អាមេរិកនិងហ្វីលីពីន ធ្វើសមយុទ្ធយោធារួមគ្នា ក្រោយសមយុទ្ធចិន ពទ្ធ័កោះតៃវ៉ាន់
21-September-2026 / ព័ត៌មានអន្តរជាតិ
ហ្វីលីពីន៖ នៅថ្ងៃអង្គារ៍ទី១៥តុលាកងម៉ារីនអាមេរិកនិងហ្វីលីពីនរាប់ពាន់នាក់ បានបើកការធ្វើសមយុទ្ធយោធា មានរយៈពេលសរុប១០ថ្ងៃ នៅភាគខាងជើង និងភាគខាងលិចនៃប្រទេសហ្វីលីពីន ។សមយូទ្ធនេះកើតឡើងមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីចិនបានធ្វើសមយុទ្ធយោធាទ្រង់ទ្រាយធំ នៅក្បែរកោះតៃវ៉ាន់។ នេះបើតាមការចេញផ្សាយដោយ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP នាថ្ងៃអង្គារ ទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤។
សមយុទ្ធយោធាប្រចាំឆ្នាំ ហៅថា Kamandag ឬ Venom គឺផ្តោតជាចម្បងទៅលើការការពារឆ្នេរភាគខាងជើង នៃកោះធំ Luzon របស់ហ្វីលីពីន ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ៨០០គីឡូម៉ែត្រ ពីកោះតៃវ៉ាន់។
មេបញ្ជាការកងម៉ារីនហ្វីលីពីន ឧត្តមសេនីយ Arturo Rojas បានសង្កត់ធ្ងន់នៅក្នុងពិធីបើកកាលពីថ្ងៃអង្គារនៅទីក្រុងម៉ានីលថា Kamandag ត្រូវបានគ្រោងទុកជាយូរមកហើយ ហើយមិនមានអ្វីពាក់ព័ន្ធនឹងអ្វីដែលកំពុងកើតឡើងនៅក្នុងតំបន់នោះទេ។ការផ្តោតសំខាន់នៃសមយុទ្ធនឹងជាសមយុទ្ធបាញ់គ្រាប់ពិតនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងរបស់ Luzon ខណៈដែលសកម្មភាពផ្សេងទៀតនឹងត្រូវបានធ្វើឡើងនៅលើកោះហ្វីលីពីនដ៏តូចរវាង Luzon និងតៃវ៉ាន់។
ឧត្តមសេនីយត្រី Vicente Blanco នាយកសមយុទ្ធហ្វីលីពីនបានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានថា វាជាគោលលទ្ធិការពារឆ្នេរសមុទ្រ។ គោលលទ្ធិនេះបញ្ជាក់ថា អ្នកឈ្លានពានដែលទំនងជាត្រូវបានដឹកនាំមកកាន់ទឹកដីរបស់យើង។តំណាងកងម៉ារីនអាមេរិក លោកវរសេនីយ៍ឯក Stuart Glenn បានឲ្យដឹងថា សមយុទ្ធនេះមានគោលបំណងជួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន ឆ្លើយតបទៅនឹងវិបត្តិ ឬឧបទ្ទវហេតុណាមួយ។
សមយុទ្ធយោធារួមខាងលើ រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសហ្វីលីពីន គឺស្របពេលដែល ហ្វីលីពីនបានប្រឈមមុខកាន់តែខ្លាំងឡើង ជាមួយចិន ជុំវិញបញ្ហាវិវាទនៅដែនទឹក និងតំបន់ថ្មប៉ប្រះទឹក នៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង ជាទីដែលចិនបានទាមទារសិទ្ធិកាន់កាប់ ស្ទើរតែទាំងអស់។ តៃវ៉ាន់បានរាយការណ៍ពី ការប្រទះឃើញយន្តហោះយោធាចិនសរុប ១៥៣គ្រឿង ដែលជាចំនួនច្រើនបំផុតមិនធ្លាប់មាន នៅក្បែរដែនកោះនេះ បន្ទាប់ពីចិនបានធ្វើសមយុទ្ធយោធាទ្រង់ទ្រាយធំ រយៈពេល១ថ្ងៃ។
ក្រសួងការពារជាតិតៃវ៉ាន់ បាននិយាយក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា យន្តហោះយោធាចិនទាំងអស់នោះ ត្រូវបានប្រទះឃើញ ក្នុងចន្លោះពេល២៥ម៉ោង គិតត្រឹមម៉ោង៦ព្រឹកថ្ងៃអង្គារ៍ទី១៥តុលា ខណៈវាគឺជាចំនួនច្រើនបំផុតមិនធ្លាប់មានពីមុនមកឡើយ នៃកងយន្តហោះយោធាចិន ដែលបង្ហាញវត្តមាន នៅក្បែរកោះតៃវ៉ាន់ ក្នុងរយៈពេល១ថ្ងៃ។ចិនបាននិយាយថា សមយុទ្ធយោធា Joint Sword-2024B ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅលើដែនទឹកនិងដែនអាកាស ភាគខាងជើង ខាងត្បូង និងខាងកើត កោះតៃវ៉ាន់ ហើយបានប្រកាសថា វាបានបិទបញ្ចប់ទៅវិញ កាលពីម៉ោង៦ល្ងាចថ្ងៃចន្ទ ក្រោយប្រព្រឹត្តទៅអស់រយៈពេលប្រមាណជា១៣ម៉ោង។
គួរបញ្ជាក់ថា មេដឹកនាំកោះតៃវ៉ាន់ លោកឡៃឈីតែ( Lai Ching-te )ដែលបានឡើងកាន់តំណែងកាលពីខែឧសភា ឆ្នាំនេះ ត្រូវបានប៉េកាំង ចាត់ទុកជាបុគ្គលមាននិន្នាការបំបែករដ្ឋដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត។ អំឡុងការថ្លែងសារកាលពីសប្តាហ៍មុន នាឱកាសទិវាជាតិកោះតៃវ៉ាន់ លោក Lai បាននិយាយថា ចិននិងតៃវ៉ាន់ គឺមិនចំណុះឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកឡើយ បើទោះបីចិនចាត់ទុកតៃវ៉ាន់ ជាផ្នែកនៃទឹកដីរបស់ខ្លួនក៏ដោយ។
គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីខែឧសភាឆ្នាំ២០២៤ ប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយលោកឡៃ( Lai )ស្បថចូលកាន់តំណែងប្រធានាធិបតីចិនតៃវ៉ាន់ ចិនក៏បានធ្វើសមយុទ្ធយោធាទ្រង់ទ្រាយធំមួយ ហៅថា Joint Sword-2024A ផងដែរ។, ប្រធានាធិបតីកោះតៃវ៉ាន់ គឺលោក William Lai បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ភ្លាមៗ ដោយអះអាងថា កងទ័ពនិងឆ្មាំសមុទ្ររបស់ខ្លួន បានចល័តចូលតាមទីតាំងឈរជើងទាំងសមុទ្រនិងអាកាសរួចអស់ហើយ។
ស្របពេលជាមួយនឹងសេចក្តីប្រកាសនេះ ក្រសួងការពារជាតិតៃវ៉ាន់ ក៏បានបញ្ចេញវីដេអូនិងរួបភាពបង្ហាញពីការចល័តទ័ពនិងសព្វាវុធ ព្រមទាំងគ្រឿងសឹក ដើម្បីត្រៀមលក្ខណៈផងដែរ។
លោក Lai ប្រកាសថា សមយុទ្ធរបស់ចិនគឺមានបំណងបង្អាក់សន្តិភាពនិងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ ហើយជាការប៉ុនប៉ងបង្ខិតបង្ខំប្រទេសជិតខាងរបស់ចិនដោយប្រើកម្លាំង។
បើតាមសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់យោធាចិនដីគោកនៅម៉ោង៥ព្រឹកថ្ងៃចន្ទ ទី១៤តុលាសមយុទ្ធលើកនេះ មានឈ្មោះថា «Joint Sword-2024B» ហើយរៀបចំនៅតំបន់ចំនួន៩ ហ៊ុមព័ទ្ធតៃវ៉ាន់ ដោយ២ទីតាំងនៅឆ្នេរភាគខាងកើតតៃវ៉ាន់ ៣ទីតាំងនៅឆ្នេរភាគខាងលិច ១ទីតាំងនៅភាគខាងជើង និង៣ទីតាំងនៅតំបន់កោះដែលតៃវ៉ាន់គ្រប់គ្រងហើយស្ថិតនៅក្បែរប្រទេសចិន។ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែល បានរៀបរាប់ទៀតថា៖ «សមយុទ្ធនេះក៏ដើរតួជាការព្រមានយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះទង្វើផ្តាច់ខ្លួនរបស់កងកម្លាំងឯករាជ្យតៃវ៉ាន់ផងដែរ។ វាគឺជាប្រតិបត្តិការស្របច្បាប់ និងចាំបាច់សម្រាប់ការពារអធិបតេយ្យរដ្ឋនិងឯកភាពជាតិ»។
សមយុទ្ធរបស់ប្រទេសចិន បានកើតឡើងប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក លោកអង់តូនីព្លិងកឹន( Antony Blinken) បានព្រមានទីក្រុងប៉េកាំង ប្រឆាំងនឹងការចាត់វិធានការឆ្លើយតបទៅនឹងសុន្ទរកថារបស់ប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់ លោក Lai Ching-te ក្នុងអំឡុងពេលប្រារព្ធទិវាជាតិកាលពីថ្ងៃទី១០ខែតុលា។លោក Lai ដែលចូលកាន់តំណែងកាលពីខែឧសភា បានអះអាងខ្លាំងជាងលោកស្រី Tsai Ing-wen ដែលជាអតីតប្រធានាធិបតីមុនទៅទៀត ក្នុងការប្ដេជ្ញាការពារអធិបតេយ្យភាពតៃវ៉ាន់ ដោយធ្វើឲ្យទីក្រុងប៉េកាំងខឹងសម្បារជាខ្លាំង ហើយហៅលោកថាជា «ជនផ្ដាច់ខ្លួននិយម»។
ការិយាល័យរបស់ចិន ទទួលបន្ទុកកិច្ចការតៃវ៉ាន់ បាននិយាយនៅថ្ងៃពុធ ទី១៦ ខែតុលាឆ្នាំ២០២៤ថាចិននឹងមិនសន្យាឡើយថានឹងមិនប្រើកម្លាំងយោធាលើតៃវ៉ាន់ ប៉ុន្តែការប្រើកងកម្លាំងបាយណាមួយគឺមានគោលដៅលើកម្លាំងជ្រៀតជ្រែកពីខាងក្រៅ និងពួកឧទ្ទាមផ្ដាច់ខ្លួនមួយក្ដាប់តូចតែប៉ុណ្ណោះ។ នេះបើតាមការចេញផ្សាយដោយ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Reuters។«យើងមានឆន្ទៈនៅក្នុងការប្រឹងប្រែងដើម្បីការបង្រួបបង្រួមជាតិដោយសន្តិវិធីជាមួយភាពស្មោះត្រង់ ប៉ុន្តែយើងនឹងមិនសន្យាទេថានឹងបដិសេធ ប្រើកម្លាំងយោធា»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់អ្នកនាំពាក្យការិយាល័យរបស់ចិន ទទួលបន្ទុកកិច្ចការតៃវ៉ាន់ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានខ្លីមួយនៅទីក្រុងប៉េកាំង ដោយបញ្ជាក់ថាការប្រើកម្លាំងបាយណាមួយរបស់ចិនគឺមានគោលដៅលើពួកឧទ្ទាមផ្ដាច់ខ្លួនមួយក្ដាប់តូចប៉ុណ្ណោះ មិនមែនសំដៅលើប្រជាជនតៃវ៉ាន់មួយភាគធំ នោះទេ។គួរបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលតៃវ៉ាន់សព្វថ្ងៃរបស់លោក Lai Ching-te នៅតែប្រកាន់គោលគំនិតបដិសេធការទាមទារអធិបតេយ្យរបស់ប៉េកាំងចំពោះតៃវ៉ាន់ ហើយថាមាន តែប្រជាជនតៃវ៉ាន់ទេ ដែលជាអ្នកកំណត់អនាគតរបស់តៃវ៉ាន់៕
