ប្រទះឃើញ «ត្រីប៉ាសាណាក» ដ៏កម្រ នៅទន្លេមេគង្គនៃប្រទេសកម្ពុជា បន្ទាប់ពីបាត់ជិត២ទសវត្សរ៍
06-August-2026 / សេដ្ឋកិច្ច
ភ្នំពេញ៖ ត្រីប៉ាសាណាក (Aaptosyax grypus) ឬរហស្សនាម «ខ្មោចទន្លេមេគង្គ» ត្រូវបានគេប្រទះឃើញម្តងទៀតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបន្ទាប់ពីបាត់វត្តមានជិតពីរទសវត្សរ៍ដោយគ្មានដាន ដែលជាក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ការរស់រានមានជីវិតនៃត្រីប្រភេទនេះ និងជំរុញឱ្យមានការខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្សជាបន្ទាន់ ដើម្បីការពារទន្លេមេគង្គនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះ។ ត្រីប៉ាសាណាកមានមាត់ដូចដង្កាប់មាត់សេះ និងដងខ្លួនដួចត្រីសាលម៉ុន ដែលមិនត្រូវបានគេកត់ត្រាពីវាតាំងពីឆ្នាំ២០០៥មកម្ល៉េះ។
នៅចន្លោះឆ្នាំ២០២០ និង ២០២៣ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិបានបញ្ជាក់ពីការនេសាទបានត្រីប៉ាសាណាកចំនួន៣ក្បាល ដែលជាការរបកគំហើញមួយដ៏សំខាន់ ចំពោះការព្រួយបារម្ភអំពីការផុតពូជនៃត្រីប្រភេទនេះ។ ការស្រាវជ្រាវដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងទស្សនាវដ្តី Biological Conservation បានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការយុទ្ធសាស្ត្រអភិរក្ស ប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត ដើម្បីការពារមិនត្រឹមតែប្រភេទនេះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដ៏ធំទូលាយនៃទន្លេមេគង្គទាំងមូល ដែលត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា «ផ្លូវល្បឿនលឿនរបស់ត្រី» និងជាទីជម្រករបស់ប្រភេទត្រីទឹកសាបធំៗផ្សេងទៀតនៅលើផែនដីផងដែរ។
មានប្រវែងរហូតដល់១.៣ ម៉ែត្រ និងទម្ងន់៣០គីឡូក្រាម ប្រភេទត្រីដែលជិតផុតពូជនេះ គឺជាផ្នែកមួយនៃប្រភេទ «ត្រីយក្ស» ដែលជាត្រីទឹកសាបដែលអាចមានទម្ងន់រហូតដល់៣០គីឡូក្រាម។ ត្រីប្រភេទនេះមានដើមកំណើតនៅក្នុងទន្លេមេគង្គ ដែលនៅតែជាអាថ៌កំបាំង ដោយវាត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងកត់ត្រាជាផ្លូវការតែ៣០ក្បាលប៉ុណ្ណោះក្នុងឆ្នាំ១៩៩១។ ដូចប្រភេទត្រីយក្សដទៃទៀតក្នុងទន្លេមេគង្គដែរ ត្រីប៉ាសាណាកកំពុងប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងជាច្រើន។
ការរកឃើញត្រីប៉ាសាណាកទាំងបីក្បាលនេះបានបង្ហាញថា ត្រីប្រភេទនេះនៅតែបន្តមានវត្តមាននៅក្នុងទឹកទន្លេមេគង្គ ប៉ុន្តែអនាគតរបស់ពួកវានៅតែមិនច្បាស់លាស់។ អ្វីដែលគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនោះគឺការនេសាទបានត្រីប្រភេទនេ នាពេលកន្លងទៅថ្មីៗ នៅខាងក្រៅតំបន់រស់នៅស្នូលនៃប្រភេទត្រីនេះ គឺនៅក្នុងទន្លេសេសាន តែតភ្ជាប់ទៅទន្លេមេគង្គក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ការរកឃើញដែលមិននឹកស្មានដល់នេះបានបង្ហាញថា ជួរភូមិសាស្ត្ររបស់ត្រីប៉ាសាណាក អាចមានលក្ខណៈទូលំទូលាយជាងការគិតពីមុន ដោយផ្តល់នូវក្តីសង្ឃឹមថ្មីសម្រាប់ការរស់រានមានជីវិតរបស់ពួកវា។
ដោយមានការសហការដៃគូ ជាមួយប្រជាជនដែលរស់នៅតាមដងទន្លេមេគង្គ និងតាមបណ្តាដៃទន្លេផ្សេងៗ អ្នកស្រាវជ្រាវសង្ឃឹមថា នឹងបន្តប្រមូលព័ត៌មានសំខាន់ៗអំពីជម្រកត្រីប៉ាសាណាក ព្រមទាំងអាកប្បកិរិយារបស់ពួកវាផងដែរ។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទន្លេមេគង្គដ៏ទូលំទូលាយ គឺជាទីជម្រករបស់ប្រភេទត្រីជិតផុតពូជជាច្រើនប្រភេទផ្សេងទៀត ដូចជាត្រីរាជ និងត្រីបបែលយក្សទឹកសាប ដែលពឹងផ្អែកលើបរិស្ថានដ៏ផុយស្រួយដូចគ្នា។
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃការការពារប្រភេទត្រីដូចជាត្រីប៉ាសាណាកនេះជាដើម ដែលត្រូវបានរកឃើញថាមានរស់នៅតែនៅក្នុងទន្លេមេគង្គប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងចំណោមត្រីជាង១,១០០ប្រភេទ ដែលរស់នៅក្នុងទន្លេមេគង្គមានត្រីប្រហែល២៥ភាគរយ មិនត្រូវបានរកឃើញថាមានរស់នៅកន្លែងផ្សេងទៀត នៅលើផែនដីយើងនេះទេ។ ទន្លេមេគង្គបានគាំទ្រដល់ការនេសាទត្រីទឹកសាបធំបំផុតរបស់ពិភពលោក ដែលទ្រទ្រង់ជីវិតមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់៤០លាននាក់ និងមានតម្លៃ១១ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក៕
