ផែថងថានបាត់ដំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីគណបក្សភឿថៃអាចនឹងពឹងយោធា!?
29-August-2025 / ព័ត៌មានអន្តរជាតិ
ប្រទេសថៃ៖ខុសពីលោកឪពុកលោកថាក់ស៊ិនស៊ីណាវ៉ាត្រាបានរួចផុតពីការចោទប្រកាន់របស់តុលាការព្រហ្មទណ្ឌថៃកាលពីថ្ងៃទី២២សីហាលើករណីប្រមាទព្រះមហាក្សត្រថៃដែលជាទោសាធំប៉ុនភ្នំសម្រាប់ស្រុកថៃ។តែជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រាដែលជាកូនស្រីត្រូវបានតុលាការធម្មនុញ្ញថៃទម្លាក់ចេញពីអំណាចនាយករដ្ឋមន្ត្រី។
តាមសាលក្រមតុលាការធម្មនុញ្ញថៃរកឃើញថាលោកស្រីផែថងថាន មានពិរុទ្ធពីបទរំលោភរដ្ឋធម្មនុញ្ញដោយតុលាការធម្មនុញ្ញ ទាក់ទងនឹងឃ្លិបសំឡេងរវាងលោកស្រី និងប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន។
តុលាការក៏បានបញ្ជាក់ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃរូបនេះ បានធ្វើសម្បទានដោយបើកចំហឲ្យសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ហើយនឹងផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់សម្តេចតេជោ ដោយមិនគិតគូរពី «សន្តិសុខជាតិ» របស់ថៃ ក្នុងការប៉ុនប៉ងស្រោចស្រង់ប្រជាប្រិយភាពរបស់លោកស្រី។ ដូច្នេះការដាក់ផលប្រយោជន៍របស់លោកស្រី គឺមានលើសពីផលប្រយោជន៍ជាតិរបស់ថៃ។
សូមបញ្ជាក់ថាបើយោងការចេញផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ The Nation ដែលបានដកស្រង់បន្តពីទូរទស្សន៍ Nation TV បានវិភាគអំពីលទ្ធភាពនៃរួចផុតពីកាបណ្តេញចេញពីតំណែងនោះ គឺផ្អែកលើហេតុផលចំនួន៥យ៉ាង ដែលអាចបង្ហាញអំពីភាពត្រឹមត្រូវរបស់នាងត្រូវបានជម្រះពីការចោទប្រកាន់ ដោយមិនហួសពីការសម្រេចចិត្តរបស់តុលាការ។
មូលហេតុទាំង៥នោះ រួមមាន៖1. យុទ្ធសាស្ត្រ «ទទួលយក» (Getting to Yes) គឺជាដំណើរការការចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងដោយមិនផ្តល់ឲ្យ ដែលយុទ្ធសាស្ត្រនេះ មានសរសេរក្នុងសៀវភៅរបស់លោក Roger Fisher និង William Ury បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ ១៩៨១ ដែលជាប្រភេទសៀវភៅលក់ដាច់បំផុត។2. សន្ទនាជាមួយ ហ៊ុន សែន គឺរវាង«ពូនឹងក្មួយ» ប៉ុណ្ណោះ៖ ការហៅទូរស័ព្ទនេះមិនមែនជាការសន្ទនាការទូតផ្លូវការរវាងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងមេដឹកនាំពេញសិទ្ធិរបស់កម្ពុជានោះទេ ប៉ុន្តែជាការពិភាក្សាក្រៅផ្លូវការរវាង «ពូ និងក្មួយប្រុសរបស់គាត់»។
3. ផលវិបាកនៃជម្លោះគឺមិនទាក់ទងនឹងការហៅទូរស័ព្ទ៖ ជម្លោះជាបន្តបន្ទាប់ និងបញ្ហាដែលកើតចេញពីវាមិនពាក់ព័ន្ធនឹងការសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទរវាងលោកស្រីផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រ និងសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ទេ។4. វិធានការរបស់រដ្ឋាភិបាលប្រឆាំងនឹងកម្ពុជាមានរួចទៅហើយ៖ រដ្ឋាភិបាលថៃបានគ្រោងនឹងបង្កើនវិធានការប្រឆាំងនឹងកម្ពុជារួចទៅហើយ ហើយជម្លោះប្រដាប់អាវុធដែលបានកើតឡើងមិនមែនធ្វើឡើងឆ្លើយតបចំពោះវីដេអូឃ្លីបនោះទេ ហើយក៏មិនបានធ្វើឲ្យជំហរនយោបាយរបស់លោកស្រីផែថងថា ចុះខ្សោយដែរ។
