បោះឆ្នោត២៣កក្កដាអ្នកសង្កេតការណ៍និងប្រទេសចិនថាត្រឹមត្រូវអាមេរិកថាមិនត្រឹមត្រូវអឺរ៉ុបសោកស្តាយ
ភ្នំពេញ៖អ្នកសង្កេតការណ៍អន្ដរជាតិស្ទើរគ្រប់ស្ថាប័នដែលចូលរួមសង្កេតការណ៍ បានអះអាងថា ដំណើរការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ដ្រ នីតិកាលទី៧ ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា មានភាពត្រឹមត្រូវស្របតាមច្បាប់។នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ អ្នកសង្កេតការណ៍ទាំងអស់ បានគូសបញ្ជាក់ដូចៗគ្នាថា អត្រាអ្នកទៅបោះឆ្នោតយ៉ាងច្រើនលើសលប់ រហូតដល់ជាង៨៤ភាគរយ នៃអ្នកដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោត បានបង្ហាញឲ្យឃើញច្បាស់ពីការឲ្យតម្លៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។
ដោយឡេកតំណាងអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ មកពីអង្គការសង្គមស៊ីវិល បានកត់សម្គាល់ដូចគ្នាថា ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ អាណត្តិទី៧ នាថ្ងៃ២៣កក្កដានេះ បានប្រព្រឹត្តិទៅ ពិតជាមានតម្លាភាព និងយុត្តិធម៌ផងដែរ ។តំណាងអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន នាថ្ងៃ២៣ កក្កដា ក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើស តាំងតំណាងរាស្ត្រ អាណត្តិទី៧ បានបញ្ចប់ នាសណ្ឋាគារ Hyatt Regency Phnom Penh រៀបចំដោយវេទិកាសម្ព័ន្ធសង្គមស៊ីវិល ។
លោក Mohamad Asif Commissioner – Maldives Election Commission និងលោក Mohamad Zahit Special Advisor, Association of Democracy and Electoral Link លើកឡើងស្រដៀងគ្នាដោយមានការជឿជាក់ ក្នុងការចូលរួម មានការពេញចិត្តដ៏ខ្លាំងខ្លា និងដោយសុឆន្ទៈ ក្នុងការជ្រើសរើសមេដឹកនាំ ។ ដូច្នេះដំណើរការ បោះឆ្នោតនេះ គឺជាឆន្ទៈ ។ សកម្មភាព ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា គោរពទៅតាមច្បាប់ និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ។
តំណាងអ្នកសង្កេតការណ៍បានលើកឡើងថា អ្នកបោះឆ្នោតមកបោះឆ្នោត ទឹកមុខពោពេញដោយស្នាមញញឹម មិនឃើញមាននរណាម្នាក់ បង្ហាញពីការភ័យខ្លាច ដូចត្រូវបានគេគម្រាមកំហែង ឬមានការបារម្ភអ្វីសោះឡើយ ។ វេទិកាសម្ព័ន្ធសង្គមស៊ីវិល (វ.ស.ស.) បានសម្របសម្រួលការងារ អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ ចំនួន៣៦០នាក់ អញ្ជើញមកពីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងសមាគមជាតិចំនួន៩០ (សម្រាប់ ២៥រាជធានី-ខេត្ត) និងអ្នកសង្កេតការណ៍ អន្តរជាតិចំនួន ៥៦នាក់ មកពី ៧ស្ថាប័ន (១០ប្រទេស) ដើម្បីចូលរួមសង្កេតការ ដំណើរការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំង តំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៧ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣។នាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងប្រធានាធិបតីប្រទេសចិនដែលជាសេដ្ឋកិច្ចទី២ពិភពលោកនិងជាប្រទេសបង្អែករឹងមាំរបស់កម្ពុជា បានផ្ញើសារមកសម្តេចតេចោហ៊ុនសែនប្រេធានគណបក្សប្រជាជននិងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីសម្តែងការអបអរសាទរចំពោះជោកជ័យនៃ ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្ត្រអាណត្តិទី៧ដោយសន្យាបនតពង្រឹកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផងដែរ។
ផ្ទុយទៅពីប្រទេសចិនក្រសួងការបរទេសអាមេរិកដែលជាប្រទេសទីផ្សារនាំចូលទំនិញដ៏ធំពីកម្ពុជា បានឲ្យដឹងថា ខ្លួនមានការរំខានចិត្ត ដែលការបោះឆ្នោតជាតិនៅថ្ងៃទី២៣កក្កដា មិនបានប្រព្រឹត្តទៅដោយសេរី និងយុត្តិធម៌។ តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់លោក Matthew Miller អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានឲ្យដឹងថា ខ្លួនបានសម្រេចរឹតត្បិតលើទិដ្ឋាការមន្ត្រីមួយចំនួនដែលបំផ្លាញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ហើយក៏ផ្អាកលើកម្មវិធីជំនួយបរទេសមួយចំនួនមកដល់កម្ពុជា។ ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានលើកហេតុផលមួយចំនួន ថា អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានគំរាមកំហែង និងយាយីលើគណបក្សប្រឆាំង ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសង្គមស៊ីវិល ដែលជាការបំផ្លាញស្មារតីនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកាតព្វកិច្ចជាអន្តរជាតិ របស់កម្ពុជា។ ទង្វើទាំងនេះ បានធ្វើឲ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាបាត់បង់សំឡេង និងជម្រើសក្នុងការកំណត់អនាគតប្រទេសកម្ពុជា។
