ទូតកម្ពុជា ប្រចាំប្រទេសជប៉ុន ប្រតិកម្មអត្ថបទពាក់ព័ន្ធនឹងកម្ពុជា ចុះផ្សាយដោយ Nikkei Asia

ភ្នំពេញ៖ ស្ថានទូតព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសជប៉ុន នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានកត់សម្គាល់អត្ថបទមតិយោបល់មួយក្រោម ចំណងជើង «លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជាបានស្លាប់បន្តិចម្តងៗ បន្ទាប់ពីការធ្វើឃាតលោក កែម ឡី របស់លោកស្រី មូរ សុខហួរ និងបានចុះផ្សាយដោយ Nikkei Asia នៅថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។ 

តាមរយៈសេចក្តីប្រកាសពត៍មានបញ្ជាក់ថាស្ថានទូតគោរពយ៉ាងពេញលេញចំពោះសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងតួនាទីរបស់សារព័ត៌មានក្នុងការ លើកកម្ពស់ការពិភាក្សាជាសាធារណៈប្រកបដោយការយល់ដឹង។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ សាធារណជនក៏មាន សិទ្ធិទទួលបានការវិភាគប្រកបដោយតុល្យភាព និងសត្យានុម័ត ផ្អែកលើការពិត ជាពិសេសចំពោះបញ្ហា ពាក់ព័ន្ធនឹងការអភិវឌ្ឍនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមរបស់រដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ។

អត្ថបទខាងលើឆ្លុះបញ្ចាំងពីទស្សនៈនយោបាយផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកនិពន្ធ ដែលជាអតីតអ្នកនយោបាយ ប្រឆាំងមួយរូប និងបានធ្វើសកម្មភាពនយោបាយប្រឆាំងនឹងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាពីក្រៅប្រទេសអស់រយៈពេល ជាច្រើនឆ្នាំ។ ដូច្នេះ អត្ថបទនេះគួរត្រូវបានយល់ថា ជាការបញ្ចេញមតិនយោបាយមួយ មិនមែនជាការវាយតម្លៃ ប្រកបដោយសត្យានុម័តចំពោះស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់កម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ននោះឡើយ។

ស្ថានទូតមិនយល់ស្របចំពោះសេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទនេះទេ។ អត្ថបទបាន បង្ហាញតែការបកស្រាយមួយជ្រុងអំពីការអភិវឌ្ឍនយោបាយរបស់កម្ពុជា ខណៈដែលបានមើលរំលងនូវ អង្គហេតុសំខាន់ៗទាក់ទងនឹងការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ការពង្រឹងស្ថាប័នរដ្ឋ និងការចូលរួម ប្រកបដោយស្ថាបនាជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា។

ក្នុងរយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ កម្ពុជាបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមដ៏សំខាន់ បំផុតមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ។ យោងតាមធនាគារពិភពលោក កម្ពុជាស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចលឿនជាងគេមួយនៅលើពិភពលោក មុនពេល ការរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ-១៩។ ទន្ទឹមនឹងនេះ មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) និងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) ក៏បន្តវាយតម្លៃវិជ្ជមានចំពោះភាពធន់នៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា និងទស្សនវិស័យកំណើនរបស់ប្រទេស ផងដែរ។ ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជារាប់លាននាក់ទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីការកើនឡើងនៃកម្រិតជីវភាព ការ ពង្រីកឱកាសទទួលបានការអប់រំ និងសេវាសុខាភិបាល ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទំនើប ការពង្រីកប ណ្តាញអគ្គិសនី និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ព្រមទាំងការពង្រឹងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គម។

សមិទ្ធផលទាំងនេះមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យនោះទេ។ សមិទ្ធផលទាំងនេះអាចសម្រេចបានដោយសារ កម្ពុជាថែរក្សាបាននូវអ្វីដែលប្រជាជនខ្លួនផ្តល់តម្លៃខ្ពស់បំផុត បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់សង្គ្រាមនិងជម្លោះអស់ជា ច្រើនទសវត្សរ៍ គឺ សន្តិភាព ស្ថិរភាពនយោបាយ ការផ្សះផ្សាជាតិ និងគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ដែលផ្តោតលើ ប្រជាជន។ កត្តាទាំងនេះគឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃភាពជាក់ស្តែងរបស់កម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន និងគួរត្រូវបាន ពិចារណាស្មើភាពគ្នាជាមួយការពិភាក្សាអំពីបញ្ហាប្រឈមផ្នែកនយោបាយ។

