នាយករដ្ឋមន្ត្រីអះអាងថា អត់រាថយទេ ក្នុងការប្រើប្រាស់យន្តការ ICJ ដោះស្រាយបញ្ហាទាំង៤ ជាមួយថៃ
ភ្នំពេញ៖ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា អត់ដកថយទេក្នុងការប្រើយន្តការ ICJ ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ។ សម្ដេចបានបញ្ជាក់ថា ពាក្យបណ្ដឹងរបស់កម្ពុជា បានដាក់ដល់ដៃរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ហើយ អ្នកមិនជឿអាចទូរស័ព្ទទៅសួរ ICJ បាន។ប្រជាពលរដ្ឋ សូមជឿជាក់លើរដ្ឋាភិបាល នេះជា គោលការណ៍របស់កម្ពុជាយើង។សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត អះអាងបែបនេះ នៅក្នុងឱកាសដែលសម្តេច និងលោកជំទាវបណ្ឌិត ពេជ ចន្ទមុន្នី ហ៊ុនម៉ាណែត អញ្ជើញជាអធិបតីបិទមហាសន្និបាតវិសាមញ្ញកាយរឹទិ្ធជាតិកម្ពុជា នៅវិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ នារសៀលថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥។
សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា «ជំហររបស់កម្ពុជា ទៅ ICJ នេះអត់រាថយទេ កន្លងទៅមានសារព័ត៌មានជាច្រើនថាកម្ពុជា យើងប្រកាសថ្ងៃទី១ ចេញសារជាជំហររបស់កម្ពុជា រាជរដ្ឋាភិបាល ថ្ងៃទី២ យើងឆ្លងសមាជ(សភាព្រិទ្ធសភា) នៅក្នុងសមាជនោះ គឺខ្ញុំប្រកាសជំហររបស់កម្ពុជា ដែលនាំយកបញ្ហានៅប្រាសាទសាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំ៣ ទៅតុលាការ ICJ ដើម្បីដោះស្រាយ ហើយមានការគាំទ្រជាឯកច្ឆន្ទពីសភា និងព្រឹទ្ធសភា នៅក្នុងសមាជរួមលើកទី១ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ»។
សម្ដេចធិបតី បានបន្តថា «យើងគ្មានជំហរដកថយពីកិច្ចការងារនេះទេ យើងនៅរក្សាជំហរដដែលតាំងពីថ្ងៃនោះមក នេះគឺជាការពិត ហើយចន្លោះពីថ្ងៃនោះរហូតដល់ថ្ងៃទី១៦ ដែលយើងដាក់ផ្ទាល់ដៃ មានការបកស្រាយច្រើនណាស់ តែយើងមិនមាត់ តើយើងចាំបាច់អីទៅឆ្លើយតបបញ្ហានេះជាប្រចាំ អ្នកនាំពាក្យយើងចញពន្យល់អីហើយ។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលសំខាន់យើងធ្វើសកម្មភាពជាក់ស្ដែង។តាមសម្តចធិបតីការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងរបស់កម្ពុជាទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ គឺចំថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ជាថ្ងៃដែលកម្ពុជា កាលពី៦៣ឆ្នាំមុន បានឈ្នះក្ដីថៃ ដោយត្រូវបានតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិមួយនេះ សម្រេចឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់លើប្រាសាទព្រះវិហារកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២។ នេះជារឿងចៃដន្យមួយ នឹងជាប្រផ្នូលល្អមួយសម្រាប់កម្ពុជា។
សូមជម្រាបថា ពាក្យបណ្តឹងរបស់កម្ពុជាពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែននៅតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី ត្រូវបានប្រមុខការទូតកម្ពុជា លោក ប្រាក់ សុខុន បញ្ជូនលិខិតផ្លូវការមួយច្បាប់ដែលជាពាក្យបណ្តឹងទៅកាន់លោក Philippe Gautier មន្ត្រីអត្រានុកូលដ្ឋានរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJនាថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា នឹងបានប្រគល់ដោយផ្ទាល់ដៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិនៅទីក្រុងឡាអេ នាថ្ងៃចន្ទ ទី១៦ ខែមិថុនា តាមរយៈឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាដែលទទួលខុសត្រូវនៅប្រទេសហូឡង់។
