កម្ពុជាខកចិត្តរឿងអាមេរិកប្រកាសដាក់កម្ពុជាក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៣នៃសកម្មភាពលុបការជួញដូរមនុស្សនិងជម្រុញសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មមន្ត្រិកម្ពុជា
ភ្នំពេញ ៖រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានសម្ដែងនូវការសោកស្ដាយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរបាយការណ៍របស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកដែលបានចាត់ថ្នាក់កម្ពុជាស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតទាបសកម្មភាពលុបបំបាត់ការជួញដូរមនុស្ស។ លោកស្រីជូ ប៊ុនអេង រដ្ឋលេខាធិការ នៃក្រសួងមហាផ្ទៃ បានសម្ដែងការសោកស្ដាយជាខ្លាំងចំពោះរបាយការណ៍ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក ដែលចាត់ថ្នាក់កម្ពុជា ស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប ក្នុងសកម្មភាពលុបបំបាត់ការជួញដូរមនុស្ស។
លោកស្រីជូ ប៊ុនអេង ជាអនុប្រធានអចិន្ត្រៃយ៍គណៈកម្មាធិការជាតិ ប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស មានប្រសាសន៍ថា ជារឿងគួរឲ្យសោកស្ដាយ និងខកចិត្ត សម្រាប់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ខណៈដែលរាជរដ្ឋាភិបាលបានខិតខំយ៉ាងសកម្មក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស។ លោកជំទាវសង្កត់ធ្ងន់ថា គោលការណ៍នានា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានបំពេញយ៉ាងហ្មត់ចត់ និងគ្រប់ពេលវេលា សូម្បីអំឡុងវិបត្តិកូវីបត្តិកូវីដ១៩ ក៏រាជរដ្ឋាភិបាលក៏មិនបានបន្ធួរដៃក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្សឡើយ។
លោកស្រីថា រឿងដែលគួរឲ្យងឿងឆ្ងល់ និងពិបាកយល់ នៅត្រង់ថា កម្ពុជា អាមេរិក មានការប្ដេជ្ញាចិត្តរួមគ្នា ក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឲ្យកាន់តែជិតស្និត ហើយកម្ពុជាបានទទួលឲ្យអ្នកជំនាញខាងស៊ើបអង្កេតរបស់អាមេរិកដាក់ស្នាក់ការនៅក្នុងអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពលើការប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្សនេះ។ លោកជំទាវថា នៅពេលដែលជួបគ្នានៅគ្រានោះ ភាគីអាមេរិកគ្មានការលើកពីកង្វះខាតរបស់កម្ពុជានោះទេ ប៉ុន្ដែផ្ទុយទៅវិញបែរជាមានរបាយការណ៍ទម្លាក់ចំណាត់ថ្នាក់កម្ពុជាបែបនេះ ។
លោកស្រីជូន ប៊ុនអេង បញ្ជាក់ថា កន្លងមកកម្ពុជា បានធ្វើឲ្យមានការទទួលស្គាល់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ និងឆ្នាំបន្ទាប់ ចុះមកកាន់លេខ២កន្លះ រយៈពេលពីរឆ្នាំជាប់ៗគ្នា ហើយជាគោលការណ៍របស់គេ នៅឆ្នាំទី៣ គេនឹងបញ្ចុះមកដល់លេខ ៣ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។លោកស្រីបានពន្យល់ថា បើសិនជាស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ មានន័យថា ជាប្រទេសស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមួយ ដែលខិតខំប្រឹងប្រឺង ឆ្លើយតបអស់ពីសមត្ថភាព តែនៅមានសេសសល់ចំណុចខ្លះដែលត្រូវបំពេញបន្ថែម តែបើសិនស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ មានន័យថា ជាប្រទេសព្រងើយកន្ដើយមិនខ្វាយខ្វល់ពីការប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស ហើយអាមេរិកនឹងដាក់ទណ្ឌកម្ម តាមរយៈការកៀរគរឲ្យមានការបន្ថយជំនួយ ក្រោមការចោទថា មិនដោះស្រាយការជួញដូរមនុស្ស។