អត្ថបទបានអះអាងថា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាលែងមានទៀតហើយ។ ការវាយតម្លៃបែបនេះមិន មានតុល្យភាព និងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងការពិតនោះឡើយ។ កម្ពុជានៅតែបន្តអនុវត្តប្រព័ន្ធរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ខ្លួន ដោយមានស្ថាប័នរដ្ឋដំណើរការជាប្រក្រតី ដំណើរការបោះឆ្នោតតាមភាលកំណត់ និងការកែទម្រង់ជាបន្ត បន្ទាប់ក្នុងការលើកកម្ពស់អភិបាលកិច្ច ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលសាធារណៈ រដ្ឋាភិបាលឌីជីថល សមត្ថភាព ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងការផ្តល់សេវាសាធារណៈ។ ដូចប្រទេសដទៃទៀតដែរ កម្ពុជានៅតែប្រឈមនឹងបញ្ហា ប្រឈមមួយចំនួន ហើយរាជរដ្ឋាភិបាលបន្តប្តេជ្ញាចិត្តដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង ច្បាប់ជាធរមាន។

ស្ថានទូតខ្មែរបញ្ជាក់ថា៖លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមិនអាចវាស់វែងត្រឹមតែតាមជោគវាសនានយោបាយរបស់គណបក្សនយោបាយណាមួយ ឬបុគ្គលណាម្នាក់ប៉ុណ្ណោះឡើយ។ វាគួរត្រូវបានវាយតម្លៃផងដែរ តាមរយៈសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋក្នុងការថែរក្សា សន្តិភាព លើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ពង្រីកឱកាសសេដ្ឋកិច្ច ពង្រឹងស្ថាប័នសាធារណៈ និងធានាការអភិវឌ្ឍជាតិប្រកបដោយចីរភាព។ ការអភិវឌ្ឍលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានកំណត់ ដោយប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន ក្របខណ្ឌរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងបំណងប្រាថ្នារបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។

ស្ថានទូតក៏សូមកត់សម្គាល់ផងដែរថា អត្ថបទនេះបានលើកឡើងអំពីនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអតីតអ្នក នយោបាយមួយចំនួន ដោយមិនបានបង្ហាញពីបរិបទផ្នែកច្បាប់ទាំងមូល។ ដូចរដ្ឋអធិបតេយ្យដទៃទៀត ដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ កម្ពុជាអនុវត្តច្បាប់តាមរយៈស្ថាប័នតុលាការដែលមានសមត្ថកិច្ច ស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងច្បាប់ជាធរមាន។ ការមាននិន្នាការនយោបាយ ឬមុខតំណែងសាធារណៈ មិនមែន ជាមូលហេតុដែលអាចលើកលែងបុគ្គលណាម្នាក់ពីការទទួលខុសត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់នោះឡើយ។ ដូចប្រទេស ដទៃទៀតដែរ សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការអាចត្រូវបានពិភាក្សា ឬរិះគន់ ប៉ុន្តែមិនគួរត្រូវបានបកស្រាយ ដោយស្វ័យប្រវត្តិថា ជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញលែងដំណើរការនោះទេ។

ជាមួយគ្នានេះ អត្ថបទក៏បានបង្ហាញអំពីទំនាក់ទំនងការបរទេសរបស់កម្ពុជា តាមរយៈទស្សនៈភូមិសាស្ត្រ នយោបាយដ៏ចង្អៀតមួយ។ ការបង្ហាញបែបនេះមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិតឡើយ។ កម្ពុជាបន្តរក្សាទំនាក់ទំនង មិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏ល្អជាមួយបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ី អឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង មជ្ឈិមបូព៌ា អាហ្វ្រិក និងអាមេរិកឡាទីន។ ក្នុងនាមជាសមាជិកសកម្មរបស់អាស៊ាន និងអង្គការសហប្រជាជាតិ កម្ពុជា ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវនយោបាយការបរទេសឯករាជ្យ ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍អធិបតេយ្យភាព ការគោរពគ្នា ទៅវិញទៅមក ការមិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។ មិត្តភាពរបស់កម្ពុជា ជាមួយប្រទេសណាមួយ មិនដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសផ្សេងទៀតឡើយ។

ក្នុងន័យនេះ ស្ថានទូតសូមគូសបញ្ជាក់អំពីភាពរឹងមាំ និងយូរអង្វែងនៃទំនាក់ទំនងមិត្តភាពរវាងកម្ពុជា និង ជប៉ុន។ អស់រយៈពេលជាងបីទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ ប្រទេសជប៉ុនបានក្លាយជាដៃគូដ៏ជិតស្និទ្ធ និងគួរឱ្យ ទុកចិត្តបំផុតមួយរបស់កម្ពុជា ដោយបានចូលរួមយ៉ាងសំខាន់ក្នុងដំណើរការកសាងសន្តិភាព ការកសាង ស្ថាប័នរដ្ឋ ការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធច្បាប់ និងយុត្តិធម៌ ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការអប់រំ សុខាភិបាល ការ បោសសម្អាតមីន ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស និងទំនើបកម្មសេដ្ឋកិច្ច។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏យូរអង្វែងនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនុកចិត្តដែលប្រទេសជប៉ុនបានផ្តល់ចំពោះអនាគតរបស់កម្ពុជា និងជាសសរស្តម្ភដ៏សំខាន់ នៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះ ភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ រវាងប្រទេសទាំងពីរ និងទន្ទឹងរង់ចាំការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបន្ថែមទៀតលើគ្រប់វិស័យ។

ការរិះគន់ក្នុងន័យស្ថាបនា ដែលផ្អែកលើអង្គហេតុ និងធ្វើឡើងដោយសុចរិតភាព គឺជាចំណែកដ៏មានតម្លៃ សម្រាប់ការលើកកម្ពស់អភិបាលកិច្ច។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបង្ហាញរូបភាពកម្ពុជាដោយផ្តោតតែ ទៅលើភាពខ្វែងគំនិតផ្នែកនយោបាយ ខណៈដែលមើលរំលងវឌ្ឍនភាពជាក់ស្តែង សមត្ថភាពរបស់ស្ថាប័ន និងសមិទ្ធផលនៃការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេស គឺផ្តល់ឱ្យសាធារណជនអន្តរជាតិនូវទស្សនភាពមិនពេញលេញ អំពីកម្ពុជា។ កម្ពុជាជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនជាង ១៧ លាននាក់ ហើយអនាគតរបស់ប្រទេសមិនអាច ត្រូវបានវាយតម្លៃតាមរយៈទស្សនៈរបស់តួអង្គនយោបាយមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះឡើយ។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅតែបន្តប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំក្នុងការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព និង បរិយាបន្ន ពង្រឹងស្ថាប័នសាធារណៈ លើកកម្ពស់អភិបាលកិច្ច ជំរុញការអនុវត្តនីតិរដ្ឋ ការពារសុខុមាលភាព របស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូអន្តរជាតិទាំងអស់ ដោយផ្អែកលើការគោរពគ្នា ទៅវិញទៅមក និងសមភាពអធិបតេយ្យ។

ជាចុងក្រោយ ស្ថានទូតសូមលើកទឹកចិត្តដល់សាធារណជន និងអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ ឱ្យវាយតម្លៃ អំពីកម្ពុជាដោយផ្អែកលើអង្គហេតុដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន ការវិភាគប្រកបដោយតុល្យភាព និងការយល់ដឹង ដោយផ្ទាល់អំពីប្រទេស និងប្រជាជនកម្ពុជា។ ដូចប្រទេសទាំងអស់នៅលើពិភពលោកដែរ កម្ពុជានៅតែ ប្រឈមនឹងបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កម្ពុជាក៏បានបន្តបង្ហាញនូវភាពធន់ ទំនុកចិត្ត និងការប្តេជ្ញា ចិត្តក្នុងការកសាងអនាគតមួយដែលប្រកបដោយសន្តិភាព វិបុលភាព និងបរិយាបន្ន សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា ទាំងអស់៕