ឯកអគ្គរដ្ឋទូតទីម័រឡេស្តេផ្តល់បទពីសោធន៍ពីការប្រើវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្រ

លោក Marcos dos Reis da Costa ឯកអគ្គរដ្ឋទូតទីម័រឡេស្តេប្រចាំកម្ពុជាបានអំពាវនាវដល់បណ្តាប្រទេសដែលមានវិវាទដែនទឹកត្រួតស៊ីគ្នាត្រូវពឹងផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ ការចរចាប្រកបដោយទំនុកចិត្ត និងសាមគ្គីភាពជំនួសឱ្យការប្រឈមមុខគ្នា។ 

នៅក្នុងកម្មវិធីធ្វើបាឋកថាសាធារណៈមួយរៀបចំដោយមជ្ឈមណ្ឌលខ្មែរសិក្សាកិច្ចការតំបន់ (CCRS) នៅសាលាអន្តរជាតិខេមអាស៊ាន សាខាទួលគោកក្នុងរាជធានីភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃសុក្រមានចំណងជើងថា “បទពិសោធន៍របស់ទីម័រឡេស្តេនៅក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ” ដែលមានអ្នកចូលរួមប្រមាណ ១០០នាក់ រួមមានមន្ត្រីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អ្នកការទូត អ្នកសិក្សា តំណាងសង្គមស៊ីវិល និងនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យបានចូលរួមក្នុងកម្មវិធីនេះផងដែរលោកឯកអគ្គរដ្ឋទូត da Costa បានចែករំលែកបទពិសោធន៍របស់ទីម័រឡេស្តេក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនសមុទ្រជាមួយអូស្ត្រាលីតាមរយៈតុលាការមជ្ឈត្តការអចិន្ត្រៃយ៍ ដោយលោកបានបញ្ជាក់ថា ដំណើរការនេះផ្តល់មេរៀនមានតម្លៃសម្រាប់ប្រទេសដែលស្វែងរកការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធីក្រោម UNCLOS។

កម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីប្រទេសថៃបានលុបចោលដោយឯកតោភាគីនូវអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ ដែលគ្របដណ្តប់លើតំបន់ទាមទារត្រួតស៊ីគ្នាទំហំ ២៦,០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ នៅឈូងសមុទ្រថៃ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានតែងតាំងអ្នកការទូតដាណឺម៉ាកឈ្មោះ Peter Taksøe-Jensen ដែលធ្លាប់ធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំរវាងទីម័ររវាងទីម័រឡេស្តេ និងអូស្ត្រាលី និងលោក Jean-Marc Thouvenin អគ្គលេខាធិការនៃបណ្ឌិត្យសភាច្បាប់អន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ និងជាអ្នកជំនាញផ្នែកដោះស្រាយជម្លោះអន្តរជាតិធ្វើជាអ្នកផ្សះផ្សា។

បញ្ហាមួយពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការរវាងកម្ពុជា និងថៃ គឺអនុសាសន៍ដែលចេញដោយគណៈកម្មការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS មិនមានអំណាចចងភ្ជាប់តាមផ្លូវច្បាប់នោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូត da Costa បាននិយាយថា ទីម័រឡេស្តេនៅតែប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះដំណើរការនេះ ទោះបីមានការសង្ស័យស្រដៀងគ្នានៅពេលដែលខ្លួនចាប់ផ្តើមករណីផ្ទាល់ខ្លួនក៏ដោយ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ “ខ្ញុំគិតថា អ្នកជំនាញអន្តរជាតិ មេធាវី និងអ្នកមិនមែនជាមេធាវីជាច្រើនសុទ្ធតែមានទស្សនៈទុទិដ្ឋិនិយម ព្រោះទោះបីដឹងថាលទ្ធផលចុងក្រោយមិនមានអំណាចចងភ្ជាប់តាមផ្លូវច្បាប់ក៏ដោយ ហេតុអ្វីបានជាយើងបន្តដំណើរការនេះ?”។

លោកបន្តថា៖ “ប៉ុន្តែយើងជឿជាក់លើគោលការណ៍នេះ គឺយើងគ្រាន់តែចង់ដឹងថា តើសិទ្ធិរបស់យើងស្ថិតនៅទីណាក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ យើងគ្រាន់តែចង់ដឹងថា តើសិទ្ធិរបស់យើងនៅទីណា ហើយនោះជាអ្វីដែលយើងចង់បាន”។

លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូតបាននិយាយថា ដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំមិនគួរត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការប្រឈមមុខជាមួយប្រទេសមួយផ្សេងទៀតទេ ប៉ុន្តែជាយន្តការផ្លូវច្បាប់សម្រាប់បញ្ជាក់សិទ្ធិអធិបតេយ្យភាព។ លោកបានកត់សម្គាល់ថា ទីម័រឡេស្តេនៅតែរក្សាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការធម្មតារវាងរដ្ឋាភិបាលទីម័រឡេស្តេ និងរដ្ឋាភិបាលជាមួយអូស្ត្រាលីពេញមួយដំណើរការចរចា។

លោកក៏បានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃការរក្សាការសម្ងាត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ដោយព្រមានប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលលោកហៅថា “ការទូតតាមក្បាលមេក្រូ”។លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ “ការសម្ងាត់ដែលខ្ញុំកំពុងនិយាយនេះ គឺត្រូវរក្សាទុកពេញមួយដំណើរការ ការសម្រេចចិត្តដែលបានឈានដល់ ឬនៅមិនទាន់មានការព្រមព្រៀងត្រូវតែរក្សាជាការសម្ងាត់”។លោកបន្តថា៖”ដូចដែលខ្ញុំបាននិយាយ ទីម័រឡេស្តេមិនចូលចិត្តការទូតតាមក្បាលមេក្រូនោះទេ ហើយនៅពេលដែលអ្នកស្ថិតក្នុងស្មារតីនេះ យើងត្រូវចេះទប់ខ្លួន និងយើងត្រូវទទួលយក។ នេះអាចជាមេរៀនមួយ”។លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូតបានបន្ថែមថា សូម្បីតែការរៀបចំចែករំលែកផលប្រយោជន៍ដែលមានភាពរសើបក៏នៅតែរក្សាជាការសម្ងាត់រហូតដល់សន្ធិសញ្ញាត្រូវបានចុះហត្ថលេខា។