កិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញ័គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ កម្ពុជា-ថៃនៅម៉ាឡេស៊ីចេញលទ្ថភល១៣ចំណុច
05-September-2026 / ផ្សេងៗ
ម៉ាឡេស៊ីៈកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញនៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ កម្ពុជា-ថៃ (Extraordinary GBC Meeting) រវាងលោកទៀសីហារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិកម្ពជានិងលោករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីក្រសួងការពារជាតិថៃលោកណាតាផនណាកផានិត(Natthaphon Narkphanit) ព្រមទាំងមានការចូលរួមសង្កេតការ ពីប្រតិភូម៉ាឡេស៊ី សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន នាថ្ងៃទី៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥បានឯកភាពគ្នា១៣ចំណុច។
ក្នុងនោះបញ្ហាសំខាន់គឺភាគីទាំងពីរ កម្ពុជា-ថៃបានពិភាក្សានិងឯកភាពគ្នាលើលក្ខខណ្ឌនៃការអនុវត្តបទឈប់បាញ់ និងការបង្កើនការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នារវាងកងទ័ពទាំងពីរ។ ភាគីទាំងពីរក៏បានយល់ព្រមជំរុញការរៀបចំលក្ខខណ្ឌប្រតិបត្តិនៃយន្តការតាមដានត្រួតពិនិត្យការអនុវត្តបទឈប់បាញ់របស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (ASEAN Observer Team) និងឯកភាពឱ្យមានក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បណ្តោះអាសន្ន (Interim Observer Team) ដឹកនាំដោយអនុព័ន្ធយោធាម៉ាឡេស៊ីដើម្បីសង្កេតការណ៍ភ្លាមៗ និងបន្តរៀបចំក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (ASEAN Observer Team)។
ភាគីទាំងពីរក៏បានឯកភាព រៀបចំកិច្ចប្រជុំរួមនៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនថ្នាក់ភូមិភាគ (RBC) ក្នុងរង្វង់ពីរសប្តាហ៍ និងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ កម្ពុជា-ថៃ (GBC) ក្នុងរង្វង់មួយខែក្រោយកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញ GBC នេះ។ ក្នុងករណីចាំបាច់ភាគីទាំងពីរអាចកោះប្រជុំ វិសាមញ្ញនៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ កម្ពុជា-ថៃ (Extraordinary GBC Meeting) ក្នុងទម្រង់ដូចលើកនេះ។ ខាងកម្ពុជាក៏បានស្នើឲ្យភាឡីថៃដោះលែងឈ្លើយសឹកខ្មែរទាំង១៨នាក់ដែលថៃចាប់ផងដែរ។
សូមបញ្ជាក់ដែរថាក្នុងជំំនួបដាច់ដោយឡែករវាងឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកលោកកាហ្កាន(Kagan)ជាមួយប្រតិភូក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជានិងថៃកាលពីថ្ងៃទី៦សីហាដោយមានលោកឧត្តមនាវីប៉ាប៉ារ៉ូ(Pa Pa ro)មេបញ្ជាការប្រចាំបញ្ជានៅបញ្ជាំការដ្ឋានសហរដ្អាមរិកនៅតំបន់់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកអាមេរិកចូលរួមក៏បានបង្ហាញនិងគាំទ្រពេញទំហឹងចំពោះបទឈប់បាញ់ផងដែរ។អាមេរិក បានអរគុណប្រទេសម៉ាឡេស៊ីក្នុងការបំពេញតួនាទីសម្របសម្រួលក្នុងនាមប្រធានអាស៊ានផងដែរ។
ខាងក្រោមនេះជាការបកប្រែក្រៅផ្លូវការចំពោះសេចក្តីប្រកាសរួមរបស់ប្រទេសទាំងពីរ៖កិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅវិសាមញ្ញ (GBC) រវាងកម្ពុជា និងថៃថ្ងៃទី 7 ខែសីហា ឆ្នាំ 2025 ទីក្រុង Kuala Lumpur ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី
1. ការរៀបចំបទឈប់បាញ់
1. ភាគីទាំងពីរយល់ព្រមលើបទឈប់បាញ់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសព្វាវុធគ្រប់ប្រភេទ រួមទាំងការវាយប្រហារលើជនស៊ីវិល និងវត្ថុស៊ីវិល និងគោលបំណងយោធារបស់ភាគីណាមួយក្នុងគ្រប់ករណី និងគ្រប់វិស័យ។ ភាគីទាំងសងខាងត្រូវតែជៀសវាងការបាញ់ដោយមិនញញើតឆ្ពោះទៅរកទីតាំង ឬកងទ័ពរបស់ភាគីម្ខាងទៀត។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមិនត្រូវរំលោភបំពានក្នុងកាលៈទេសៈណាមួយឡើយ។
