បញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូងកម្ពុជាលើកទឹកចិត្តឱ្យគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ អត់ធ្មត់ក្នុងការ រកដំណោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី
ភ្នំពេញ៖ បញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង កម្ពុជា បានលើកទឹកចិត្តឱ្យគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ប្រកាន់ខ្ជាប់ភាពអត់ធ្មត់ជាអតិបរិមា ដើម្បីជៀសវាងការរឹតបន្តឹងស្ថានការណ៍បន្ថែមទៀត និងដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ដោយអនុលោមតាមច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្ដីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ឆ្នាំ១៩៨២ ផងដែរ។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងកិច្ចប្រជុំពិសេស រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន-សហរដ្ឋអាមេរិក តាមប្រព័ន្ធវីដេអូនៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១ថា៖ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនានាគួរត្រូវបានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើការពន្លឿនការបញ្ចប់ក្រមប្រតិបត្តិសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលប្រកបដោយខ្លឹមសារ និងមានប្រសិទ្ធភាព ព្រមទាំងការអនុវត្តយ៉ាងពេញលេញ នូវវិធានការណ៍ ដែលបានឯកភាពគ្នារួច ដើម្បីថែរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងសន្តិសុខក្នុងតំបន់។
លោកប្រាក់សុខុន ក៏បានលើកឡើងពីវិបត្តិនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាផងដែរ ដោយលោកបានបញ្ជាក់អំពីគោលការណ៍មិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង និងតួនាទីដែលមិនអាច ខ្វះបានរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងវិបុលភាព សម្រាប់ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ និង ការកសាងសហគមន៍អាស៊ាន លោក បានគូសបញ្ជាក់អំពីការឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទលើបំ ចំណុចរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ាន ដែលបានសម្រេចកាលពីថ្ងៃទី ២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២១ និង ឆន្ទៈនយោបាយរបស់អាស៊ានក្នុងការគាំទ្រដំណោះស្រាយសន្តិភាពតាមរយៈការសន្ទនា។
សូមបញ្ជាក់ថាកិច្ចប្រជុំពិសេសនេះ ធ្វើជាសហប្រធាន ដោយលោក សាឡឺមសាយ គុំម៉ាស៊ីថ (Saleumxay Kom masith) រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ ដែលជាប្រទេសសម្របសម្រួលទំនាក់ទំនងដៃគូសន្ទនាអាស៊ាន-អាមេរិក និង លោក អេនតូនី ប្លីនខេន (Antony Blinken) រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក។ កិច្ចប្រជុំ ត្រូវបានអញ្ជើញចូលរួម ដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន និងអគ្គលេខាធិការអាស៊ាន។ក្នុងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន និងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈពីសារៈសំខាន់នៃការពង្រឹងឡើងវិញ នៃទំនាក់ទនងអាស៊ាន-អាមេរិក កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ និងការទប់ស្កាត់ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ រួមទាំងបញ្ហាផ្សេងៗ ដែលជាការព្រួយបារម្ភ និងជាផលប្រយោជន៍រួម ទាំងក្នុងតំបន់ និងក្រៅតំបន់។
រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសទាំងអស់ បានឯកភាពគ្នា ពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអាស៊ាន-អាមេរិក ក្នុងការគ្រប់គ្រងជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ កាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដោយសារជំងឺនេះ ពន្លឿនការស្តារឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម ឱ្យបានឆាប់រហ័សព្រមទាំងការកសាងភាពរឹងមាំទប់ទល់នឹងវិបត្តិសុខាភិបាលនាពេលអនាគត។ អាស៊ាន បានស្វាគមន៍ការចូលរួមចំណែករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះគំនិតផ្តួចផ្តើមជំងឺកូវីដ-១៩ របស់អាស៊ាន រួមមាន មូលនិធិអាស៊ានសម្រាប់ឆ្លើយតបទៅនឹងជំងឺកូវីដ-១៩ និងក្របខណ្ឌការស្តារឡើងវិញគ្រប់ ជ្រុងជ្រោយរបស់អាស៊ាន។
លោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក អេនតូនី ប្លីនខេន បានរំលេចអំពីតួនាទីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងនាមជាប្រទេសផ្តល់ជំនួយដ៏ធំបំផុតដល់មជ្ឈមណ្ឌលកូវ៉ាក់ (COVAXFacility) និងការគាំទ្រដល់តំបន់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងទៅនឹងជំងឺ កូវីដ-១៩ តាមរយៈការចូលរួមចំណែកជាទឹកប្រាក់ចំនួន១១២លានដុល្លារ អាមេរិកក្នុងក្របខណ្ឌជំនួយសម្រាប់សង្គ្រោះ បន្ទាន់ ផ្នែកសុខាភិបាល និងមនុស្សធម៌ដល់បណ្តាប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន។
កាលពីថ្ងៃអង្គារទី ១៣កក្កដាម្សិលមិញលោកអង់តូនី ប្លីងកិន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានចេញលិខិតមួយ ដោយបានអំពាវនាវ ឲ្យក្រុមប្រទេសអាស៊ាន ត្រូវរកវិធីបង្ខំ ឲ្យរបបសឹកភូមា ចាប់ផ្តើមគោរពផែនការ៥ចំណុច។
លោកណេតប្រាយ( Ned Price )អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអាមេរិក ប្រាប់ថាលោកអង់តូនី ប្លីងកិន បានអំពាវនាវ ជំរុញឲ្យក្រុមប្រទេសអាស៊ាន ត្រូវរកវិធីធ្វើយ៉ាងណា ឲ្យរបបសឹកភូមា អនុវត្តផែនការ៥ចំណុច ឲ្យបានឆាប់ជាទីបំផុត។ ផែនការទាំង៥ចំណុចនោះ មានជាអាទិ៍ គឺការរៀបចំឲ្យមានការចរចានយោបាយ តាមរយៈការបើកផ្លូវ ទទួលតំណាងពិសេសរបស់អាស៊ាន ព្រមទាំងការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយទាំងអស់ ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនក្រោយការធ្វើរដ្ឋប្រហារ ថ្ងៃទី១កុម្ភៈ។លោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក បានឆ្លៀតរំលឹកផងដែរទៅកាន់ ក្រុមប្រទេសអាស៊ាន អំពីគោលការណ៍គ្រិះនៃធម្មនុញ្ញអាស៊ាន ដែលប្រទេសអាស៊ានត្រូវតែគោរព ទាក់ទិននឹង នីតិរដ្ឋ អភិបាលកិច្ចល្អ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ព្រមទាំងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។