សូមបញ្ជាក់ថាក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកនៅថ្ងៃទី២០កក្កដា បានដាក់កម្ពុជានៅចំណាត់ថ្នាក់ទី៣ ក្នុងបញ្ជីខ្មៅ នៅឆ្នាំ២០២២នេះ ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឆបោកទង់ក្រហម (Red Flags Scam Operations) ការជួញដូរជនបរទេសចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលកំពុងមានការកើនឡើង ក៏ដូចជាការរំលោភបំពានផ្សេងទៀត ពាក់ព័ន្ធនឹងពលករចំណាកស្រុក។ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានដាក់កម្ពុជា ទៅក្នុងចំណាក់ថ្នាក់កម្រិត៣ ឬបញ្ជីក្រហម ដែលជាប្រទេសមិនបានបំពេញតាមស្តង់ដារអប្បរមា ដើម្បីលុបបំបាត់ការជួញដូរមនុស្ស។ យោងតាមរបាយការណ៍ស្ដីពីការជួញដូរមនុស្សប្រចាំឆ្នាំរបស់ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក ដែលចេញផ្សាយកាលពីល្ងាចថ្ងៃអង្គារម្សិលមិញ បានបង្ហាញថា ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្នុងបញ្ជីតាមដានចំណាត់ថ្នាក់២ ក្នុងរបាយការណ៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។
របាយការណ៍បន្តថា ប្រទេសដែលមិនមានភាពប្រសើរឡើង ត្រូវបានទម្លាក់ចំណាត់ថ្នាក់ដោយស្វ័យប្រវត្តិទៅចំណាត់ថ្នាក់ទី៣ (បញ្ជីខ្មៅ) បន្ទាប់ពីរយៈពេល២ឆ្នាំនៅក្នុងបញ្ជីតាមដាន ប៉ុន្តែកម្ពុជាបានទទួលការពន្យារពេលមួយឆ្នាំ នៅឆ្នាំ២០២១។ របាយការណ៍នេះក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា «រាជធានី-ខេត្តទាំង២៥របស់ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាប្រភពនៃការជួញដូរមនុស្ស»។របាយការណ៍បន្តថា បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រទេសកម្ពុជា រួមជាមួយប្រទេសចិន ម៉ាកាវ វៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី មីយ៉ាន់ម៉ា កូរ៉េខាងជើង ប្រ៊ុយណេ ស៊ីរី អាហ្វហ្គានីស្ថាន ស៊ូដង់ខាងត្បូង និងរដ្ឋចំនួន១២ផ្សេងទៀត ជាប្រទេសដែលស្ថិតនៅក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣។ នៅពេលប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតនៅក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៣ នឹងអាចធ្វើឱ្យមានការរឹតត្បិតលើជំនួយបរទេស បើទោះបីជាមិនមែនជាការចាំបាច់ និងជាការសម្រេចចិត្តផ្នែកនយោបាយរបស់ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ។
របាយការណ៍ដដែលនេះបង្ហាញថា មានរបាយការណ៍គួរឱ្យទុកចិត្ត ដែលបង្ហាញថា មន្ត្រីមួយចំនួនសមគំនិតក្នុងប្រតិបត្តិការឆបោក និងអំពាវនាវឱ្យបង្កើនការកាត់ទោសអាជ្ញាធរដែលប្រព្រឹត្តខុស។
របាយការណ៍ដដែលនេះបានបង្ហាញទៀតថា៖ «អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលបានចោទប្រកាន់ថា នគរបាលនិងមន្ត្រីផ្សេងទៀតសមគំនិតក្នុងប្រតិបត្តិការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត ដែលបានបង្ខំប្រជាជនចិន ប្រជាជននៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងជនបរទេសរាប់រយនាក់ ឱ្យធ្វើការនៅក្នុងវិស័យសេវាបម្រើអតិថិជននៅក្រុងព្រះសីហនុ និងទីតាំងផ្សេងទៀត»។របាយការណ៍ក៏អំពាវនាវឱ្យមានការបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអនុវត្តច្បាប់ប្រឆាំងនឹងប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអ៊ីនធឺណិត រួមទាំងការចោទប្រកាន់ពីការងារដោយបង្ខំ និងប្រឆាំងនឹងមន្ត្រីដែលសមគំនិតក្នុងប្រតិបត្តិការឆបោកនេះ និងឧក្រិដ្ឋកម្មជួញដូរដែលពាក់ព័ន្ធ។
ក្រៅពីទម្លាក់កម្ពុជាមកថ្នាក់លេខ៣នៃក្រុមប្រទេសជួញដូរមនុស្សនោះស្ថាបន័និតប្បញ្ញតិអាមេរិកគណៈកម្មាធិការទំនាក់ទំនងបរទេសនៃព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកក៏បាន សម្រេចបញ្ជូនសេចក្តីស្នើច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មជាក់លាក់លើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា ទៅព្រឹទ្ធសភាពេញអង្គដើម្បីអនុម័តផងដែរ។ ការសម្រេចនេះធ្វើឡើងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំបិទទ្វារមួយរបស់គណៈកម្មាធិការទំនាក់ទំនងបរទេសនៃព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក (US Senate Committee on Foreign Relations) នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា។
សេចក្តីស្នើច្បាប់នេះ មានឈ្មោះថា ច្បាប់ស្តីពីប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ឆ្នាំ២០២១ ឬ S.3052។ សេចក្តីស្នើច្បាប់នេះ ដំបូងឡើយត្រូវបានស្នើឡើងដោយសមាជិកព្រឹទ្ធសភាមកពីគណបក្សកាន់អំណាចគឺគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ប្រចាំរដ្ឋម៉ាស្សាឈូសេត(Massachusetts) លោក អេដវឺត ម៉ារឃីយ៍ (Sen. Markey, Edward J.) កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១។ សេចក្តីស្នើច្បាប់នេះ ទទួលបានការគាំទ្រចំពោះការផ្ចុងផ្តើមដំបូង (Cosponsor) ពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកមកពីគណបក្សទាំងពីរ គឺគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ និងគណបក្សសាធារណរដ្ឋ ចំនួន ១៥នាក់។
សេចក្តីស្នើច្បាប់នេះ មានគោលដៅស្តារសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាឡើងវិញ តាមរយៈការតម្រូវឱ្យដាក់ទណ្ឌកម្មជាក់លាក់ទៅលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការរម្លាយប្រជាធិបតេយ្យ និងរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរនៅកម្ពុជា។ ទណ្ឌកម្មជាក់លាក់ទាំងនេះ មានដូចជាការបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ និងការរឹតត្បិតទិដ្ឋាការមិនឱ្យមន្ត្រីកម្ពុជាជាន់ទឹកដីអាមេរិកជាដើម។ ក្រៅពីនេះ សេចក្តីស្នើច្បាប់នេះក៏តម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកតាមដាននូវសកម្មភាពនានារបស់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិននៃរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន នៅកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតំបន់កំពង់ផែកងទ័ពជើងទឹករាមនៅខេត្តព្រះសីហនុ និងតំបន់តារាសាគរនៅខេត្តកោះកុង។
ថ្លែងប្រាប់ក្រុមអ្នកយកព័ត៌មានក្រោយកិច្ចប្រជុំបិទទ្វារនេះ ប្រធានគណៈកម្មាធិការទំនាក់ទំនងបរទេស និងជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភារបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមកពីរដ្ឋញូវជឺស៊ី (New Jersey) លោក បប់ ម៉ឺណេនដេស៍ (Bob Menendez) មានប្រសាសន៍ថា លោកនៅមិនដឹងពេលវេលាជាក់លាក់ថាតើសេចក្តីស្នើច្បាប់នេះនឹងត្រូវព្រឹទ្ធសភាយកមកអនុម័តនៅពេលណានោះទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ លោកបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើមានការព្រមព្រៀងគ្នារវាងគណបក្សទាំងពីរនៅព្រឹទ្ធសភាគឺគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ និងគណបក្សសាធារណរដ្ឋ នោះសេចក្តីស្នើច្បាប់នេះនឹងពុំចាំបាច់តម្រូវឱ្យឆ្លងកាត់ការបោះឆ្នោតអនុម័តដូចតាមនីតិវិធីជាធម្មតានោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ លោកថា បើពុំមានការព្រមព្រៀងគ្នាទេ នោះសេចក្តីស្នើច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មនេះ នឹងត្រូវឆ្លងកាត់ដំណើរការបោះឆ្នោតពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភាដូចធម្មតា។ទោះយ៉ាងណា សេចក្តីស្នើច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មនេះ ត្រូវឆ្លងកាត់នីតិវិធីជាច្រើនដំណាក់កាលទៀតមុននឹងត្រូវបានប្រធានាធិបតីអាមេរិកចុះហត្ថលេខាអនុម័តជាច្បាប់ដើម្បីយកមកអនុវត្តជាផ្លូវការ។ ប្រសិនបើព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកអនុម័តនាពេលខាងមុខ សេចក្តីស្នើច្បាប់នេះ នឹងត្រូវបញ្ជូនទៅឱ្យរដ្ឋសភាអនុម័តបន្ត មុននឹងបញ្ជូនឱ្យប្រធានាធិបតីចុះហត្ថលេខាប្រកាសឱ្យប្រើប្រាស់ជាច្បាប់ផ្លូវការ។