2. ភាគីទាំងសងខាងយល់ព្រមរក្សាការដាក់ពង្រាយកងទ័ពបច្ចុប្បន្ន ដោយមិនមានការចល័តទៅមុខទៀតឡើយ ខណៈបទឈប់បាញ់បានឈានដល់ម៉ោង 24:00 ម៉ោង (ម៉ោងក្នុងតំបន់) នៅថ្ងៃទី 28 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2025។ មិនត្រូវមានចលនាទ័ព រួមទាំងការដើរល្បាតឆ្ពោះទៅកាន់ទីតាំងភាគីម្ខាងទៀត។
៣.ភាគីទាំងពីរឯកភាពមិនបង្កើនកម្លាំងតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃទាំងមូល។ ការពង្រឹងណាមួយនឹងបង្កើនភាពតានតឹង និងជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរយៈពេលវែងដើម្បីដោះស្រាយស្ថានការណ៍។
4. ភាគីទាំងសងខាងយល់ព្រមមិនធ្វើសកម្មភាពបង្កហេតុដែលអាចបង្កើនភាពតានតឹង។ នេះរាប់បញ្ចូលទាំងសកម្មភាពយោធា ដើម្បីចូលទៅក្នុងលំហអាកាសរបស់ភាគីម្ខាងទៀត និងទឹកដី ឬទីតាំងនានា ចាប់ពីម៉ោង 24:00 ម៉ោង (ម៉ោងក្នុងតំបន់) នៅថ្ងៃទី 28 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2025។ភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាក្នុងការបដិសេធមិនសាងសង់ ឬពង្រឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធា ឬបន្ទាយលើសពីភាគីរបស់ខ្លួន។
5. ភាគីទាំងពីរយល់ព្រមមិនប្រើប្រាស់កងកម្លាំងគ្រប់ប្រភេទប្រឆាំងនឹងជនស៊ីវិល និងវត្ថុស៊ីវិលគ្រប់កាលៈទេសៈទាំងអស់។ សកម្មភាពបែបនេះមិនត្រឹមតែបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សហគមន៍នៅតាមតំបន់ព្រំដែនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ និងធ្វើឱ្យខូចមុខមាត់ពិភពលោកនៃភាគីដែលមិនគោរពតាម។
6. ភាគីទាំងពីរយល់ព្រមគោរពតាមច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិក្នុងការព្យាបាលទាហានដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន រួមទាំងស្ថានភាពរស់នៅ ទីជម្រក អាហារ និងការថែទាំវេជ្ជសាស្ត្រក្នុងករណីមានរបួស។ ប្រសិនបើភាគីម្ខាងចង់នាំយកទាហាន ឬជនស៊ីវិលដែលរងរបួសរបស់ខ្លួនដែលមិនស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ភាគីម្ខាងទៀតមកព្យាបាល នោះភាគីទទួលអាចកំណត់ការឆ្លើយតបរបស់ខ្លួនដោយផ្អែកលើសមត្ថភាពនៃគ្រឿងបរិក្ខារពេទ្យរបស់ខ្លួន រួមទាំងសម្ភារៈបរិក្ខារដែលមានស្រាប់ បុគ្គលិក ឬក្រមសីលធម៌វេជ្ជសាស្ត្រតាមករណីនីមួយៗ។ ទាហានដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួននឹងត្រូវដោះលែង និងធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការបញ្ឈប់អរិភាពសកម្មស្របតាមមាត្រា 118 នៃអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវទីបីឆ្នាំ 1949 និងវិធាន 128 (A) នៃច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិទំនៀមទម្លាប់។ ភាគីទាំងពីរបានឯកភាពផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មាន និងសម្រួលដល់ការវិលត្រឡប់មកវិញប្រកបដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងទាន់ពេលវេលានៃបុគ្គលដែលបានស្លាប់នៅទីតាំងដែលបានព្រមព្រៀងគ្នា ដោយគោរពយ៉ាងពេញលេញនូវគោលការណ៍មនុស្សធម៌ និងយុត្តាធិការ ដោយមិនឆ្លងព្រំដែន និងធានាឱ្យមានវិធានការសមស្របដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងគ្រប់គ្រងអ្នកស្លាប់ក្រោមលក្ខខណ្ឌអនាម័យ និងការគោរព ដោយហេតុនេះការពារកុំឱ្យអ្នកស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។
7. ក្នុងករណីមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ទោះដោយចេតនា ឬអចេតនាក៏ដោយ ភាគីទាំងពីរត្រូវតែពិគ្រោះយោបល់ភ្លាមៗនៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន តាមរយៈយន្តការទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ ដើម្បីទប់ស្កាត់ស្ថានការណ៍កុំឱ្យកើនឡើងនៅតាមព្រំដែនទាំងមូល។ ជម្លោះអូសបន្លាយនឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុវត្ថិភាពជនស៊ីវិល និងទាហានទាំងសងខាង និងបង្កើនភាពតានតឹង ដោយហេតុនេះធ្វើឱ្យស្មុគស្មាញដល់កិច្ចប្រឹងប្រែងឆ្ពោះទៅរកដំណោះស្រាយរួមគ្នា។
8. ជាពិសេស ភាគីទាំងសងខាងយល់ព្រម៖៨.១ រក្សាទំនាក់ទំនងទៀងទាត់រវាងគ្រប់តំបន់កងទ័ព និងតំបន់ និងអង្គភាពយោធានៅតាមព្រំដែននៃភាគីទាំងពីរ ហើយខិតខំដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ដោយសន្តិវិធី និងជៀសវាងការប៉ះទង្គិចគ្នា។
8.2 កោះប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនក្នុងតំបន់ (RBC) ក្នុងរយៈពេលពីរសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំ GBC វិសាមញ្ញនៅថ្ងៃទី 7 ខែសីហា ឆ្នាំ 2025។ ម្ចាស់ផ្ទះនឹងត្រូវបានកំណត់ស្របតាមការបង្វិលនៃការធ្វើម្ចាស់ផ្ទះធម្មតា។
៨.៣ រក្សាទំនាក់ទំនងទៀងទាត់ និងដោយផ្ទាល់រវាងថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រី និងថ្នាក់នាយសេនាធិការនៃកងកម្លាំងការពារជាតិ។
9. ភាគីទាំងសងខាងយល់ព្រមបដិសេធមិនផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ឬព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹង កាត់បន្ថយមនោសញ្ចេតនាសាធារណៈអវិជ្ជមាន និងជំរុញបរិយាកាសដែលអំណោយផលដល់ការសន្ទនាដោយសន្តិវិធី។
II. យន្តការសម្រាប់ការអនុវត្តការរៀបចំបទឈប់បាញ់៖10. ភាគីទាំងពីរនៅតែប្តេជ្ញាអនុវត្តការយោគយល់រួមដែលសម្រេចបាននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំពិសេសនៅថ្ងៃទី 28 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2025 រួមទាំងបទឈប់បាញ់ និងការបង្កើតក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន ដែលដឹកនាំដោយម៉ាឡេស៊ី ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ និងធានាការអនុវត្តរបស់ខ្លួន។
11. ភាគីទាំងសងខាងយល់ព្រមប្រគល់ឱ្យ RBCs រៀងៗខ្លួន ដើម្បីអនុវត្តបទឈប់បាញ់ ដែលសម្របសម្រួល និងសង្កេតឃើញដោយក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន ដឹកនាំដោយម៉ាឡេស៊ី។ RBCs នឹងជួបជាទៀងទាត់ និងបញ្ជូនរបាយការណ៍របស់ពួកគេទៅ GBC តាមរយៈខ្សែសង្វាក់ថ្នាក់ជាតិរៀងៗខ្លួន។
12. រង់ចាំក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន ដឹកនាំដោយម៉ាឡេស៊ី ដូចដែលភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នានៅទីក្រុង Putrajaya នៅថ្ងៃទី 28 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2025 ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បណ្តោះអាសន្ន (IOT) រួមមាន អនុព័ន្ធការពារជាតិនៃប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន ទទួលស្គាល់ប្រទេសថៃ ឬកម្ពុជា ហើយដឹកនាំដោយអនុព័ន្ធការពារប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នឹងត្រូវបានបង្កើតឡើងដាច់ដោយឡែក និងឯករាជ្យនៅក្នុងប្រទេសនីមួយៗ កម្ពុជា និងភាគីថៃ។ សមាសភាពនៃ IOT របស់ប្រទេសនីមួយៗត្រូវបានអញ្ជើញដោយឯករាជ្យដោយប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះក្នុងការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយម៉ាឡេស៊ី។ IOT នឹងដំណើរការដោយមិនឆ្លងកាត់ព្រំដែន ហើយនឹងធ្វើការក្នុងការសម្របសម្រួល និងពិគ្រោះយោបល់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ RBCs និង GBC នៃប្រទេសនីមួយៗ។
III. កាលបរិច្ឆេទ និងទីកន្លែងនៃកិច្ចប្រជុំបន្ទាប់១៣. ភាគីទាំងពីរព្រមព្រៀងកំណត់កិច្ចប្រជុំ GBC បន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលមួយខែបន្ទាប់ពីថ្ងៃទី ៧ សីហា ២០២៥ (ទីកន្លែងនឹងពិភាក្សាបន្ដ។ បើមិនអាចធ្វើបាននោះទេ ត្រូវរៀបចំកិច្ចប្រជុំ GBC វិសាមញ្ញភ្លាមៗ ដោយប្រើទម្រង់ដូចនឹងកិច្ចប្រជុំពេលនេះ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់។
ហត្ថលេខា៖ឧត្ដមសេនីយ៍ នាត់ថាផន ណាក់ភនិតរដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីក្រសួងការពារជាតិ និងរំលេចជារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិប្រទេសថៃសហប្រធាន GBC
ឧត្ដមសេនីយ៍ ទៀ សីហាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាសហប្រធានកម្ពុជា នៃ GBC។
