ប្រធាននាធិបតីអាមេរិកនិងចិនយល់ព្រមគ្នាទប់ស្កាត់អាវុធបរិមាណូនិងបន្តការពិភាក្សា
15-November-2022 / ព័ត៌មានអន្តរជាតិ
ឥណ្ឌូណេស៊ី៖ទីបំផុតប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន និងប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៉ី ជិនពីង បានចាប់ដៃដោយទឹកមុខញញឹមរាក់ទាកគ្នា ដើម្បីបើកកិច្ចប្រជុំទ្វេភាគី នាថ្ងៃចន្ទទី១៤វិច្ឆិកានៅឯកោះបាលីនៃប្រទេសឥណ្ឌូណេស៉ី ខណៈវាគឺជាជំនួបទល់មុខគ្នាផ្ទាល់លើកដំបូងបំផុត សម្រាប់មេដឹកនាំទាំងពីរ គិតចាប់តាំងពីលោក បៃដិន បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២១មក។
បន្ទាប់ពីកិច្ចជំនួប លោក Wang Yi សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាកិច្ចការរដ្ឋ និងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន បានថ្លែងអំពីកិច្ចជំនួបនេះទៅកាន់ប្រព័ន្ធសារព័ត៌មាន ព្រមទាំងឆ្លើយសំណួរពាក់ព័ន្ធ។លោក Wang Yi បានថ្លែងថា កិច្ចជំនួបប្រមុខរដ្ឋលើកនេះ មិនត្រឹមតែប្រកបដោយអត្ថន័យណែនាំជាក់ស្តែងនោះទេថែមទាំងក៏នឹងមានឥទ្ធិផលយ៉ាងសំខាន់ និងវែងឆ្ងាយចំពោះទំនាក់ទំនងចិននិងអាមេរិក ក្នុងដំណាក់កាលក្រោយរហូតដល់ រយៈពេលកាន់តែយូរផងដែរ។ទីមួយគឺបានកំណត់នូវទិសដៅមួយពោលគឺត្រូវបង្ការកុំឱ្យទំនាក់ទំនងចិននិងអាមេរិកដើរ ខុសគន្លងនិងបាត់បង់ការគ្រប់គ្រង រកឱ្យឃើញវិធីសាស្ត្ររួមរស់នៅដ៏ត្រឹមត្រូវ រវាងប្រទេសធំទាំងពីរ។ ទីពីរគឺបានកំណត់ក្របខណ្ឌមួយ ពោលគឺត្រូវរួមគ្នាពិគ្រោះពិភាក្សា ដើម្បីកំណត់គោលការណ៍ណែនាំ ទំនាក់ទំនងចិននិងអាមេរិក ឬមួយក៏អាចនិយាយថា ក្របខណ្ឌយុទ្ធសាស្ត្រ។
ទីបីចាប់ដំណើរការនូវដំណើរមួយ គឺត្រូវអនុវត្តជាក់ស្តែងនូវគំនិតឯកភាពរួម របស់ប្រមុខរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរ គ្រប់គ្រងនិងលំនឹងឱ្យបានល្អ នូវទំនាក់ទំងងចិននិងអាមេរិក។បើតាមស៊ីអិនអិន កិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងមេដឹកនាំទាំង២កាលពីថ្ងៃច័ន្ទនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី បានផ្តល់លទ្ធផលសំខាន់ៗចំនួនពីរ គឺគោលជំហររួមដែលរុស្ស៊ីមិនត្រូវប្រើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ នៅអ៊ុយក្រែន និងការរំពឹងទុកនៃកិច្ចចរចាស្តីពីអាកាសធាតុ រវាងអ្នកចរចាអាមេរិក និងចិន ដែលជាការជំរុញមួយសម្រាប់សន្និសីទស្តីពីអាកាសធាតុពិភពលោក COP 27 នៅប្រទេសអេហ្ស៊ីប។
