ហ្វីលីពីនថា៖ចិនថាកំពុងធើ្វការដាក់ពង្រាយរបាំងអណ្តែតទឹកក្នុងតំបន់ជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង
21-September-2026 / ព័ត៌មានអន្តរជាតិ
ហ្វីលីពីន៖ អាជ្ញាធរឆ្មាំសមុទ្ររបស់ហ្វីលីពីនបានអះអាងឱ្យដឹងថា យោធាជើងទឹករបស់ប្រទេសចិនបានបញ្ចូនកងវិស្វកម្មរបស់ខ្លួនឱ្យមកដំឡើងរបាំងអណ្តែតទឹកនៅក្នុងតំបន់ជម្លោះនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូងដើម្បីរារាំងកុំឲ្យនាវាហ្វីលីពីនអាចធើ្វដំណើរចូលទៅតំបន់កោះថ្មប៉ប្រះទឹក “សល (Shoal)” ដែលប្រទេសចិនចាត់ទុកជាដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។តែហ្វីលីពីនបានចាត់ទុកសកម្មភាពមួយនេះថាជាចេតនាបង្កហេតុ គាប់ជួនគ្នាដែលហ្វីលីពីនធ្លាប់បានបោះទីតាំងជុំរំយោធានៅលើនាវាចម្បាំងមួយគ្រឿងដែលគេទុកចោលនៅលើតំបន់ដែនទឹកកោះមួយនេះកាលពីឆ្នាំ ១៩៩៩មកម្លេះ ។
ភាគីចិនបានបញ្ជាក់ថា ខ្លួនបានសម្រេចចាត់វិធានការឆ្លើយតបទៅនឹងសកម្មភាពបំពានជាញឹកញាប់របស់នាវាហ្វីលីពីនមកលើដែនទឹករបស់ចិននៅក្នុងតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូងសម្រាប់រយៈពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយដែលបានញាំងឲ្យមានឧប្បត្តិហេតុប៉ះទង្គិចនាវារវាងភាគីទាំងពីរកើតមានឡើងជារឿយៗ។ប្រទេសចិនបានប្រកាសទាមទារផ្ដាច់មុខនូវតំបន់ដែនទឹកសឹងតែទាំងស្រុងនៅតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលរួមមានទាំងតំបន់កោះថ្មប៉ប្រះទឹក “សល“ ស្ថិតនៅក្នុងទីប្រជុំកោះ ស្ព្រាតលី (Spratly )មានចម្ងាយប្រមាណជា ៣៥០គីឡូម៉ែត្រពីឆ្នេរដែនទឹករបស់ហ្វីលីពីន។
ទាក់ទងបញា្ហនេះនៅថ្ងៃទី២៥មិនា ហ្វីលីពីនបានកោះហៅបេសកជនចិន ដើម្បីសម្តែងការតវ៉ាចំពោះអ្វីដែលខ្លួនចាត់ទុកថាជា «សកម្មភាពរំលោភបំពាន» ពីសំណាក់ឆ្មាំឆ្នេរសមុទ្រចិននៅឯតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង កាលពីចុងសប្តាហ៍កន្លងទៅ។ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Reuters នៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤បានឲ្យដឹងថា៖។ក្រសួងការបរទេសហ្វីលីពីន បានចោទប្រកាន់ថា ឆ្មាំសមុទ្រចិនបានប្រើកាណុងបាញ់ទឹកទៅលើទូកស៉ីវិល ដែលទៅផ្គត់ផ្គង់កងទ័ព នៅឯចំណុចថ្មប៉ប្រះទឹក Second Thomas Shoal កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ ហើយថាបានធ្វើឱ្យទូករងការខូចខាត និងរបួសនាវិក។ជុំវិញការកោះហៅបេសកជនចិនខាងលើនេះ ក្រសួងការបរទេសហ្វីលីពីន បានបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា «ការបន្តជ្រៀតជ្រែករបស់ចិនចំពោះទម្លាប់ និងសកម្មភាពស្របច្បាប់របស់ហ្វីលីពីន នៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) គឺមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។ នោះជាការរំលោភលើសិទ្ធិអធិបតេយ្យ និងយុត្តាធិការរបស់ហ្វីលីពីន»។
