គ្រឿងញៀនអុកឡុកប្រជាជនអាហ្កានីស្ថានបេសកជនអសបរាយការណ៍ពីការរំលោភសីទ្ធមនុស្ស
19-January-2026 / ព័ត៌មានអន្តរជាតិ
ប្រទេសអាហ្កានីស្ថាន៖ សមុទ្រមនុស្សដែលប្រឡាក់ប្រឡូកដោយគ្រឿងញៀន ហេរ៉ូអ៊ីន និងថ្នាំតំហ្វេតាមីនត្រូវគេថតបាននៅពាសពេញលើភ្នំមួយ ដែលមើលឃើញទីក្រុងកាប៊ុលទាំងមូល ដែលក្នុងនោះមានអ្នកខ្លះដេកក្រោមតង់បណ្ដោះអាសន្ន និងខ្លះទៀតដេកក្នុងភក់ជ្រាំដ៏កខ្វក់។សត្វឆ្កែជាច្រើនក្បាលត្រូវគេមើលឃើញកំពុងឈរក្បែរម្ចាស់ចាំជក់គ្រឿងញៀន ខណៈសាកសពមនុស្សនិងសត្វដែលញៀនថ្នាំហួសកម្រិតឃើញរាយប៉ាយនៅក្នុងគំនរសំរាមស្អុយគគ្រុក។
ការញៀនគ្រឿងញៀនគឺជាបញ្ហាយូរមកហើយនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន ដែលជាប្រទេសផលិតអាភៀននិងហេរ៉ូអ៊ីនដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោកហើយឥឡូវជាប្រភពដ៏សំខាន់នៃមេតំហ្វេតាមីនប៉ុន្តែភាពក្រីក្រដែលកំពុងកើនឡើងនិងសង្គ្រាមជាច្រើនទសវត្សរ៍បានប្រែក្លាយមនុស្សរាប់លាននាក់បន្ថែមទៀតទៅជាអ្នកញៀនថ្នាំក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ។ចាប់តាំងពីការដួលរលំទាំងស្រុងនៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសបន្ទាប់ពីការដណ្តើមអំណាចយ៉ាងតក់ក្រហល់ដោយពួកតាលីបង់កាលពីខែសីហាឆ្នាំ២០២១និងការបញ្ឈប់ជាបន្តបន្ទាប់នៃការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានអន្តរជាតិគ្រួសារជាច្រើនដែលធ្លាប់ទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់ត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ ដោយបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្ទើរតែទាំងអស់មិនអាចមានលទ្ធភាពទទួលបានម្ហូបអាហារ។
ជាលទ្ធផល មនុស្សកាន់តែច្រើនឡើងៗពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ បានងាកទៅរកការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនដើម្បីគេចពីបញ្ហាក្រពះរបស់ពួកគេ ហើយរដ្ឋធានីកាប៊ុលឥឡូវនេះត្រូវបានជ្រួតជ្រៀតដោយអ្នកញៀនថ្នាំដែលរស់នៅតាមសួន លូទឹកស្អុយ ក្រោមស្ពាន និងនៅលើភ្នំ៕ ទន្ទឹមគ្នានោះដែរបេសកជនអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកកិច្ចការនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថានឬហៅកាត់ថា (UNAMA) បានលើកឡើងថា ពួកតាលីបង់ដែលកំពុងកាន់អំណាចគួរតែទទួលខុសត្រូវ ចំពោះការសម្លាប់ ការធ្វើទារុណកម្ម ការចាប់ខ្លួនតាមអំពើចិត្ត និងអំពើប្រព្រឹត្តិអមនុស្សធម៌ដទៃទៀតនៅក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ អស់រយៈពេល ១០ ខែចាប់តាំងពីពួកគេឡើងកាន់អំណាច ។
សេចក្តីរាយការណ៍របស់ (UNAMA) បានបង្ហាញថា ការរំលោភបំពានរបស់ក្រុមតាលីបង់ គឺសំដៅទៅលើបុគ្គលមួយចំនួន រួមមាន ក្រុមដែលពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតស្របច្បាប់ ក្រុមអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នកកាសែត លើសពីនេះ ក៏មិនមានការគោរពទៅលើសិទ្ធិស្ត្រីផងដែរ។ទាក់ទងបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យក្រុមតាលីបង់ លោក ខារី យូសាហ្វ អាម៉ាឌី (Qari Yusuf Ahmadi) ក៏បានលើកឡើងដែរថា អាជ្ញាធរតាលីបង់នឹងធ្វើការឆ្លើយតបចំពោះការចោទប្រកាន់នាពេលឆាប់ៗនេះ។
បេសកជនរបស់ (UNAMA) បានកត់ត្រាអំពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សមួយចំនួនទៅក្នុងបញ្ជីរបស់ខ្លួន រួមមាន ការសម្លាប់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការចំនួន ១៦០ករណី ការចាប់ខ្លួនតាមអំពើចិត្តចំនួន ១៧៨ករណី និងការធ្វើទារុណកម្មចំនួន ៥៦ករណី។ ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ក៏មានអ្នកសារព័ត៌មានចំនួន ១៧៣នាក់ រួមទាំងការចាប់ខ្លួនតាមអំពើចិត្តចំនួន ១២២ករណី និងការគំរាមកំហែងចំនួន ៣៣ករណី។ ហើយ (UNAMA) ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការលុបបំបាត់សិទ្ធិស្ត្រី។កំណត់ត្រាផ្សេងទៀតរបស់ (UNAMA) បានរកឃើញដែលរួមមាន ជនស៊ីវិលចំនួន ២,១០៦ នាក់បានស្លាប់ និងរងរបួស ចាប់តាំងពីពួកតាលីបង់ឡើងកាន់អំណាចដោយចុងកាណុងនោះមក៕
