បញ្ហាទីផ្សារស្វាយខ្មែរគ្មានធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រជាពលរដ្ឋខ្លះសម្រេចលក់ទោះ ជាឈ្មួញកណ្តាលទិញក្នុងតម្លៃទាបប៉ុណ្ណា ក៏ដោយ
19-January-2026 / សេដ្ឋកិច្ច
ខេត្តប៉ៃលិន ៖ ផ្លែស្វាយកែវរមៀតរដូវ ពិតជាលក់អត់បានថ្លៃខ្ពស់ដូចផ្លែស្វាយបញ្ជាឱ្យផ្លែខុសរដូវ គឺលក់បានកម្រៃទាបខ្លាំងដោយស្ទើរតែគ្មានអ្នកទិញតែម្តង ។កសិករម្នាក់ បានឱ្យដឹងថា គាត់មានដើមស្វាយកែវរមៀត ជិត១០០០ដើម នៅក្នុងចម្ការរបស់ខ្លួនដោយរហូតមកដល់ពេលនេះ ផ្លែស្វាយរដូវចាប់ផ្តើមធំល្មម បេះលក់ឱ្យឈ្មួញហើយក៏លំបាករកអ្នកទិញខ្លាំងណាស់ លុះហៅឈ្មួញមកដល់ចម្ការគេហ៊ានទិញក្នុង១គីឡូក្រាមត្រឹមតែតម្លៃ១៥០ទៅ៣០០រៀលប៉ុណ្ណោះ ពោល គឺថោកខ្លាំងណាស់ មិនរួចថ្លៃថែទាំនោះឡើយខុសពីសព្វដង គេទិញចាប់ពី១គីឡូក្រាមតម្លៃ១៥០០ ទៅ១៨០០រៀលឯណោះ ហើយឈ្មួញទិញផ្លែស្វាយនេះយកទៅលក់ដូរបន្តនៅប្រទេសថៃតាមច្រកទ្វារអន្តរជាតិព្រំ ។
ឈ្មួញម្នាក់ បានឱ្យដឹងដែរថា ប្រមូលទិញផ្លែស្វាយកែវរមៀតខ្ចីទៅលក់ដូរនៅប្រទេសវៀតណាម ដោយទិញក្នុង១គីឡូក្រាមត្រឹមតែតម្លៃ៣០០រៀលប៉ុណ្ណោះ គឺដាក់បោះទីតាំងទិញនៅក្នុងភូមិប៉ាងរលឹម សង្កាត់អូរតាវ៉ៅ ក្រុងប៉ៃលិន ខេត្តប៉ៃលិន ។ ថាស្វាយថោកមធ្យមទេងំត្រង់ថាកសិផលផ្លែនាំស្វាយឆ្លងដែនទៅលក់ដូរក្នុងទឹកដីប្រទេសថៃបាន ត្រូវពឹងអ្នករត់ការឱ្យចូលទៅបង់ថ្លៃរថយន្ត បើផ្លែស្វាយពេញ១រថយន្តសាំងយ៉ុងជាង៥តោន ត្រូវបង់ឱ្យមន្ត្រីប្រចាំច្រកទ្វារ ចាប់ពី១៨ទៅ២០ម៉ឺនរៀល ហើយបើរថយន្តកង់៦ដឹកផ្លែស្វាយពេញ អាចបង់ថ្លៃចាប់ពី២៥ទៅ៤០ម៉ឺនរៀល តាមដឹកតិច ឬច្រើន ។ ដូច្នេះ បើកាច់កិនថ្លៃឈ្នួលរថយន្ត ថ្លៃបង់ឱ្យមន្ត្រីនៅច្រកទ្វារទាំងខាងខ្មែរ និងខាងថៃ គឺមិនចំណេញច្រើននោះទេ លុះខាងភាគីថៃកែទម្លាក់តម្លៃទីផ្សារផ្លែស្វាយថែមទៀតធ្វើផ្លែស្វាយកាន់តែធ្លាក់ចុះខ្លាំងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ទើបមិនហ៊ានទិញក្នុងតម្លៃខ្ពស់។
សូមបញ្ជាក់ថាផលិតផកសិផលខ្មែរលំបាក់រកទីផ្សារណាស់ដែលមិនអាចជួយដល់កសិករខ្មែរបានទេ។កន្លងមកបើយោងតាមក្រសួងកសិកម្ម ប្រទេស/ដែនដី ដែលទទួលទិញផ្លែស្វាយស្រស់ពីកម្ពុជា រួមមាន វៀតណាម ថៃ ចិន កូរ៉េ ហុងកុង និងអូទ្រីស។ ចំណែកប្រទេសទិញតំណាប់ស្វាយ មានដូចជា ចិន ថៃ ហ្វីលីពីន វៀតណាម ជប៉ុន រុស្ស៊ី អ៊ីតាលី អង់គ្លេស កូរ៉េ អាមេរិក និងអូស្ត្រាលី។អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន រីចហ្វាម អេស៊ា ឯ.