉ា ក្នុងពេលមនុស្សជំនិនអ្នកស្រីស៊ូជីម្នាក់បានស្លាប់
21-September-2026 / ព័ត៌មានអន្តរជាតិ
ប្រទេសថៃ៖ នៅថ្ងៃចន្ទ ទី៧ ខែតុលានេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អ្នកស្រី ផែថងថាន ស៉ីណាវ៉ាត់ បាននិយាយថា អាស៊ានចាំបាច់ត្រូវតែដើរតួនាទីគន្លឹះ ក្នុងការបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមស៉ីវិលអូសបន្លាយ នៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ នេះបើតាមការផ្សាយដោយ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters នាថ្ងៃចន្ទ ទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤។
អនុសាសន៍របស់លោកស្រីនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃគឺចំពេលដែល អ្នកនយោបាយជើងចាស់ លោក ហ្ស៊ ម្យិង ម៉ោង ដែលជាមនុស្សជិតដិតខ្លាំងជាមួយនឹងប្រមុខបក្សប្រឆាំងលោកស្រី អ៊ុង សានស៊ូជី បានទទួលមរណភាព នៅថ្ងៃចន្ទ ទី៧តុលា បន្ទាប់ពីត្រូវអាជ្ញាធរភូមា ដោះលែងចេញពីមន្ទីរឃុំឃាំងបានតែប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះ។ សម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ ជាគណបក្សប្រឆាំង បានបញ្ជាក់អំពីដំណឹងមរណទុក្ខរបស់សមាជិកខ្លួន ហើយនិងបន្តប្តេជ្ញាការតស៊ូបោះពួយទៅមុខទៀត ដើម្បីសេរីភាពប្រជាធិតេយ្យ នៅប្រទេសភូមា។
លោកហ្ស៊ ម្យិង ម៉ោងទទួលមរណភាព ក្នុងវ័យ៧២ឆ្នាំ នៅថ្ងៃច័ន្ទ បន្ទាប់ពីបានទទួលការអនុញ្ញាតលើកលោកទោស ពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី៦តុលា ព្រោះតែហេតុផលសុខភាព។លោក ហ្ស៊ ម្យិង ម៉ោង ជាអតីតវេជ្ជបណ្ឌិត និងធ្លាប់បានដឹកនាំក្រុមគ្រូពេទ្យ ធ្វើកូតកម្មប្រឆាំងរដ្ឋអំណាចភូមា នៅឆ្នាំ១៩៨៨។ មួយឆ្នាំបន្ទាប់ លោកសម្រេចចិត្តចាកចេញពីវិស័យសុខាភិបាល ហើយចូលរួមប្រលូកជីវិតនយោបាយជាមួយនឹង ចលនាគណបក្សប្រឆាំង ដែលទើបតែបង្កើតបានថ្មីថ្មោង នៅពេលនោះ។
លោកស្រី អ៊ុង សានស៊ូជី ប្រមុខមេបក្សប្រឆាំងកំពុងតែជាប់ឃុំនៅភូមា ធ្លាប់បានពិពណ៌នាថា លោក ហ្ស៊ ម្យិង ម៉ោង ជាយុទ្ធមិត្តម្នាក់ ដ៏ពិតប្រាកដ ដែលបានចូលរួមគណបក្សនយោបាយ តាំងតែពីដំបូងដៃមកម្ល៉េះ ដើម្បីសេរីភាពនិងប្រជាធិតេយ្យ ។អនុប្រធានម្នាក់ របស់គណបក្សសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យដែលលាក់ឈ្មោះ បានបញ្ជាក់ប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានបារាំងអាអែហ្វប៉េ ដោយក្តីសោកស្តាយថា លោក ហ្ស៊ ម្យិង ម៉ោង ទទួលអនិច្ចកម្ម ព្រោះតែជំងឺមហារីកធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រភពដដែល អះអាងថា ទោះបីជាបាត់បង់និមិត្តរូបអ្នកនយោបាយប្រឆាំងដ៏ធំរូបនេះក្តី ក៏គណបក្សប្រឆាំង នឹងនៅតែបន្តតស៊ូឆ្ពោះទៅមុខជានិច្ច ដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។