សម្រាប់កិច្ចការព្រុំដែននេះដែរសម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ បានជជែកគ្នាតែលើព្រំដែនគោក ដោយឡែកព្រំដែនទឹកមិនទាន់មានការជជែកគ្នានៅឡើយទេ ។ចំណែកកម្ពុជា គឺប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) គឺជាសំណុំរឿងព្រំដែនគោកដែលជជែកគ្នាតាមរយៈយន្តការទ្វេភាគីអស់លទ្ធភាព តែមិនត្រូវគ្នា រហូតបណ្តាឱ្យផ្ទុះអាវុធបណ្តាឱ្យយោធិនកម្ពុជា ម្នាក់បានពលីជីវិត។សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ព្រំដែនទឹក យើងមិនទាន់បានជជែកគ្នានោះទេ យើងបានជជែកតែព្រំដែនគោកទេ ព្រំដែនទឹកជាមួយថៃ យើងមិនទាន់បានជជែកគ្នានោះទេ វាមានអារឿង OCA អាហ្នឹងជារឿងបច្ចេកទេស រឿងសេដ្ឋកិច្ចទេ»។
សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់ថា ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ប្រវែង ៨០០គីឡូម៉ែត្រ គណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែនកម្ពុជា និងថៃ កន្លងទៅ បានរកឃើញបង្គោលព្រំដែន ៧៣បង្គោល ហើយក្នុងនោះ ៤៣បង្គោល បានព្រមព្រៀងគ្នារួចហើយ។ ព្រោះមានកន្លែងឯកភាពគ្នារួចនេះហើយ ទើបកម្ពុជា បន្តប្រើយន្តការទ្វេភាគី។ សម្តេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបន្ថែមថា ការជជែកគ្នារវាងប្រទេសជិតខាង គឺត្រូវឱ្យអស់ពីលទ្ធភាព តាមរយៈយន្តការទ្វេភាគី ប៉ុន្តែ ករណីប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគីមិនទទួលបានជោគជ័យ នោះនឹងត្រូវបញ្ជូនសំណុំរឿងកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីដោះស្រាយតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ។
ជាមួយគ្នានេះដែ សម្តេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ចំពោះការប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ គឺមិនមែនចេះតែប្តឹងទាំងអស់ចំពោះករណីមានបញ្ហានៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែនប្រវែង ៨០០គីឡូម៉ែត្រនោះទេ ខណៈការបញ្ជូនសំណុំរឿងចំនួន៤ គឺតំបន់មុំ៣, ប្រាសាទតាមាន់ធំ, ប្រាសាទមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី គឺដោយសារតែភាគីទាំងពីរ បានជជែកគ្នាអស់លទ្ធភាព តែដោះស្រាយមិនចេញ។ ដូច្នេះ គឺត្រូវការរកភាគីទី៣ ជាយន្តការផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីបញ្ជាក់ឱ្យបានច្បាស់លាស់ និងត្រឹមត្រូវក្នុងនាមភាពជាម្ចាស់លើទឹកដីដែលមានជម្លោះរហូតបង្កឱ្យមានការផ្ទុះអាវុធរវាងកងទ័ពទាំងពីរ។
សម្តេចបវរធិវបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបន្ថែមថា ចំពោះបញ្ហាវិវាទព្រំដែនរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ លើប្រវែង ៨០០គីឡូម៉ែត្រនេះ គឺមិនមែនបញ្ចប់ត្រឹមតែតំបន់ចំនួន៤នេះនោះទេ ពោលប្រសិនបើមានទីតាំងណាដែលគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែនទាំងពីរ ដោះស្រាយមិនចេញតាមរយៈយន្តការទ្វេភាគី ច្បាស់ណាស់កម្ពុជា និងបញ្ចូនបណ្តឹងនេះបន្ថែមទៀត ទៅឱ្យតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដើម្បីដោះស្រាយ។សម្តេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានគូសបញ្ជាក់ថា ទោះបីជាភាគីថៃ បានប្រកាសមិនទទួលើស្គាល់ការដោះស្រាយរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ក៏ដោយ តែកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ជំហរយ៉ាងច្បាស់បន្តនីតិវិធីប្តឹង ដើម្បីរកដំណោះស្រាយឱ្យបានកាន់លឿនចំពោះទីតាំងដែលមានវិវាទ ក្នុងន័យបញ្ចប់ជម្លោះរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយមិនឱ្យបញ្ហាទាំងនេះក្លាយជាជំងឺរ៉ារៃ សម្រាប់ប្រទេស និងប្រជាជនទាំងពីរ។
សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងថា កម្ពុជាប្រកាន់ជំហរឱ្យតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ដោះស្រាយ គឺដោយសារកម្ពុជាចង់ដោះស្រាយដោយសន្តិភាព និងប្រើច្បាប់អន្តរជាតិ ជៀសជាងការប្រើកម្លាំងបាយ។ ហើយកម្ពុជានាំយកបញ្ហាទៅតុលាការអន្តរជាតិ គឺដើម្បីរក្សាមិត្តភាព កិច្ចសហប្រតិការជាមួយប្រទេសជិតខាង។