ក ដែលជាក្រុមហ៊ុនដាំដុះ និងនាំចេញផ្លែស្វាយ លោក ហ៊ុន ឡាក់ធ្លាប បានប្រាប់កាសែត ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ថា បរិមាណនៃការនាំចេញផ្លែស្វាយស្រស់ទៅទីផ្សារអន្តរជាតិធ្លាក់ចុះច្រើនក្នុងឆ្នាំ ២០២២ គឺដោយសារការនាំចេញទៅប្រទេសចិនជួបឧបសគ្គច្រើន ដែលបណ្តាលមកពីវិធានការទាក់ទងនឹងជំងឺកូវីដ ១៩។
កន្លងមកក្រៅពីការនាំចេញដោយផ្ទាល់ទៅប្រទេសចិន ផ្លែស្វាយស្រស់កម្ពុជាមួយចំនួនក៏បានចេញតាមច្រកប្រទេសវៀតណាម និងបន្តទៅប្រទេសចិនផងដែរ ប៉ុន្តែនៅពេលប្រទេសចិនរឹតបន្តឹងលើចរាចរណ៍ទំនិញ តាមព្រំដែនជាមួយវៀតណាម លំហូរតាមរយៈច្រកមួយនេះក៏ជាប់គាំងដែរ។លោកលើកឡើងថា ក្រៅពីកត្តាទីផ្សារនាំចេញ ទិន្នផលផ្លែស្វាយឆ្នាំ ២០២២ ក៏ជួបបញ្ហាដោយសារការធ្លាក់ភ្លៀងច្រើនផងដែរ។ លោកបានបន្ថែមថា៖ «ឧបសគ្គទីផ្សារនាំចេញ (ប្រទេសចិន) គឺជាមូលហេតុធំជាងគេដែលធ្វើឱ្យបរិមាណនាំចេញផ្លែស្វាយស្រស់ធ្លាក់ចុះច្រើនក្នុងឆ្នាំ ២០២២»។អនុប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា លោក លឹម ហេង ធ្លាប់បានប្រាប់ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ថា ដោយសារផលិតផលកសិកម្មមួយចំនួនដូចជា ផ្លែស្វាយ និងចេក ពឹងផ្អែកលើទីផ្សារប្រទេសចិនខ្លាំង ដូច្នេះនៅពេលប្រទេសចិនរឹតបន្តឹងលើការនាំចូលទំនិញ វាប្រាកដជាធ្វើឱ្យការនាំចេញធ្លាក់ចុះលោកនិយាយថា៖ «ការចូលជាធរមានជាបន្តបន្ទាប់នៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មទាំងលក្ខណៈទ្វេភាគី និងពហុភាគី នឹងជួយធ្វើឱ្យកសិផលកម្ពុជាមានទីផ្សារកាន់តែច្រើននាពេលខាងមុខ»។
ទាក់ទងទីផ្សារកសិផលកម្ពុជានេះលោក ស៊ាង ថៃ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម កាលពីថ្ងៃទី ២៣ ខែមករា បានដឹកនាំកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងនៃក្រុមការងារចំពោះកិច្ចសិក្សាលទ្ធភាពបង្កើតផ្សារលក់ដុំទំនិញនៅតាមបណ្តារាជធានី-ខេត្ត ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីប្រកាសពីសមាសភាពក្រុមការងារដែលនឹងរួមមានអនុរដ្ឋលេខាធិការ អគ្គនាយក អគ្គនាយករង តំណាងនាយកដ្ឋាននៃក្រសួងនៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងតំណាងមន្ទីរពាណិជ្ជកម្មរាជធានី-ខេត្ត ជាសមាជិកសមាជិកានៃក្រុមការងារជាច្រើនរូប។