នៅចំពោះមុខនៃការលើកឡើងពីទណ្ឌកម្មរឹតត្បិតទិដ្ឋាការមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងការកាត់ផ្តាច់ជំនួយមកកម្ពុជា អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក សុខ ឥសានថា ជាទង្វើដែលអាមេរិកតែងតែធ្វើ ដើម្បីឲ្យប្រទេសតូចៗស្តាប់បង្គាប់។ ការគាបសង្កត់តាមរយៈការផ្តាច់ជំនួយ គឺជាសិទ្ធិរបស់អាមេរិក ក៏ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌនេះ អាចបញ្ជាក់បានថា អាមេរិកកំពុងព្យាយាមប្រើប្រាស់ជំនួយរបស់ខ្លួន ដើម្បីលូកលាន់ចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់កម្ពុជា។សូមបញ្ជាក់់ដែរថាកាលពីឆ្នាំ២០១៧ប្រទេសអាមេរិកបានបិទទីដ្ឋាការគ្រួសារនិងមន្ត្រីជានខ្ពស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាម្តងដែរទាក់ទងនិងការមិនអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នា២០០២ស្តីពីការបញ្ជូនទទួលអនិកជនខ្មែរដែលត្រូវនិរទេសព្រោះមានទោសនៅអាមេរិកមកកម្ពុជា។
បន្ទាប់ពីអាមេរិកក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដែលមានខ្លឹមសារស្រដៀងៗគ្នា បណ្តាប្រទេសលោកខាងលិចដែលរួមមាន បារាំង អង់គ្លេស អូស្ត្រាលី អាល្លឺម៉ង កាណាដា និងអ៊ឺរ៉ុបជាដើម គិតត្រឹមរសៀលថ្ងៃទី២៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ បានចាត់ទុកការបោះឆ្នោតសភាអណត្តិទី៧នៅកម្ពុជា គឺជាការបោះឆ្នោតដែលខ្វះយុត្តិធម៌និងតម្លាភាពលើគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ ស៊េរី ពហុបក្ស។ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ក្រសួងអ៊ឺរ៉ុបនិងការបរទេសបារាំងដែលស្រាលជាងអាមេរិក បានទទួលស្គាល់លទ្ធផលបោះឆ្នោតនេះ ក៏ប៉ុន្តែសោកស្តាយ ដែលសង្វៀងប្រកួតប្រជែងបោះឆ្នោត ប្រព្រឹត្តិទៅដោយគ្មានបេក្ខភាពបក្សប្រឆាំង។ អ៊ឺរ៉ុបនិងបារាំងក៏បានរំព្ញកដែរថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គួរដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយទាំងអស់ ហើយត្រូវតែអនុលោមទៅតាមសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ហើយស្តារសិទ្ធជាមូលដ្ឋានឡើងវិញ ជាការចាំបាច់។
អូស្ត្រាលី អង់គ្លេស និងកាណាដាវិញ តាមរយៈស្ថានទូតនៅកម្ពុជា បានកត់សម្គាល់អំពីបរិយាកាស ដែលគ្មានការចូលរួមបោះឆ្នោតរបស់បក្សភ្លើងទៀន ការដាក់សម្ពាធប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសង្គមស៊ីវិលជាដើម។ តែ អូស្ត្រាលី អង់គ្លេស និងកាណាដា បន្តអះអាងធ្វើការជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងគាំទ្រដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង ដើម្បីបង្កើនដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ លំហពលរដ្ឋនៅកម្ពុជា ក៏ដូចជាបន្តគាំទ្រដល់ប្រជាជនកម្ពុជា។ប្រទេស អាល្លឺម៉ង់វិញ បានស្នើឱ្យតំណាងរាស្ត្រដែលជាប់ឆ្នោតក្នុងអាណត្តិទី៧នេះ និងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារៀបចំថ្មី ឱ្យដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរី ពហុបក្ស ឱ្យបានពេញលេញឡើងវិញ និងត្រូវគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ដូចដែលបានធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់កម្ពុជា។
យោងតាមលទ្ធផលបោះឆ្នោតក្រៅផ្លូវការគិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ បានបញ្ជាក់ពីចំនួនសន្លឹកឆ្នោតមិនបានការ ក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៧ ឆ្នាំ២០២៣ថា មានចំនួនជាង៤៤ម៉ឺនសន្លឹក។ ចំនួននេះតិចជាងចំនួនសន្លឹកឆ្នោតមិនបានការ នៃការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨ ដែលមានចំនួនរហូតដល់ ៥៩៤ ៦៥៩សន្លឹក។ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៧ ឆ្នាំ២០២៣ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា មានប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេសប្រមាណ ៨ ២១៣ ២៦០នាក់ ស្មើនឹង ៨៤.៥៨ភាគរយបានទៅបោះឆ្នោត ក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោតសរុបចំនួន ៩ ៧១០ ៦៥៥នាក់ (១០០%)។សម្រាប់បែងចែកអាសនៈក្រៅផ្លូវការ ដែលទទួលបានពីគ្រប់អភិបាលខេត្ត-រាជធានីទូទាំងប្រទេស បានឱ្យដឹងថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទទួលបានសំឡេងច្រើនលើសលុប អាចគ្រប់គ្រង ១២០អាសនៈ ខណៈគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច ទទួលបាន៥អាសនៈ។ឯគណបក្សផ្សេង១៦គណបក្សទៀតសូន្យ?៕
