ខ្មែរនិងបរទេសប្រតិកម្មករណីយ៍កាត់ទោសនិងចាប់ខ្លួនខ្មែរអាមេរិកាំងកញ្ញសេងធារី
ភ្នំពេញ៖តាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុក លោករដ្ឋមន្ត្រី ខៀវ កាញារីទ្ធ បានសរសេរថា៖ «ដូចបាននិយាយពីមុនអញ្ចឹង ! គ្រាន់តែតុលាការកម្ពុជាកាត់ទោសកូនជឹងគេភ្លាម លោកច្រមុះស្រួច អង្គការច្រមុះស្រួច និង អង្គការសុីលុយពីច្រមុះស្រួច ស្រែកខ្ទរខ្ទារពីរឿង«សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ»។ តែពួកគាត់ធ្វើមិនដឹងពីសំនួរដែលខ្ញុំសួរកាលពីជាង ៩០ ថ្ងៃមុន ដែលថា «ហេតុអី»គាត់បិទ Russia Today, Sputnik និង ដាក់សារព្រមានលើរាល់ការផ្សាយនានារបស់រុស្សុី ចាប់តាំងពីមានសង្គ្រាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន មក?»។
សម្រាប់លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានកម្ពុជា ការប្រឆាំងការវាយលុករបស់រុស្ស៊ីទៅលើអ៊ុយក្រែន គឺឈរលើគោលការណ៍ដែលសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជាបានលើកហើយ គឺកម្ពុជាប្រឆាំងរាល់ការគំរាមប្រើកម្លាំង និងការប្រើកម្លាំងក្នុងរាល់ដំណោះស្រាយរវាងប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយ។ ប៉ុន្តែ លោកខៀវ កាញារីទ្ធ បានចោទសួរចង់ដឹងថា តើពួកគាត់(អាមេរិក និងអឺរ៉ុប) ប្រើជញ្ជីងតែមួយក្នុងរឿង«សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ»នេះ ឬ យ៉ាងណា?
ប្រតិកម្មពីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាននេះ គឺបន្ទាប់ពីសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២ បានកាត់ទោសកញ្ញា សេង ធារី ដាក់ពន្ធនាគារ ៦ឆ្នាំ និងបង្គាប់ឲ្យនគរបាលចាប់ខ្លួនជនជាប់ចោទយកទៅដាក់គុកភ្លាមៗតែម្តង។ ជាមួយគ្នាក្រមុំចាស់សេងធារីអតីតថ្នាក់ដឹកនាំ និងសកម្មជនមួយចំនួនទៀតនៃអតីតគណបក្សប្រឆាំង ក៏ត្រូវបានប្រកាសសាលក្រមផ្ដន្ទាទោសដូចគ្នាដែរ។ ការផ្ដន្ទាទោសខាងលើនេះ ក្រោមការចោទប្រកាន់ពីបទ រួមគំនិតក្បត់ និងញុះញង់ បង្កឲ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរ ដល់សន្តិសុខសង្គម តាមរយៈផែនការ ៩ វិច្ឆិកា របស់លោក សម រង្ស៊ី ដែលជាទណ្ឌិតរត់គេចខ្លួននៅក្រៅប្រទេស។
ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជា និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួនទៀត បានបញ្ចេញប្រតិកម្ម ដោយសម្តែងការព្រួយបារម្ភជាថ្មី និងជាទម្លាប់របស់ពួកគេអំពីសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងបានទាមទារឲ្យដោះលែងកញ្ញា សេង ធារី និងអ្នកផ្សេងទៀតឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ។
ស្ថានទូតអាល្លឺម៉ង់ប្រចាំកម្ពុជា បានប្រកាសតាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ស្ថានទូត នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២នេះ ដោយអំពាវនាវឱ្យមានការគោរពសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិនិងការប្រមូលផ្តុំដោយសន្តិវិធី ក្រោយសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានប្រកាសសាលក្រមលើសមាជិកបក្សប្រឆាំង ថាមានទោសពីបទ «ញុះញង់» និង «រួមគំនិតក្បត់» កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ កន្លងទៅនេះ។
ស្ថានទូតអាល្លឺម៉ង់បញ្ជាក់ថា៖ «នៅថ្ងៃអង្គារ ទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានប្រកាសសាលក្រមលើសមាជិកបក្សប្រឆាំងថាមានទោសពីបទ “ញុះញង់ និងរួមគំនិតក្បត់”។ អាល្លឺម៉ង់អំពាវនាវឱ្យមានការគោរពសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងការប្រមូលផ្តុំដោយសន្តិវិធី»។
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ (Human Rights Watch) ក៏បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍នៅថ្ងៃអង្គារនេះ ដោយចាត់ទុកការសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញផ្ដន្ទាទោសអ្នកនយោបាយប្រឆាំង និងកញ្ញា សេង ធារី ដែលមានសញ្ជាតិអាមេរិកាំង ព្រមទាំងជាអ្នកច្បាប់ និងអ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ ថាជាការបង្ក្រាបទ្រង់ទ្រាយធំរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ទៅលើអ្នកនយោបាយ និងក្រុមមនុស្សដែលប្រឆាំងនឹងលោក។ចំណែក អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជា អះអាងថា ស្ថាប័នអន្តរជាតិមួយនេះកំពុងតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់នូវការកាត់ទោសទ្រង់ទ្រាយធំនេះ ដើម្បីធានាការកាត់ក្ដីប្រព្រឹត្តទៅដោយយុត្តិធម៌និងស្របតាមច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។
ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា ចាត់ទុកសាលក្រមកាត់ទោសកញ្ញា សេង ធារី និងក្រុមបក្សប្រឆាំងផ្សេងទៀត ជារឿងអយុត្តិធម៌។ ការប្រកាសនេះ ធ្វើឡើងតាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ស្ថានទូត នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២នេះ។ស្ថានទូតបញ្ជាក់ថា សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ការចងក្រងគ្នាជាក្រុម និងការអត់ឱនចំពោះទស្សនៈផ្ទុយ គឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់បំផុតនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ សហរដ្ឋអាមេរិក ស្នើឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជាដោះលែងកញ្ញា សេង ធារី ហើយនិងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សដទៃទៀតពីសាលក្រមដ៏អយុត្តិធម៌នេះ។
សម្រាប់លោក ជិន ម៉ាលីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ និងអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាវិញ បានឆ្លើយតបទៅវិញថា ការសម្រេចរបស់តុលាការផ្ដន្ទាទោសកញ្ញា សេង ធារី និងសកម្មជនអតីតគណបក្សប្រឆាំងមួយចំនួនទៀតនោះ គឺជាការអនុវត្តនីតិវិធីច្បាប់របស់កម្ពុជា ដែលជារដ្ឋអធិបតេយ្យ ហើយអ្នកមិនសុខចិត្ត ឬចង់ជួយជនជាប់ចោទទាំងនោះ អាចចូលរួមដំណើរការនីតិវិធីរបស់តុលាការបាន។