លោក Biden ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថា លោកបានបញ្ជាក់ប្រាប់លោក ស៊ីជីនពីងនូវកាតព្វកិច្ចត្រូវជួយពន្យល់ទប់ស្កាត់សកម្មភាពនុយក្លេអ៊ែ័រនិងមីស៊ីលកូរេខាងជើង ដែលបានធ្វើឱ្យតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកស្ថិតក្នុងហានិភ័យ។ លោក ចូ បៃដិន បានថ្លែងថាដោយសារយើងជាអ្នកដឹកនាំនៃប្រទេសទាំង២ «យើងមានការរំលែកការទទួលខុសត្រូវដែលក្នុងទស្សនៈរបស់ខ្ញុំ គឺចង់បង្ហាញថាប្រទេសចិននិងសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវធ្វើការសម្រុះសម្រួលនូវការខ្វែងគំនិតគ្នា រារាំងការប្រកួតប្រជែងមិនឱ្យមានធ្លាក់ចូលក្បែរទំនាស់ណាមួយឡើយ និងការរកមធ្យោបាយដើម្បីយើងអាចធ្វើកិច្ចការជាមួយគ្នាលើបញ្ហាបន្ទាន់របស់សកល លោកដែលត្រូវការកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទៅវិញទៅមករបស់យើង»។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាសាធារណៈពីភាគីទាំងសងខាង បានបង្ហាញនូវមូលដ្ឋានសំខាន់ដែល ម្នាក់ៗទទួលស្គាល់នូវធម្មជាតិការប្រជែងប្រណាំងគ្នា ប៉ុន្តែភាគីទាំង២ក៏ចង់បង្ហាញនូវការធានា ការប្រជែងគ្នានេះ នឹងមិននាំជាការកើនកម្តៅជាការផ្ទុះឡើងនូវសង្គ្រាមនោះឡើយហើយយ៉ាង ហោចក៏ក្នុងវេលានេះនឹងមិនកើតឡើងដែរ។ លោក ស៊ី ជីនពីង បានថ្លែងថាពិភពលោកបានធ្វើដំណើរមកដល់ផ្លូវបំបែកដែលគេមិនទាន់ដឹង ថាតើផ្លូវណាដែលនឹងត្រូវធ្វើដំណើរចេញពីច្រកនេះឡើយ។ លោក ស៊ី ជីនពីង បានថ្លែងថាសំណួរចង់ដឹងនេះ មិនមែនជាសំណួរដែលស្ថិតក្នុងអារម្មណ៍តែមួយរបស់លោកនោះទេ ប៉ុន្តែបណ្តាប្រទេសដទៃទៀតក៏សុទ្ធតែចង់ដឹងនូវចម្លើយនេះដូចគ្នា។ លោក ស៊ី ជីនពីង បានថ្លែងថាដូច្នេះគេត្រូវតែធ្វើការនេះជាមួយនឹងប្រទេសទាំងអស់ ដើម្បីផ្តល់មកនូវក្តីសង្ឃឹមចំពោះសន្តិភាពពិភពលោក និងផ្តល់នូវការទុកចិត្តដ៏ធំធេងចំពោះស្ថិរភាពពិភពលោកនិងសន្ទុះទៅមុខខ្លាំងចំពោះការអភិវឌ្ឍន៍រួម»។
សហរដ្ឋអាមេរិកនិងប្រទេសចិនកំពុងនាំគ្នាធ្វើដំណើរទៅមុខ ដោយការបើកទ្វារនៃការចរចា ក្នុងលក្ខណៈប្រក្រតីសាឡើងវិញ ដែលក្នុងន័យនេះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិកលោក Antony Blinken នឹងរំពឹងការធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចទៅកាន់ប្រទេសចិននៅឆ្នាំក្រោយ។ ដំណើរការផ្លាស់ប្តូរដែលទើបចង់ឱ្យមានសាឡើងវិញនេះ ត្រូវបានផ្អាកចាប់តាំងពីប្រធានសភាអាមេរិកលោកស្រី Nancy Pelosi បានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅកោះតៃវ៉ាន់ក្នុងខែសីហា ហើយបានបង្កឱ្យមានការតវ៉ាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ចិន ដែលបង្ខំដាក់ចេញនូវប្រតិបត្តិការយោធាដ៏ធំដើម្បី បង្ហាញការប្តេជ្ញាចិត្តរារាំងដាច់ខាតនូវអំពើអបគមន៍កោះតៃវ៉ាន់ចេញពីរង្វង់ការគ្រប់គ្រងរបស់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។