សកម្មភាពរបស់នាងមិនបង្កើតជា «ការបំពានធ្ងន់ធ្ងរនៃស្តង់ដារសីលធម៌»៖ ខណៈពេលដែលសកម្មភាពរបស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រីផែថងថា ប្រហែលជាមិនស្របតាមស្តង់ដារសីលធម៌មួយចំនួន វាមិនកើនឡើងដល់កម្រិតនៃ «ការបំពានធ្ងន់ធ្ងរ» ដែលនឹងតម្រូវឱ្យមានការបណ្តេញចេញជាបន្ទាន់នោះទេ។ ជាឧទាហរណ៍ ខណៈពេលដែលការប្រព្រឹត្តរបស់នាងអាចនឹងធ្វើឱ្យបាត់បង់សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ការិយាល័យរបស់នាង (ស្តង់ដារសីលធម៌ ១៤) វាមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសរបស់ប្រទេស (ស្តង់ដារសីលធម៌ ៦) នោះទេ។ ដូច្នេះ នេះមិនបំពានលើស្តង់ដារសីលធម៌ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតទេ។ប៉ុន្តែឥទ្ធីពលយោធាមិនបណ្តោយឲ្យរួចខ្លួនបានឡើយ។
សូមបញ្ជាក់ថា នៅរដ្ឋសភាប្រទេសថៃនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែសីហាឆ្នាំ ២០២៥មានការយាមកាមតឹងរ៉ឹងយ៉ាងខ្លាំងដែរ..នៅពេលដែលប្រកាសសាលក្រមតុលាការធម្មនុញ្ញដែលបោះឆ្នោត៦ទល់និង៣សម្លេងទៅលើលោកស្រីផែនថងថានស៊ីណាវ៉ាត្រា. ។ការបណ្តេញនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃដោយតុលាការធម្មនុញ្ញថៃនេះវាស្មើនិងបណ្តេញរដ្ឋាភិបាលទាំងមូលដូចកាលបណ្តេញលោកសេដ្ឋាវិស៊ីនពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីចឹងដែរ។សម្រាប់អាណ្ត្តិក្រោយនេះបើចង់បន្តគ្រប់គ្រងរដ្ឋាភិបាលបន្តគណបក្សភឿថៃត្រូវរកគណបក្សផ្សេងមកបង្គ្រប់សម្លេងដើម្បីអនុមត័គាំទ្រនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីម្នាក់ផ្សេងទៀត។ ទោះបីយ៉ាងណាគេជឿថាលោកថាក់ស៊ីនដែលមានឥទ្ធិពលនិងមានលុយនឹងមិនចោលឱកាសមាសទេ។គណបក្សភឿថៃរបស់លោកដែលមានជាង១០០អសន:អាចនឹងងាកទៅរកខាងយោធាដើម្បីធ្វើសម្ពន្ធភាពជាមិនខាន។
មានការកត់សម្គាល់ថាស្ថាប័នរាជបល្ល័ង្កថៃតែងតែធ្វើសកម្មភាពប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល តាមរយៈការចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ ដោយការប្តឹងចោទប្រកាន់នានា ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាចាប់កំហុស មេដឹកនាំគណបក្ស ឬរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលទាំងឡាយណាដែលមានទំនោរទៅរកលទិ្ធប្រជាធិបតេយ្យ។ ជាក់ស្តែងណាស់ ក្នុងហេតុការណ៍នយោបាយចុងក្រោយនេះ ស្ថាប័នទាំងឡាយដែលមានទំនោរទៅរករាជបល្ល័ង្កថៃ បានចេញធ្វើសកម្មភាពប៉ុនប៉ងដកហូតអ្នកនយោបាយទាំងឡាយដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោតដោយប្រជាជន និងធ្វើសកម្មភាពដើម្បីការរស់រាននិងការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ។
តុលាការធម្មនុញ្ញថៃជាស្ថាប័នមួយបានទម្លាយចោលនៅគណបក្សជាច្រើនរហូតដល់ទៅ៣៤ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦ ជាឆ្នោតដែលរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលដឹកនាំ ដោយលោកថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រ ត្រូវបានបណ្តេញចេញពីអំណាចតាមរយៈរដ្ឋប្រហារកាលថ្ងៃទី១៩ខែកញ្ញាឆ្នាំ២០០៦។ ការរំលាយចោលគណបក្សទាំង៣៤នោះ គឺសុទ្ធតែគណបក្សដែលមានគោលនយោបាយ លើកស្ទួយប្រជាធិបតេយ្យ និងមានគោលនយោបាយប៉ុនប៉ងបន្ថយអំណាចព្រះមហាក្សត្រ តាមរយៈការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ត្រង់មាត្រា១១២ ដែលចែងអំពីការប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ។ ត្រង់ចំណុចនេះហើយ ដែលអ្នកនយោបាយថៃតែងតែរងគ្រោះដោយសារតែច្បាប់ប្រមាថព្រះមហាក្សត្រដែលបានដាក់ចេញឲ្យប្រើប្រាស់ដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ ក្នុងរាជស្តេច ភូមិវិបុល អាឌុលយ៉ាដេត រាមាទី៩៕