ក្រសួងបញ្ជាក់ថា៖ «ក្រុមការងារនេះ ត្រូវបានបង្កើតក្នុងគោលបំណងសិក្សាពីលទ្ធភាពបង្កើតផ្សារលក់ដុំទំនិញនៅតាមបណ្តារាជធានី-ខេត្ត ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម សម្រាប់ទិញ-លក់ទំនិញជាកសិផល សំដៅជួយសម្រួលដោះស្រាយបញ្ហាកកស្ទះទំនិញក្នុងរដូវប្រមូលផល»។ទោះជាយ៉ាងបើតាមការសង្កេតផែនការនេះមិនបានផលស្អីនោះទេ។កាលពីឆ្នាំ ២០២៣ កម្ពុជាបាននាំចេញកសិផលជាង ៨,៤ លានតោន ធ្លាក់ចុះ ១,៩ ភាគរយបើធៀបនឹងឆ្នាំ ២០២២ និងមានទឹកប្រាក់នាំចេញជាង ៤,៣ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងនោះការនាំចេញអង្ករមានតម្លៃជាង ៥៦៧ លានដុល្លារ ស្រូវ ៩៣៩ លានដុល្លារ និងផលិតផលកសិកម្មផ្សេងៗទៀត ជាង ២,៧៩៩ ពាន់លានដុល្លារ។ នេះបើយោងតាមក្រសួងកសិកម្ មរុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ (MAFF)។
លោក សុង សារ៉ន ប្រធាន និងជាអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន Amru Rice (Cambodia) ដែលជាក្រុមហ៊ុននាំចេញអង្ករ បានស្វាគមន៍ចំពោះគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ ដោយសារនឹងបើកទីផ្សារក្នុងស្រុកសម្រាប់កសិផល ជាពិសេសកសិករដែលតែងតែប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាតម្លៃក្នុងរដូវប្រមូលផល។លោកបញ្ជាក់ថា៖ «យើងគាំទ្រទាំងស្រុងដែលមានទីផ្សារលក់ដុំសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម ដោយសារយើងផលិតបានច្រើន ប៉ុន្តែមិនមានទីផ្សារដែលអាចប្រមូលផលិតផលទាំងអស់នោះនៅកន្លែងតែមួយ។ ក្នុងនាមអាជីវករ ១ រូប ទីផ្សារលក់ដុំមិនត្រឹមតែរក្សាស្ថិរភាពតម្លៃសម្រាប់កសិករប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើតកន្លែងកណ្តាលដែលអ្នកទិញទាំងអស់អាចដឹងថាយើងមានស្តុកប៉ុន្មានសម្រាប់ដំណាំនីមួយៗ ហើយបន្ទាប់មកយើងអាចបើក ឬទាក់ទាញអ្នកទិញកាន់តែច្រើន ដើម្បីទិញផលិតផលទាំងនោះ»។លោក គី សេរីវឌ្ឍន៍ អ្នកស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាបានឱ្យដឹងថា ទីផ្សារលក់ដុំនឹងដើរតួដ៏សំខាន់ក្នុងការរក្សាការប្រែប្រួលតម្លៃក្នុងវិស័យនេះ ពិសេសក្នុងរដូវប្រមូលផលកសិករតែងប្រឈមនឹងបញ្ហាដោយសារមិនមានទីផ្សារដើម្បីលក់។
លោកលើកឡើងថា៖ «យើងមើលឃើញថា គឺជាគំនិតផ្តួចផ្តើមដ៏ល្អដែលវានឹងក្លាយជាកាតាលីករថ្មីមួយសម្រាប់វិស័យនេះ ដើម្បីធ្វើឱ្យមានស្ថិរភាពតម្លៃ ខណៈវាក៏នឹងក្លាយជាកន្លែងមួយ ដែលទាំងអ្នកទិញក្នុងស្រុក និងបរទេសអាចមករកទិញ និងចរចាតម្លៃនៅពេលយើងប្រមូលបានផលិតផលទាំងអស់ដាក់នៅកន្លែងតែ ១ នៅក្នុងទីក្រុង និងខេត្តទូទាំងប្រទេស»។
ដំណាំស្វាយកែវរមៀត ជាដំណាំមួយប្រភេទ ដែលប្រជាកសិករខ្មែរនិយមដាំ ព្រោះជាដំណាំដែលងាយស្រួលដាំ និងទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។ភាគច្រើនផ្លែស្វាយស្រស់របស់កម្ពុជា ត្រូវបាននាំចេញទៅប្រទេសជិតខាងកម្ពុជា ដូចជាវៀតណាម និងថៃ។ ទោះជាយ៉ាងនេះ ទីផ្សារថ្មីហាក់មិនបានជួយដោះស្រាយទីផ្សារដល់កសិករនោះទេ ក្នុងពេលរដូវប្រមូលផលកសិករនៅតែជួប បញ្ហាទីផ្សារ ដូចការធ្លាក់ចុះតម្លៃ និងសល់ចោលជាដើម។ឧកញ៉ា ហ៊ុន ឡាក់ អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន រិចហ្វាម អេស៊ា ដែលជាក្រុមហ៊ុននាំចេញស្វាយទៅកាន់ប្រទេសចិន បានលើកឡើងថា មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យស្វាយរបស់កសិករជួបបញ្ហាទាំងនេះ ដោយសារការដុះដាំមិនត្រូវតាមស្តង់ដារ មិនមានគុណភាព និងមិនបានភូតគាមអនាម័យ ដែលធ្វើឱ្យស្វាយទាំងនោះមិនអាចនាំចេញ បានត្រឹមតែលក់នៅក្នុងស្រុកប៉ុណ្ណោះ។ តាមរយៈគម្រោងដែលលោកបានសហការជាមួយកសិករ នឹងអាចជួយដោះបញ្ហាខ្វះទីផ្សារដល់កសិករ និងជំរុញការនាំចេញផ្លែស្វាយ ទៅក្រៅប្រទេសឱ្យបានកាន់តែឡើងផងដែរ។
បើតាមអ្នកជំនាញ ក្នុងការដាំដុះស្វាយ ទាំងស្វាយរដូវ និងស្វាយខុសរដូវ ឱ្យត្រូវនឹងស្ដង់ដារខ្ពស់សម្រាប់នាំចេញ កសិករត្រូវរៀបចំប្រព័ន្ធស្រោចស្រព ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ការមើលថែ ការកំណត់ពេលវេលាការវេចខ្ចប់នៅលើដើម និងប្រមូលផលជាដើម ពិសេសម្ចាស់ចម្ការស្វាយត្រូវ ចុះបញ្ជីចម្ការស្វាយជាមួយក្រសួងកសិកម្ម ដើម្បីអនុវត្តកសិកម្មល្អ (CamGAP) ។ទាក់ទងបញ្ហាទីផ្សារបណ្ឌិត ម៉ី កល្យាណ ទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចជាតិ បានថ្លែងថា កម្ពុជាមិនត្រូវពឹងផ្អែកលើទីផ្សារប្រទេសចិនតែមួយនោះទេ ត្រូវតែធ្វើពិពិធកម្មទីផ្សារ។ លោកបន្តថា បច្ចុប្បន្នបន្ថែមពីលើទីផ្សារប្រទេសចិន ស្វាយកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមនាំចេញជាបណ្តើៗ ហើយទៅប្រទេសរុស្ស៊ី ហើយដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់អគ្គរដ្ឋទូតអាល្លឺម៉ង់ ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា នឹងអាចជំរុញស្វាយកម្ពុជានាំចេញទៅអាល្លឺម៉ង់ និងអឺរ៉ុបផងដែរ។