ជំនួបរវាងលោក ស៊ី ជីនពីង ជាមួយនឹងលោក ចូ បៃដិន មានរយៈពេលវែងដល់ជាងបីម៉ោង។ ក្នុងកិច្ចពិភាក្សាក្នុងពេលនោះផងដែរ បញ្ហាកោះតៃ វ៉ាន់ក៏ត្រូវបានលើកឡើង។ លោក ចូ បៃដិន បានលើកឡើងជុំវិញសកម្មភាពរបស់ចិន ជុំវិញដែនកោះតៃវ៉ាន់។ កិច្ចពិភាក្សានោះ បានឈានបន្តចូលដល់រឿងសង្គ្រាមក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ លោក ស៊ី ជីនពីង បានយល់ព្រមជាមួយនឹង លោក ចូ បៃដិន ដោយមេដឹកនាំពិភពលោកទាំង២ បានយល់ព្រមគ្នាថាមិនគួរឱ្យកើតមាននូវសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែ័រឡើយ និងមេដឹកនាំទាំង២បានបញ្ជូននូវសញ្ញាដូចគ្នានេះប្រាប់ទៅមេដឹកនាំរុស្ស៊ី។ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាកូរេខាងជើងថែមទៀត កិច្ចពិភាក្សារវាងមេដឹកនាំទាំង២ បានផ្តោតលើការបាញ់មីស៊ីលនិងការត្រៀមបាញ់សាកល្បងអាវុធ នុយក្លេអ៊ែ័រដែលគេជឿថាក្រុងព្យុងយ៉ាង ត្រៀមនឹងធ្វើនាអនាគតខាងមុខនេះ។
លោកស៊ីជីនពីង បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ប្រាប់ទៅលោកចូបៃដិន ថាបញ្ហាតៃវ៉ាន់គឺជា ខ្សែបន្ទាត់ក្រហមដែលមិនអាចត្រូវបានគេរំលោភបំពានបានឡើយ។ លោក ស៊ី ជីនពីង ត្រូវបានគេដកស្រង់សម្តីដែលបានគូសបញ្ជាក់ជុំវិញរឿងកោះតៃវ៉ាន់នេះថា «យើងសង្ឃឹមនិងយើង តែងតែប្រឹងប្រែងតស៊ូដើម្បីរក្សាសន្តិភាព, ស្ថិរភាពក្នុងដែនជ្រោយតៃវ៉ាន់ ប៉ុន្តែរឿងឯករាជ្យតៃ វ៉ាន់វិញ គឺខុសគ្នាពីរឿងសន្តិភាពនិងស្ថិរភាពក្នុងជ្រោយតៃវ៉ាន់នោះ គឺវាប្រៀបបានដូចជាទឹក និងភ្លើង»។
សារព័ត៌មានចិន ដូចជាសារព័ត៌មាន China Daily បានសរសេរក្នុងចំណងជើងធំៗផ្សាយនៅថ្ងៃអង្គារ ទី១៥ វិច្ឆិកានេះ ដោយដកស្រង់សម្តីរបស់លោក ស៊ី ជីនពីង ដែលនិយាយថា «មេដឹកនាំ ចិននិងសហរដ្ឋអាមេរិក ចាំបាច់ត្រូវតែកំណត់នូវគោលដៅ ត្រឹមត្រូវសម្រាប់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី»។ សេចក្តីរាយការណ៍បានបន្តថាក្នុងការធ្វើសន្និសីទកាសែត លោកចូបៃដិនហាក់ដូចជា បង្ហាញការយល់ព្រមជាមួយនឹងលោកស៊ីជីនពីង ដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិកបានបញ្ជាក់ថា There need not be a new cold war with China មានន័យថាមិនចាំបាច់ត្រូវមានសង្គ្រាមត្រ ជាក់ថ្មីណាមួយជាមួយនឹងប្រទេសចិនឡើយ៖ លោក ចូ បៃដិន បានបញ្ជាក់ក្នុងឃ្លាចុងក្រោយថា លោកមិនបានគិតថាសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន មានបំណងភ្លាមៗក្នុងពេលខាងមុខនេះក្នុងការឈ្លានពានកោះតៃវ៉ាន់ឡើយ។
កិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងមេដឹកនាំទាំង២នេះ បើទោះបីជាមានចំណុចខ្លះនៅប្រទាំងប្រទើសគ្នាជា ពិសេសបញ្ហាកោះតៃវ៉ាន់នោះមែន ប៉ុន្តែលទ្ធផលរបស់វាយ៉ាងហោចណាស់ គង់នឹងធ្វើឱ្យស្ថានភាពតានតឹងក្នុងពិភពលោក នឹងអាចធូរស្រាលបន្តិចផងដែរ។សេចក្តីរាយការណ៍បង្ហាញថា ពេលនេះក្នុងក្របខណ្ឌថ្មី មួយដែលបានកំពុងកើតឡើងក្រោយលទ្ធផលនៃជំនួបនេះ គឺនឹងមានកិច្ចពិភាក្សារវាងរដ្ឋមន្ត្រីក្នុងខុទ្ទកាល័យរបស់លោកចូបៃដិន ជាមួយនឹងបណ្តារដ្ឋមន្ត្រីខុទ្ទកាល័យក្នុងរដ្ឋបាលរបស់លោកស៊ី ជីនពីងដើម្បីការពិភាក្សាគ្នា សម្រួលលើបញ្ហាដែលធ្លាប់តែមានការខ្វែងគំនិតគ្នាកន្លងមក។ ហើយជាការចាប់ផ្តើមនោះ លោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក Anthony Blinken ត្រូវគេរាយការណ៍ថា លោកគ្រោងនឹងធ្វើទស្សនកិច្ចទៅកាន់ប្រទេសចិន ដើម្បីការបន្តពិភាក្សាដើម្បីការរក្សាស្ថានភាពកុំឱ្យធ្លាក់ក្នុង សភាពតានតឹងដូចមុននោះទៀតឡើយ។
ជំនួបទល់មុខខាងលើកើតមានឡើង ស្របពេលកំពូលមហាអំណាចទាំងពីរ ព្យាយាមទប់ស្កាត់កុំឱ្យទំនាក់ទំនាក់ បន្តធ្លាក់ចុះដុនដាប កាន់តែអាក្រក់ថែមទៀត ព្រមទាំងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការផ្ទុះសង្គ្រាម ជុំវិញបញ្ហាកោះតៃវ៉ាន់ ដែលកំពុងជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ក្តៅគគុកបំផុត រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកហើយនិងចិន។ ក្រៅពីនេះ ស្ថានការណ៍នៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ក៏តានតឹងខ្លាំងផងដែរ ចំពោះមុខការបាញ់តេស្តមីស៉ីលច្រើនមិនធ្លាប់មាន ក្នុងឆ្នាំនេះដោយកូរ៉េខាងជើង រួមជាមួយក្តីបារម្ភអំពី ការសាកល្បងបំផ្ទុះនុយក្លេអ៊ែរសាជាថ្មី។កាលពីថ្ងៃអាទិត្យកន្លងទៅ ទីប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិអាមេរិក លោក ជេក ស៊ូលីវ៉ាន់ (Jake Sullivan) បាននិយាយថា ជំនួបរវាងលោក បៃដិន និងលោក ស៉ី អាចមានរយៈពេលប្រហែលប៉ុន្មានម៉ោង ហើយកំលុងពេលនោះ លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក នឹងបញ្ជាក់ប្រាប់ភាគីចិនយ៉ាងច្បាស់ថា ទីក្រុងវ៉ាស៉ីនតោនត្រៀមខ្លួនជាស្រេច សម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងគ្នាយ៉ាងស្វិតស្វាញ ជាមួយទីក្រុងប៉េកាំង ប៉ុន្តែមិនចង់ឱ្យផ្ទុះជាជម្លោះឡើយ។គួរបញ្ជាក់ថា លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក និងលោកប្រធានាធិបតីចិន បានទៅដល់កោះបាលី ក្នុងឱកាសចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូល G20 ដែលនឹងបើកធ្វើនៅថ្ងៃទី១៥-១៦ ខែវិច្ឆិកា ក្រោមការរៀបចំរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៉ី ដែលត្រូវជាប្រធានប្តូរវេន G20 ឆ្នាំនេះ។ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP
