សម្តេចបវរធិបតី ប្តឹងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិឲ្យកោះប្រជុំជាបន្ទាន់ ដើម្បីរកយុត្តិធម៌ដល់កម្ពុជា
ភ្នំពេញ៖ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសកម្ពុជា បានប្រញាប់ធ្វើសារលិខិតមួយទៅកាន់ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ សម្រាប់ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ខណៈពេលដែល កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ កំពុងបណ្តេញទាហានថៃឈ្លានពាននៅតាមព្រំដែនភាគខាងលិច ក្នុងហេតុការណ៍ថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ទាហានថៃ បានបំផ្ទុះអាវុធ ដាក់មកលើភាគីកម្ពុជា ជាមុនដោយបង្ខំឱ្យកម្ពុជា ត្រូវប្រើប្រាស់សិទ្ធិក្នុងការការពារខ្លួនតបតទៅវិញ។
សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសកម្ពុជា បានសរសេរសារលិខិតមួយទៅកាន់លោក អាស៊ីម ហ្វ្ទីខា អាម៉ាដ Asim Iftikhar Ahmad ដែលជាតំណាងអចិន្ត្រៃយ៍នៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ និងជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខសម្រាប់ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីបើកកិច្ចប្រជុំជាបន្ទាន់របស់អង្គការពិភពលោកក្នុងការរកយុត្តិធម៌ចំពោះកម្ពុជា។
សារលិខិតរបស់សម្តេចបវរធិបតី បានរៀបរាប់នូវទង្វើរបស់ថៃ ដែលប្រើកម្លាំងទ័ពឈ្លានពាននាព្រឹកថ្ងៃទី២៤ កក្កដា ដែលជាទង្វើគិតទុកជាមុន និងដោយចេតនា ដែលសារលិខិតបានសរសេរថា៖ «ការវាយប្រហារដោយយោធានេះ បានបំពានលើគោលការណ៍មិនឈ្លានពាន និងការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី ដែលជាគោលការណ៍គ្រឹះនៃច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋាន ដែលមានចែងក្នុងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន ការហាមប្រាមការគំរាមកំហែង ឬការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រឆាំងនឹងបូរណភាពទឹកដីនៃរដ្ឋណាមួយ ក៏ដូចជាការមិនយកចិត្តទុកដាក់ទាំងស្រុងចំពោះស្មារតីនៃអ្នកជិតខាងដ៏ល្អដែលកម្ពុជាមាននៅពេលនេះ»។
ប្រមុខដឹកនាំនៃប្រទេសកម្ពុជា បានប្រាប់ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខសម្រាប់ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ថា ទង្វើរបស់ថៃ គឺជាការបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ និងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងកម្ពុចាចាត់ទុកអំពើឈ្លានពាននេះ បានបំពានលើគោលការណ៍មិនប្រើកម្លាំង, បដិសេធស្មារតីមិត្តភាពជាអ្នកជិតខាង, មិន គោរពកិច្ចសន្យានៃកិច្ចព្រមព្រៀង MOU ឆ្នាំ២០០០។សាររបស់សម្តេចបវរធិបតី ទៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ បានសរសេរថា៖ «ប្រឈមមុខនឹងការឈ្លានពានដ៏ខ្លាំងក្លានេះ កងទ័ពកម្ពុជាគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីឆ្លើយតបក្នុងការការពារខ្លួន ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា។ កម្ពុជាអំពាវនាវឲ្យថៃបញ្ឈប់រាល់អរិភាពជាបន្ទាន់ ដកកម្លាំងទៅខាងព្រំដែន និងចៀសវាងសកម្មភាពញុះញង់ដែលអាចធ្វើឲ្យស្ថានការណ៍កាន់តែតានតឹង»។
ទំនាក់ទំនងការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរនាពេលនេះ ក៏បានធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតទាបបំផុត ថែមទៀតនាពេលនេះ។ កាលពីយប់ថ្ងៃទី២៣ កក្កដា ឯកអគ្គរាជទូតថៃ និងឯករាជទូតកម្ពុជា បានរងការបណ្តេញ តម្រូវឱ្យចាកចេញទៅកាន់ប្រទេសដើមរបស់ខ្លួនវិញ ជាបន្ទាន់ ដែលជាសញ្ញានៃការទម្លាក់កម្រិតការទូតដ៏ទាបបំផុត នៃទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយកម្ពុជា បានដាក់មន្ត្រីត្រឹមលេខាទី២តែប៉ុណ្ណោះ ខណៈមន្ត្រីផ្សេងទៀត ត្រូវបានដក ចេញពីស្ថានទូតកម្ពុជាក្នុងក្រុងបាងកក និងតម្រូវឱ្យមន្ត្រីទូតថៃ កែសម្រួលចេញពីកម្ពុជាដូចគ្នា។ភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែន និងអរិភាពប្រដាប់អាវុធ រវាងកម្ពុជានិងថៃ នៅតែបន្តកើតមាន បើទោះបីជាមានអនុសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៤ និងសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៧ ក៏ដូចជាផែនទីដែលផលិតដោយគណៈកម្មការកំណត់ព្រំដែនរវាងឥណ្ឌូ-ចិន និងសៀម ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោមឧបករណ៍អន្តរជាតិទាំងពីរនេះ និងការយល់ដឹងអំពីព្រំដែនសមុទ្រ។ ប៉ុន្តែថៃក្នុងការសំអាងលើផែនទីឯកតោភាគីដ៏ខុសច្បាប់ បានធ្វើការបំពានលើទឹកដីកម្ពុជា ម្តងហើយម្តងទៀតដែលមិនគោរពច្បាប់ជាអន្តរជាតិឡើយ។
សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសកម្ពុជា បានថ្លែងសារលិខិតថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ទៅកាន់ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំខែកក្កដាថា៖ «ដូចករណីមុនដែរ អរិភាពតាមព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ កើតចេញពីការទទូចរបស់ប្រទេសថៃក្នុងការទាមទារអធិបតេយ្យភាពលើតំបន់ព្រំដែន ដោយប្រើផែនទីដែលគូសដោយឯកតោភាគីរបស់ខ្លួន ដែលខ្វះមូលដ្ឋានច្បាប់ណាមួយ និងផ្ទុយពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនក្រោម MOU-2000។ ជាលេសនៃការឈ្លានពានប្រដាប់អាវុធនាពេលបច្ចុប្បន្ន ប្រទេសថៃក៏បានធ្វើការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានមូលដ្ឋាន និងគ្មានមូលដ្ឋានលើកម្ពុជាជុំវិញការផ្ទុះគ្រាប់មីន បន្ទាប់ពីបុគ្គលិកថៃបានងាកចេញពីផ្លូវល្បាតដែលបានសម្របសម្រួលពីមុនរវាងប្រទេសទាំងពីរ ហើយបានបង្កើតផ្លូវថ្មីមួយឆ្លងកាត់ទឹកដីកម្ពុជា ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាឯកសារផ្លូវការរបស់មីន»។
សារលិខិតរបស់សម្តេចបវរធិបតីទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាពិភពលោកនេះ បានបញ្ជាក់អំពីគោលជំហររបស់កម្ពុជា ក្នុងការចង់ដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី តាមរយៈការដាក់សំណុំរឿងជម្លោះរបស់ខ្លួនទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ដើម្បីរកការដោះស្រាយជាពិសេសលើតំបន់ជម្លោះចំនួន៤ គឺប្រាសាទតាមាន់តូច, ប្រាសាទតាមាន់ធំ, ប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់មុំបី។ សារលិខិតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បាន អំពាវនាវឱ្យមានការបើកកិច្ចប្រជុំជាបន្ទាន់របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយបញ្ជាក់ថា៖ «ដោយពិចារណាលើការឈ្លានពានដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនាពេលថ្មីៗនេះរបស់ប្រទេសថៃ ដែលបានគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់ ខ្ញុំសូមស្នើឱ្យលោកកោះប្រជុំជាបន្ទាន់នៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ដើម្បីបញ្ឈប់ការឈ្លានពានរបស់ប្រទេសថៃ»។
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានស្នើឲ្យពិភពលោក ធ្វើការថ្កោលទោសដល់សកម្មភាពរបស់ទាហានឈ្លានពានថៃ ត្រូវបញ្ឈប់សកម្មភាពរំលោភបំពាន និងស្នើសុំឱ្យមានការចូលរួមជាក់លាក់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិដើម្បីការដោះស្រាយជម្លោះរវាងកម្ពុជានិងថៃប្រកបដោយភាពយុត្តិធម៌។ ករណីប្រយុទ្ធព្រំដែនកម្ពុជាថៃថ្ងៃទី២៤ កក្កដា មិនត្រឹមតែបង្ហាញពីភាពអស្ចារ្យនៃសមត្ថភាពយោធារបស់កងទ័ពខ្មែរ ប៉ុន្តែក៏ជាការបង្ហាញថា កម្ពុជាមានទាំងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនក្នុងការការពារជាតិ និងសមត្ថភាពលើទំនាក់ទំនងការទូតជាអន្តរជាតិដើម្បីជម្រុញឱ្យប្រទេសដែលមានកាតព្វកិច្ចលើកិច្ចការសន្តិសុខពិភពលោកជួយរកដំណោះស្រាយដោយយុត្តិធម៌។