ជាងបីឆ្នាំមកនេះ របបសឹកភូមា បានតាមកម្ចាត់សំឡេងប្រឆាំង ដោយអំពើហិង្សា និងចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ។ ប៉ុន្មានខែមុននេះ លោក Nyan Win អតីតអ្នកនាំពាក្យបក្សប្រឆាំងនិងជាមនុស្សជំនិតដ៏ស្និទ្ធម្នាក់របស់លោកស្រី សូជី បានស្លាប់ក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំង ព្រោះឆ្លងជំងឺកូវីដ។ ក្នុងឆ្នាំ២០២២ អតីតអ្នកតំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំងម្នាក់ទៀត ត្រូវរដ្ឋអំណាចរបស់លោក មីន អ៊ុងឡាំង ប្រហារជីវិត។ នេះជាករណីកាត់ទោសផ្តាច់ជីវិតអ្នកនយោបាយ ទី១ក្រោយពីខកខាតមិនបានអនុម័តច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។ទិន្នន័យអង្គការសហប្រជាជាតិ បញ្ជាក់ថា ជម្លោះសង្គ្រាមស៊ីវិលភូមា បណ្តាលឲ្យពលរដ្ឋប្រមាណ ៣ លាននាក់ ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ចោលផ្ទះសម្បែង។
សម្រាប់អ្នកស្រី ផែថងថានវិញ បាននិយាយនៅទីក្រុងបាងកក យ៉ាងដូច្នេះថា «អាស៊ានចាំបាច់ត្រូវតែដើរតួនាទីសំខាន់ ក្នុងការនាំយកសុខសន្តិភាព ត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាវិញ ឱ្យបានឆាប់រហ័សតាមតែអាចទៅរួច»។ អ្នកស្រីនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានបន្ថែមថា ថៃនឹងធ្វើការជាមួយម៉ាឡេស៉ី ដែលនឹងជាប្រធានប្តូរវេនរបស់អាស៊ាននាឆ្នាំក្រោយ ដើម្បីប្រើមធ្យោបាយការទូត ដោះស្រាយជម្លោះមីយ៉ាន់ម៉ា។ បើតាមអ្នកស្រី ផែថងថាន ប្រទេសថៃក៏ស្ម័គ្រចិត្តផងដែរ ក្នុងការដើរតួនាទីជា អ្នកសម្រុះសម្រួល ដើម្បីជំរុញឱ្យមានកិច្ចចរចា។
ផែនការសន្តិភាព ដែលត្រូវបានព្រមពៀងគ្នា រវាងសមាជិកអាស៊ានទាំង១០ តាំងតែពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ គឺមកទល់ពេលនេះ ទទួលបានភាពរីកចម្រើនតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ទោះបីមាន ការអំពាវនាវស្វែងរកកិច្ចសន្ទនា ជាច្រើនលើកច្រើនសាក៏ដោយ។ វិបត្តិមីយ៉ាន់ម៉ា នឹងស្ថិតក្នុងរបៀបវារៈចម្បង នៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន នៅឯប្រទេសឡាវ ក្នុងសប្តាហ៍នេះ។ អាស៊ានបានបន្តហាមឃាត់មិនឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំរបបយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា ចូលរួមកិច្ចប្រជុំជាន់ខ្ពស់របស់ខ្លួន ដោយសារមិនព្រមអនុវត្តតាម ផែនការសន្តិភាព ដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាពីដំបូង។
គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីសប្តាហ៍មុន ឥណ្ឌូណេស៉ី ក៏បានរៀបចំកិច្ចប្រជុំអន្តរជាតិមួយ ដែលមានការចូលរួមពី អង្គការសហប្រជាជាតិ និងក្រុមប្រឆាំងរបបសឹកមីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីពិភាក្សាអំពីជម្លោះដ៏រាំរ៉ៃ នៅក្នុងប្រទេសសមាជិកអាស៊ានមួយនេះ ផងដែរ។ មីយ៉ាន់ម៉ា បានធ្លាក់ទៅក្នុងភាពវឹកវរ ចាប់តាំងតែពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ នៅពេលយោធាធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ រដ្ឋាភិបាលស៉ីវិល ហើយបង្កឱ្យផ្ទុះបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលឥឡូវប្រែក្លាយជា ចលនាបះបោរប្រដាប់ដោយអាវុធ ប្រឆាំងនឹងរបបសឹក៕