គួរបញ្ជាក់ថា នេះជាសេចក្តីរាយការណ៍អំពីការប៉ះទង្គិចគ្នាថ្មីចុងក្រោយរវាងហ្វីលីពីន និងចិននៅឯចំណុចមានវិវាទ នៃតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង។ ប្រធានទីភ្នាក់សន្តិសុខហ្វីលីពីន ក៏បានកោះប្រជុំកម្រិតខ្ពស់មួយផងដែរនៅថ្ងៃចន្ទនេះ ដើម្បីរៀបចំអនុសាសន៍ដាក់ជូន លោកប្រធានាធិបតី Ferdinand Marcos Jr អំពីវិធីឆ្ពោះទៅមុខក្នុងជម្លោះ។ឧប្បត្តិហេតុឆ្មាំសមុទ្ទចិនវាយប្រហារដោយបាញ់ទឹកមកលើនាវាដឹកស្បៀងហ្វីលីពីន រយៈពេលជិតមួយម៉ោង បានកើតឡើងក្នុងព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍ទី ២៣មីនានេះ នៅជិតម្តុំប្រជុំកូនកោះថ្មប៉ប្រះទឹកSecond Thomas ត្រង់កន្លែងដែលនាវាចិននិងហ្វីលីពីនធ្លាប់ប៉ះទង្គិចគ្នាកាលពីខែមុន។
បើតាមរូបភាពវីដេអូ ផ្សព្វផ្សាយដោយយោធាហ្វីលីពីន គេឃើញនាវាពណ៌ស ភ្ជុងកាណុងបាញ់ទឹកប្រសាចជាច្រើនលើកច្រើនសាទៅលើនាវាមួយនៅក្បែរនោះ។ នាវាពណ៌សទាំងពីរគ្រឿងនោះបាញ់ទឹកទន្ទឹមគ្នាសំដៅលើនាវាតែមួយ។ នៅក្នុងវីដេអូមួយទៀត គេឃើញផ្លាកឈ្មោះរបស់នាវាពណ៌សរសេរថា « China Cost Guard” បើកស្ទាក់មុខនាវាពណ៌ប្រផេះUnaizah May4 របស់ហ្វីលីពីន។ នាវាហ្វីលីពីននេះ មានផ្ទុកស្បៀងនិងទាហានមួយក្រុមតូច ដែលត្រូវទៅផ្លាស់វេនប្រចាំការនៅលើខ្មោចនាវាសង្គ្រាម BRP Sierra Madre។
យោធាហ្វីលីពីន បានអះអាងនាវាដឹកស្បៀងហ្វីលីពីនបានរងការខូចខាតជាដំណំ តែមិនបានលម្អិតថាតើជាការខូតខាតអ្វី ឬមានជនរងគ្រោះដែរឬអត់ទេ។ ហេតុការណ៍បានស្ងប់ស្ងាត់ទៅវិញ បន្ទាំប់ពីនាវាយោធានៃកងកម្លាំងឆ្មាំសមុទ្ទហ្វីលីពីន បានធ្វើដំណើរចូលមកជួយ។ តែទោះមានការរារាំងក្តី ក៏នាវាដឹកស្បៀងបានធ្វើដំណើរទៅដល់ទិសដៅ និងបំពេញបេសកកម្មរបស់ខ្លួនបានសម្រេច។ នេះបើតាមប្រភពយោធាហ្វីលីពីនដដែល។ប៉ុន្តែនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ចិនវិញ អ្នកនាំពាក្យកងឆ្មាំសមុទ្ទចិនបានប្រកាសថា ទូកហ្វីលីពីនបានចចេសចូលក្នុងតំបន់ហាមឃាត់ ទោះបីជាមានការព្រមានដដែលៗពីសំណាក់ភាគីចិន និងក្រុមត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍ផ្លូវនេះក៏ដោយ។ ចិនបានដំណើរការត្រួតពិនិត្យ រារាំង និងបណ្តេញនាវាហ្វីលីពីនស្របតាមច្បាប់។ ឯឆ្មាំសមុទ្ទចិនត្រៀមជាស្រេចនឹងការពារបូរណភាពដែនទឹក សិទ្ធិនិងផលប្រយោជន៍ផ្លូវទឹករបស់ប្រទេស។ នេះបើតាមសារបន្ថែមរបស់អ្នកនាំពាក្យឆ្មាំសមុទ្ទចិនដដែល។
ចិនទាមទារគ្រប់គ្រងសមុទ្ទចិនខាងត្បូងតែម្នាក់ឯង ប្រជែងរហូតមានជម្លោះជាមួយបណ្តាប្រទេសជិតខាងជាច្រើនរាប់ទាំងហ្វីលីពីនមួយផង និងចិនបានថែមទាំងព្រមានអាមេរិកថាគ្មានសិទ្ធិចូលលាន់ក្នុងជម្លោះនៅសមុទ្ទចិនខាងត្បូងនេះទេ ក្រោយពីលោកប្រមុខការទូតអាមេរិកប្រកាសនៅថ្ងៃអង្គារពីទីក្រុងម៉ានីល ការពារហ្វីលីពីនប្រឈមគ្រប់បញ្ហា។ ពីរថ្ងៃមុន ឆ្មាំសមុទ្ទចិនបានច្រានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រហ្វីលីពីន មិនឱ្យទៅតោងចតនៅប្រជុំកូនកោះថ្មប៉ប្រះទឹកScarborough ទីតាំងជាប់ជម្លោះមួយកន្លែងទៀតនៃសមុទ្ទចិនខាងត្បូងដែរ៕
